Соғыс жағдайындағы саяхатшы Лин Сянру және оның хикаялары
Lin Xiangru
Линь Сянжу – саяхатшы, генерал, Қытайдың Соғысқан Штаттар дәуіріндегі маңызды тұлға. «Нефритті қайтару» және «Қияқты алып кешірім сұрау» оқиғаларымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Линь Сяньру (б.з.д. 260 жылдың 26 шілдесінде қайтыс болған) – Соғысқан мемлекеттер дәуірінің саясаткері және генералы, Чжао мемлекетіне қызмет еткен. Ол осы дәуірдегі екі оқиғада маңызды рөл атқарады: атап айтқанда, "Жадты Чжаоға қайтару" эпизоды және осымен байланысты "уәдесін орындау" (chengyu) ([wikt:完璧歸趙]), сондай-ақ "Қақпақты шөп алып, кінәсін мойындау" оқиғасы және осымен байланысты "өзін кінәлі санау" (chengyu) ([wikt:負荊請罪]).
Lin Xiangru (died July 260 BCE) was a politician and general of the Warring States period, who served the state of Zhao. He figures prominently in two stories of the period, namely the episode and the namesake chengyu of "Returning the Jade to Zhao" ([[wikt:完璧歸趙), as well as the story and the namesake chengyu of "Carrying Thorned Grass and Pleading Guilt" ([[wikt:負荊請罪).
Өмірбаян
Линь Сяньру Чжао патшасы Вулин билік еткен шақта, қазіргі Шанси провинциясының Лиулин ауданындағы Мэньмен қаласында дүниеге келген. Оның зиялы қабілеті мен жоғары шеберлігінің арқасында ол Жао мемлекеттік басқару жүйесінде жылдам өркендеді.
Lin Xiangru was born sometime in the reign of King Wuling of Zhao in present day Mengmen town, Liulin County, Shanxi. Due to his intellect and superior skills, he rose quickly through the ranks of the Zhao bureaucracy.
Жаде тасын Жаоға қайтару
Бір күні Цинь патшасының елшілері Жао сарайына келіп, Хэшибидің қасиетті жаде дискісін он бес қалаға алмастыруды ұсынды. Соғысқан мемлекеттер дәуірінде Цинь ең күшті мемлекет болғандықтан, одан бас тарту қиын болды. Бірақ Цинь патшаларының тарихта сенімсіздікке ұшырағандығы мәлім болғандықтан, Жао патшасы Хуэйвэнь Цинь патшасының уәдесін орындайтынына сенбеді. Линь Сяньру Хэ Ши Биді алып, Цинь сарайына баруға ерікті болды. Егер Цинь патшасы сөзін орындаса, жадені қалаларға саудалап беруге, ал орындамаса, жадені қауіпсіз қайтарып беруге уәде берді. Цинь сарайында Цинь патшасы Хэ Ши Биді министрлері мен әйелдері арасында көрсетіп, уәделенген 15 қала туралы ештеңе айтпады. Линь Цинь патшасының сөзін сақтамайтынына көз жеткізді. Ол Цинь патшасын жадеде ұсақ кемшілік бар деп алдады. Цинь патшасы жадені оған қайтарғанда, Линь жадені де, басын да (яғни өзін-өзі өлтіру) бір тіреуге соғып тастаймын деп қорқытты, егер Цинь патшасы оны күшпен қайтарып алмақ болса. Ол Цинь патшасынан үш күн ораза ұстап, жадені алғаннан кейін тиісті салтанатпен қабылдауын талап етті. Жаденің бүлінуін қаламаған Цинь патшасы келісті. Сол түні Цинь патшасына әлі де сенбеген Линь, адамына жадені Жаоға жасырын алып кетуді бұйырды. Ал өзі Циньде қалып, патшаға қарсы тұруға дайын болды. Үш күннен кейін Цинь патшасы жаденің Жаоға қайтарылғанына ашуланды. Бірақ Жао елшісін өлімге кесуге бармағандықтан, Линьді босатудан басқа шарасы қалмады. Осы оқиға Линьді Соғысқан мемлекеттерде Цинь патшасын ұятқа қалдырған адам ретінде танымал етті. Оның мәртебесі көтеріліп, көп ұзамай Жаоның бас министрі болды.
