Пэтрик Ратвен: Шотландиялық генерал және дипломат

Кіріспе

Шотландтық генерал және дипломат (шамамен 1573–1651)

Патрик Рутвен, Форт және Брентфорд графының 1-і (шамамен 1573 – 2 ақпан 1651) – шотланд аристократы, генерал және дипломат.

Швеция патшасына қызмет ету

Патрик Рутвен – сэр Уильям Рутвеннің туысы, 1-ші лорд Рутвен және лорд Иннермиттің немересі. Өмірінің көп бөлігін кәсіби әскери қызметте өткізген Рутвен Швеция королінің қызметінде көзге түсті. Ол шамамен 1609 жылы әскерге қабылданып, 1637 жылы кетті. 1600 жылы Шотландия Парламентінің шешімімен әулеті заңсыз деп жарияланғандықтан, Рутвен отбасының атын сақтау үшін елден кетуге мәжбүр болды. Ол келіссөздер жүргізуші ретінде Густав Адольфқа өте пайдалы болды, себебі ол «шексіз ішіп, соңғы деміне дейін санасын сақтай білуге» қабілетті еді, сонымен қатар шайқас алаңында да белгілі болды. 1621 жылы Рутвен Смоланд жаяу әскер полкінің полковнигі болды және осы полкпен Ливонияда (Латвия) наурыз жорықтарына қатысты. Ол Александр Леслиді өзінің оң қолы ретінде алды, кейіннен ол фельдмаршал болып, Рутвеннің ағылшын азамат соғысындағы қарсыласы болды. Рутвен 1627 жылы Швеция королі Густав II Адольфтың тағайындауымен рыцарь атағын алған төрт шотланд полковнигінің бірі болды, ал қалғандары Александр Лесли, Дэвид Драммонд және Джон Хепберн еді. Отыз жылдық соғыстағы оның қызметі ерекше болды. 1632 жылы ол Ульм қаласының губернаторы болып тағайындалды және сол жылы генерал-майор шеніне көтерілді. Келесі жылы Рутвен Дунай бойында наурыз жорығына қатысып, Эрбахтың жанында баварлық бірнеше атты әскерін тұтқынға алды, бұл оған генерал-лейтенант шеніне жол ашты. Содан кейін ол швед фельдмаршалы Йохан Банердің оң қолы ретінде 1634 және 1635 жылдары Рейн бойында наурыз жорықтарына қатысты. Саксония генералы Вольфганг Бодиссиннің Дёмицтегі жеңілісіне үлкен үлес қосты, тұтқынға алған 2500 шақты әскерін швед армиясына қосты. Алайда Рутвен мен Банердің арасындағы қарым-қатынас жақсы болған жоқ. Банер 1636 жылы Галледе салғырттық жасады деп оны айыптады. Рутвен содан кейін Шотландияға жаңа сарбаздар іздеу үшін сапарлап қайтты, бірақ швед қызметін тастауға бекінді. Рутвен шведтік жалақыдан тағы бір жыл бойы алысты, бірақ Франция арқылы үйіне қайтып келді, онда Людовик XIII оған фельдмаршал жезтауы сыйлаған дегенді мәлімдеді. Ол бұл шенде қызмет етпесе де, оның шенділігі ағылшын ақсүйектер тізімінде көрсетілген.