Emissaries from the King of Qin came over to the Zhao court one day, offering to exchange fifteen cities for the sacred Heshibi jade disk. At this stage of the Warring States period, Qin was the most powerful state, making it difficult to decline. On the other hand, the Kings of Qin had historically been untrustworthy, and King Huiwen of Zhao did not trust the King of Qin to keep his side of the bargain. Lin Xiangru volunteered to go to the Qin court with the He Shi Bi, promising to trade the jade for the cities if the King of Qin kept his word, and to return the jade safely if he did not. At the Qin court, the King of Qin passed the He Shi Bi among his ministers and concubines, making no mention of the promised 15 cities. Lin concluded that the King of Qin was not intending to keep his word. He tricked the King of Qin by claiming that there was a tiny flaw in the jade, and when the King of Qin returned the jade to him so that he could point out the flaw, Lin threatened to smash both the jade and his head (i. e. commit suicide) against a pillar if the King of Qin tried to take it back by force. He demanded the King of Qin fast for three days and receive him with proper ceremonies before surrendering the jade. The Qin king, unwilling to see the jade ruined, agreed. That night, still not trusting the King of Qin, Lin ordered his henchman to take the jade back to Zhao in secret; he himself would stay in Qin and face the King. Three days later, the King of Qin was furious that the jade had been returned to Zhao. However, unwilling to execute a Zhao diplomat, he could do nothing but let Lin go. The incident made Lin famous throughout the Warring States as the man who had shamed the Qin king. His status rose and soon he was chief minister of Zhao.
Тікенді шөпті алып, кінәсін мойындау
Көптеген адамдар Линнің тез өркендеуіне қызғанышпен қарады, әсіресе сол кездегі ең тәжірибелі қолбасшылардың бірі, ескі генерал Лиан По. Лиан По қызғаныштан екеуінің арасын дұшпандыққа дейін жеткізді. Лин бұл туралы естігенде, мәселені шешудің ең жақсы жолы – Лианмен тікелей қақтығысқа түспеу деп шешті. Бірде Лиан мен Линнің аттары тар жолда кездесті. Лин, жоғары дәрежелі министр ретінде, әдетте жол беру құқығына ие болған; алайда, ол Лианға жол беру үшін көшені кері қайтарды. Көптеген адамдар мұны әлсіздік белгісі деп қарастырды, соның ішінде Лиан Поның өзі, ол Линнің, ғалымның, өзі сияқты батырмен күресуден қорқатынын ойлады. Линнің сарайдағылары да Линнің мойынсұнушылық тәртібіне наразылық білдіріп, көбісі кетіп қалды. Бірақ Линнің бас сарайдағы қызметкері оның неліктен осылай әрекет ететінін сұрағанда, Лин Сяньру былай деп жауап берді: "Менің Лиан Помен арадағы дұшмандық жеке мәселе; бірақ мен мемлекеттік басқаруды, ал ол мемлекеттік қауіпсіздікті қамтамасыз етемін: мен жеке өмірім үшін мемлекеттің тыныштығына нұқсан келтіре алмаймын!" Лиан По бұл туралы естігенде, барлық қызғанышы ұятқа айналды. Ол Линнен кешірім сұрауға шешім қабылдап, жалаңаш арқасына қызыл бұта байлап, үйінен Лин Сяньруға қарай барып, одан кешірім тіледі. Лин Сяньру оны кешірді, содан бері олар жақын дос болды. Бас министр мен генералдың арасындағы одақ Жао мемлекетін жылдар бойы бейбіт сақтады.