Patrick Ruthven was a descendant of Sir William Ruthven, 1st Lord Ruthven in a collateral line, and a grandson of Lord Innermeath. A lifelong professional soldier, Ruthven earned his reputation in the service of the King of Sweden, which he entered about 1609 and left 1637. He had been forced into exile to retain his family name which had been outlawed in Scotland by act of Parliament in 1600. As a negotiator he was very useful to Gustavus Adolphus because of his ability to "drink immeasurably and preserve his understanding to the last", and he also won fame on the field of battle. By 1621 Ruthven served as colonel for the Småland infantry regiment with which he campaigned in Livonia (Latvia). He took as his second in command Alexander Leslie, later promoted field marshal and one of Ruthven's opponents in the English Civil War. Ruthven was one of four Scottish colonels to be knighted by Gustav II Adolf of Sweden in 1627, the others being Alexander Leslie, David Drummond and John Hepburn. His service in the Thirty Years' War was impressive. He became governor of Ulm in 1632 and was promoted to major general the same year. The following year Ruthven campaigned along the Danube where he captured a number of Bavarian Horse outside Erbach which earned him his promotion to lieutenant general. He thereafter campaigned as second in command to the Swedish field marshal, Johan Banér, campaigning along the Rhine throughout 1634 and 1635. He was given a large share of the credit for the routing of the Saxon general, Wolfgang Baudissin at Dömitz, where some 2500 of the prisoners he took were pressed into the Swedish army. However, all was not well between Ruthven and Banér. The latter accused him of negligence at Halle in 1636. Ruthven thereafter returned to Scotland on a recruiting trip, but having made up his mind to quit Swedish service. Although Ruthven remained on the Swedish pay roll for another year he travelled home via France where he claimed he was offered a field marshal's baton by Louis XIII. Although he never served in this capacity, the rank appears on his English certificate of elevation to the nobility.

Ұлыбритания патшасына қызмет ету

1639 жылы Шотландияда епископтар соғысы басталғанда, Рутвен өзінің қызметін Карл I-ге ұсынды. Ол өзімен бірге екі жүрегі туыс немересін, генерал-майор Джон Рутвен мен полковник Фрэнсис Рутвенді алып келді. Олар шотландтық роялистердің қатарына қосылды, соның ішінде бұрынғы әріптесі генерал-лейтенант Джеймс Кинг. 1639 жылғы науқан кезінде ол Шотландиядағы роялистерге басшылық етуден бас тартты, себебі оған олардың үстінен «абсолютті билік» берілмейтінін, керісінше, ол дворяндарға бағынуға тиіс екенін күтті. Оның шешімі дана болды және Эдинбург қамалы көп ұзамай оның бұрынғы шәкірті Александр Леслиге оңай түсті. Бервик келісіміне қол жеткеннен кейін Рутвенге патша үшін қаланы гарнизонмен қамтамасыз етуге рұқсат берілді және ол 1640 жыл бойы оны қорғады, азық-түлігі бітіп, қатты ауырып қалды. Ол және оның ағылшын әскерлері келіссөздер арқылы қаланы тастап кетуіне рұқсат алды. Осы қызметтері үшін 1639 жылы епископтар соғысы кезінде ол Эттриктің лорды Рутвен атанды, ал 1642 жылы Форт графы болды. Сол жылы Англияда азаматтық соғыс басталғанда, Рутвен 29 шотландтық тәжірибелі офицермен бірге Шрусбериде Карлға қосылды, сондай-ақ Генриетта Марияның патшаға жасаған әрекетінен кейін. Рутвен Эджхилл шайқасында роялистер әскеріне басшылық етті, өйткені тағайындалған командир Роберт Берти, Линдси графы, армияны голландтық немесе шведтік үлгіде құру мәселесіндегі даудан кейін қызметтен кетті. Нәтижесінде шведтік бригадалық жүйе таңдалды және Рутвен басқаруды өз мойнына алды. Шайқастан кейін Рутвен роялистер әскерінің бас генералы болып тағайындалды. Ол Эссекс графынан Лоствитиельді беруге мәжбүр етті және Ньюбери шайқасының бірінші және екінші кезеңдерінде жараланды. Кейбіреулер Рутвеннің қабілеттерінің төмендегенін айтса, Рутвен өзінің әскери жағынан төмен тұрған принц Руперттің мақтандығын жек көрді және оның ықыласын жоғалтты. Олар Салтанатты Лига мен Келісім армиясына қарсы жолда келіспестікке ұшырады, оған оның досы Александр Лесли басшылық етіп тұрды. Руперттің қабілетсіздігіне сенген Рутвен Оксфордқа оралды, Рупертті басқаруды жалғастырды. 1644 жылдың 2 шілдесінде ханзада Александр Лесли мен оның ағылшын парламенттік одақтастарына қарсы шайқаста жеңіліп қалды. Содан кейін Рутвен Уэльс ханзадасының палата қызметкері болып қызмет етті, соғысқа қатысудан толығымен бас тартты. Рутвен Швецияның регенті және канцлері Аксель Оксенстернамен хат алмасып жүрді. Ол Шотландияға жоспарланған Монтрозиан экспедициясына әскери қолдау көрсету үшін Карл II-ге миссиямен Швецияға барды. Швецияда жылдар бойы жинаған әлеуметтік байланыстарын пайдаланып, Рутвен королева Кристинамен келіссөздер жүргізіп, Шотландия мен Ирландиядағы роялистерге офицерлік құрамды, ақшаны және қару-жарақтарды жеткізуге қол жеткізді. Бірақ Карл II Монтрозиандарға қолдауын кері алып, оларды Шотландиядағы Келісімшілерге құрбандыққа шалуға дайын болды. Көңілі қалып, Рутвен мен Кинг патшалық мүддесінен бас тартты. Рутвеннің 1651 жылдың 2 ақпанында Дундиде, туысы полковник Патрик Мордың үйіне жақын жерде қайтыс болғаны жиі айтылса да, шындығында ол Гамбургтың сыртындағы Букстехудеде қайтыс болды. Ол Сэр Уильям Суонн мен 2 серігімен Кальмардан Копенгагенге және Бременге сапар шеккен. Букстехудеде Суонн мен Мор Рутвеннің денесін жақын маңдағы монастырға алып барды, содан кейін оны Шотландияға жерлеу үшін қайтарды. Ол Дунди маңындағы Монифит шіркеуінде, Дурхам Грандж отбасының жерлеу дәлізінде жерленген. Бұл отбасы белгілі роялистер болды және Монтроз маркизіне Швецияға баруына көмектесті. Шіркеу 1812 жылы қиратылып, қайта салынды. Рутвеннің қабірінің тағдыры белгісіз, бірақ қазіргі шіркеуде оны еске алу үшін тақташа орнатылған.

With the outbreak of the Bishops' Wars in Scotland in 1639, Ruthven offered his services to Charles I. He brought with him his two nephews, Major General John Ruthven and Colonel Frances Ruthven, both veterans of Swedish service. These joined a cohort of other Royalist Scots, including former colleague, Lieutenant General James King. During the 1639 campaign, he declined command of the Royalists in Scotland as he was not to be granted 'absolute authority' over them, instead being expected to defer to the nobility. His decision was wise and Edinburgh Castle soon easily fell to his former understudy, Alexander Leslie. After the Truce of Berwick was agreed, Ruthven was allowed to garrison the castle for the king and he defended it throughout 1640, becoming desperately ill after his provisions ran out. He and his English troops were allowed to leave the castle by negotiation. For his services he was raised to the Peerage of Scotland as Lord Ruthven of Ettrick in 1639 during the Bishops War and later created Earl of Forth in 1642. When the English Civil War broke out that year, Ruthven joined Charles at Shrewsbury with some 29 other Scottish veteran officers and after Henrietta Maria's intervention with the king. Ruthven commanded the Royalist forces at the Battle of Edgehill after the nominated commander, Robert Bertie, Earl of Lindsey, stepped down in a dispute over whether to arrange the army following the Dutch or the Swedish style. In the end the Swedish brigade system was chosen and Ruthven assumed command. Following the battle, Ruthven was appointed general in chief of the Royalist army. The Earl compelled the Earl of Essex to surrender Lostwithiel, and was wounded at both the first and second battles of Newbury. While some claim Ruthven's faculties had begun to decay, Ruthven had lost favour of his military inferior Prince Rupert, whose arrogance he detested. They fell out en route to face down the Army of the Solemn league and Covenant commanded by his friend Alexander Leslie. Believing Rupert inept, Ruthven returned to Oxford leaving Rupert in command. The prince lost the battle to Alexander Leslie and his English parliamentary allies on 2 July 1644. Ruthven thereafter served as Chamberlain to the Prince of Wales, having finally given up field service. Ruthven still maintained correspondence with Axel Oxenstierna, the regent and chancellor of Sweden. He visited Sweden on a mission for Charles II to raise military support for the planned Montrosian expedition to Scotland. Using the social capital he had built up in Sweden over the years, Ruthven entered into negotiations with Queen Christina and managed to raise an officer cadre, money and guns for delivery to Royalists in Scotland and Ireland. These were squandered as Charles II withdrew his support for the Montrosians, effectively offering him up as a sacrificial lamb to the Covenanters in Scotland in return for their support. Dejected, Ruthven and King turned their back on the Royalist cause. Although it is often claimed that Ruthven died at Dundee on 2 February 1651 near the house of his relative, Colonel Patrick More, in fact he died at Buxtehude just outside Hamburg. He had been on a journey which took him from Kalmar to Copenhagen and Bremen with Sir William Swann and 2 companions. In Buxtehude, Swann and More took Ruthven's body to a nearby monastery after which it was returned to Scotland for burial. Apparently, he was entombed near Dundee at Monifieth Parish Church in the Durham of Grange family's burying aisle. This family were noted Royalists who also helped the Marquis of Montrose on his way to Sweden. The church was razed and rebuilt in 1812. It is unknown what became of Ruthven's grave, though a plaque commemorating him is found in the present day church.