Many people were jealous of Lin's meteoric rise, most notably the old general Lian Po, one of the most experienced commanders during that time. Lian Po was so jealous that he swore enmity between the two of them. When Lin had caught wind of this, he decided that the best way to deal with the problem was to not confront Lian at all. In one incident, Lian's and Lin's carriage met on a narrow road. Lin, as the higher ranking minister, normally had right of passage; however, he turned and backed out of the street in order to let Lian pass. Many saw it as a sign of weakness, not least Lian Po himself, who reckoned that Lin, an academic, was too scared to fight such a warrior as he. Lin's courtiers, too, grew dissatisfied by the subservient way Lin was behaving, and many left. But when Lin's chief courtier demanded to know why he was behaving in such a manner, Lin Xiangru replied: "The feud between me and Lian Po is a personal one; but I am in charge of the nation's government, and he the nation's security: I cannot let my personal life ruin that of the kingdom!" When Lian Po finally heard of this, all his jealousy turned into shame. Deciding to apologize to Lin, he strapped brambles to his bare back and walked from his house to that of Lin Xiangru's, begging for his forgiveness. Lin Xiangru forgave him, and from then on, they became good friends. The alliance between chief minister and general kept Zhao peaceful for years.
Кейінгі оқиғалар
Лиан По Чанпин шайқасында бас қолбасшылық лауазымынан өте жас және тәжірибесіз Жао Куомен ауыстырылатын болғанда, бұл кезде қауіпті ауруға шалдыққан Лин Сяньру, Жао патшасы Сяочэнге бұл шешімді қайта қарастыруды өтінді. Бірақ оның кеңесіне құлақ естілмеді, нәтижесінде апатқа ұшырады. Лин Сяньру, болжам бойынша, Чанпин шайқасындағы Жао әскерінің соңғы жеңілісіне дейін қайтыс болды.
When Lian Po was on the verge of being replaced as overall commander in the Battle of Changping by the much younger and much more inexperienced Zhao Kuo, Lin Xiangru, then already gravely ill, begged King Xiaocheng of Zhao to reconsider the decision. However, his advice was not heeded, and disaster followed. Lin Xiangru died probably around Zhao's final defeat at the Battle of Changping.
Мұра
Сима Сяньру, Батыс Хан әулетінің ақыны, оқу жылдарында Линь Сяньруға деген зор құрметінің нәтижесінде өзін оның атымен атады.
Sima Xiangru, a poet during the western Han Dynasty, named himself after Lin Xiangru as a result of having fostered great admiration for the latter during his studies.
Танымал мәдениет
Линь Сяньру – Koei компаниясының "Үш патшалықтың романсы XI" бейне ойынында ерекше кейіпкер ретінде көрінетін 32 тарихи тұлғаның бірі. Линь Сяньру "Корольдік" мангасында Лиан По (Рен Па) және Чжао Ше (Чоу Ша) қатарында "Рин Шоу Джо" деген жапонша атымен "Чжаоның үш ұлы аспанының" бірі ретінде де пайда болады, бұл олардың арасындағы достық бәсекелестікті көрсетеді. Ол соғыс өнерінде дарынды жас жігіт ретінде танымал болды, бірақ мансабының басында қайтыс болды. Көптеген адал қызметшілері қайғыдан өз-өзіне қол жұмсады, тек екеуі ғана оның өлім төсегінде қалды. Бірнеше жыл өткен соң, қалған екеуі де өз әміршілеріне қосылып, қаза тапты. Линь Сяньруды "Ми Юе аңызы" (2015) сериалының соңғы эпизодында Тан Ян бейнелейді, ол "Чжаоға нефритті қайтару" оқиғасын көрсетеді.
Lin Xiangru is one of the 32 historical figures who appear as special characters in the video game Romance of the Three Kingdoms XI by Koei. Lin Xiangru also appears in the manga Kingdom as one of the original "Three Great Heavens of Zhao" alongside Lian Po (Ren Pa) and Zhao She (Chou Sha) under his Japanese name "Rin Shou Jo", fostering a friendly rivalry with the former. He was regarded as a prodigy for warfare but died early in his career, and most of his retainers went down performing suicide charges, stricken by grief, except for two who stayed at his deathbed. Many years later, the remaining two joined their master after being killed. Lin Xiangru is portrayed by Tan Yang in the last episode of The Legend of Mi Yue (2015) as a guest appearance, depicting the "Returning the Jade to Zhao" incident.