Отбасы

Рутвен Джейн Хендерсон мен Клара Бернерге үйленген. Оның кем дегенде екі ұлы болды: Александр швед армиясында офицер болып қызмет етті, бірақ ол әкесінен бұрын қайтыс болды. Патрик Рутвеннің қызы Джейн 1652 жылы Стокгольмнен ағылшын Парламентімен хат алмасып тұрды. Ол Патриктің үшінші әйелі Клара Бернермен мұралық дауларға түсті, ал Клара Бернер 1679 жылға дейін қайтыс болған жоқ. Рутвен 1649 жылдың 9 мамырында өсиетнама жасады, онда барлық швед жерлерін ұлы Александрдың жесірі Анна Эразма Кленкеге және Патриктің сол некеден туған ұлына (Джейн Хендерсоннан), сондай-ақ Патрик есімді ұлына қалдырды. Бұл жерлер Бревик (Йончепинг Лені) болды. Ол тірі қалған әйелі Клара Бернерге және олардың ұлы Патрикке Кальмар Леніндегі (Швеция) Льонгбихольм мен Мекленбургтағы Саккендорфты сыйға берді. Шотландиядағы өзге мүлкін Клара Бернерге қалдырды. Клара мен оның келіні Анна Кленс Смоланд жерлері үшін ұзаққа созылған дауларға қатысты, тіпті 1669 жылға дейін, оған патшалық биліктің араласуы себеп болды. Оның өсиетнамасын орындаушылар генерал Джеймс Кинг (швед жағынан) және Хуитбанктан Якоб Прингл (шотланд жағынан) болды.

Басқа ақпарат

Сол кездегі деректерге сәйкес, Рутвеннің мінез-құлқы ауыр алкоголизмге ұшыраған адамға тән болған, тіпті оны кейде "Ротвайн" (қызыл шарап) деп атаған. 1644 жылы бас қолбасшылық лауазымынан қаңғырған кезде оның созылмалы алкогольдік зақымданудың айқын белгілері байқалған, және бұл оның Рейн графы Рупертпен ауыстырылуына себеп болған факторлардың бірі болуы мүмкін.