Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес Әзербайжан генералы (1910–1945)
Soviet Azerbaijani general (1910–1945)
Хази Асланов (; Ази Агадович (сондай-ақ Агад оғлы, Ахадович, Ахад оғлы) Асланов; көбінесе Ази Асланов және А. А. Асланов деп сипатталады, 22 қаңтар 1910 – 25 қаңтар 1945) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес броньдық әскерлерінің әзербайжандық генерал-майоры. Ол екі рет Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. Екінші Батыр атағы 1991 жылы Михаил Горбачевтың Гейдар Әлиевтің тұрақты ұсыныстары бойынша қаза болғаннан кейін берілді.
Hazi Aslanov (; Ази Агадович (also Агад оглы, Ахадович, Ахад оглы) Асланов; commonly described as Azi Aslanov and A. A. Aslanov, 22 January 1910 – 25 January 1945) was an Azerbaijani major general of the Soviet armoured troops during World War II. He was awarded the Hero of the Soviet Union title twice. The second Hero title was posthumously awarded in 1991, by Mikhail Gorbachev, at the constant recommendations by Heydar Aliyev.
Жас шағы және соғыс алдындағы қызмет
Әскери жазбаларда әзербайжан ретінде тіркелген Хази Асланов 1910 жылғы 22 қаңтарда Ресей империясының Ланкаран қаласында (қазіргі Әзірбайжан) дүниеге келген. Кірпіш фабрикасының жұмысшысының ұлы, Асланов толық емес орта білім алған. 1923 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, Асланов Ланкаран кірпіш зауытында жұмыс істеп, қатар жүргізіп Ликбез білім беру курстарын аяқтады. Асланов әскери мансапты таңдап, 1924 жылғы қазан айында Бакудегі Кавказ арғы әскери дайындық мектебіне кадет ретінде түсті. Мектепті бітіргеннен кейін, 1929 жылғы тамызда командалық дайындықтан өту үшін Боросоглебск Ленинград атты әскер мектебіне ауыстырылды. 1931 жылғы маусымда бітіргеннен кейін Асланов Украина әскери округіне жіберілді, онда ол Бердичев қаласында орналасқан 3-ші атқыштар дивизиясының 15-ші атқыштар полкінде взвод командирі болып әскери қызметін бастады. Аслановтың атты әскердегі қызметі ұзаққа солмады, тамыз айында 2-ші атты әскер корпусының 12-ші бронеавтомобиль батальоны взводына командир болып ауыстырылды, осылайша Кеңес Армиясының жаңадан құрылып келе жатқан бронетанктік күштеріндегі мансабы басталды. Сол жылы 12 желтоқсанда Асланов Харьков қаласындағы Көлік жөндеу шеберханаларында взвод командирі болып тағы бір рет ауыстырылды. 1939 жылғы ақпанда капитандық шеніне көтеріліп, Киевтегі 3-ші оқу-моторлық көлік полкінде оқу және жауынгерлік бөлімдерге көмекші батальон командирі болып тағайындалды. Осы қызметінде ол Польшаға Кеңес әскерлерінің басып кіруіне қатысып, Украинаның батыс бөлігіне ілгеріледі, сондай-ақ Қыс соғысында Карелия тас жолындағы шайқастардағы Маннергейм желісін бұзды. 1940 жылғы тамызда Киев арнайы әскери округінің жаңадан құрылған 10-шы танкілік дивизиясының 10-шы мотоатқыштар полкіне Моторлық көлік батальонының командирі болып ауыстырылды. 1940 жылғы қарашада Асланов майор шеніне көтерілді.
Listed in military records as an Azerbaijani, Hazi Aslanov was born on 22 January 1910, in Lankaran, Russian Empire (now Azerbaijan). The son of a brick factory worker, Aslanov received incomplete secondary education. After his father died in 1923, Aslanov took his place at the Lankaran Brick Factory, while completing Likbez educational courses. Aslanov chose a military career and entered the Transcaucasian Military Preparatory School in Baku as a cadet in October 1924. After graduating from the school, he was transferred to the Borosoglebsk Leningrad Cavalry School in August 1929 to receive command training. Upon his graduation in June 1931, Aslanov was posted to the Ukrainian Military District, where he began active service as a platoon commander in the 15th Cavalry Regiment of the 3rd Cavalry Division, stationed at Berdichev. Aslanov's cavalry service proved brief, and in August he was transferred to command a platoon of the 2nd Cavalry Corps's 12th Armored Car Battalion, beginning his career in the Red Army's emerging armored forces. Aslanov was transferred for the second time that year on 12 December to command a platoon in the Vehicle Repair Workshops at Kharkov. Promoted to captain in February 1939, his next assignment was as an assistant battalion commander for training and combat units with the 3rd Training Motor Transport Regiment at Kiev. In this role, he took part in the Soviet invasion of Poland with the forces advancing into western Ukraine and the breakthrough of the Mannerheim Line during the fighting on the Karelian Isthmus in the Winter War. In August 1940, he was transferred to command the Motor Transport Battalion of the 10th Motor Rifle Regiment of the Kiev Special Military District's newly formed 10th Tank Division. Aslanov was promoted to major in November 1940.
Шығыс майданы
Германия Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін, Асланов шекарадағы шайқастарда және Киев шайқасында полк моторизацияланған көлік батальонына басшылық етті. 1941 жылдың тамызында ол жараланған танк батальонының командирінің орнына тағайындалды. Шостка, Бахмач және Пирятын маңындағы қаһарлы шайқастарда оның танк командирлері соңғы танктарына дейін күресті, ал Асланов жеке батальонын шабуылға бастады. Осы шайқастардың бірінде Асланов оң аяғына екі оқтан жарақат алды және басына ауыр сынықтан жарақаттанды, бірақ осы жарақаттарына қарамастан, ол шайқасуын жалғастырды. Батальон барлық танктерін жоғалтқаннан кейін, 25 тамызда 10-шы моторизацияланған атқыштар полкінің жабдықтар жөніндегі көмекші командирі болып тағайындалды. Осы қызметте ол Пирятын, Охтырка, Бохудыв және Харьков аймақтарында шайқасты. 1941 жылдың соңында аман қалған офицерлермен бірге Асланов Оңтүстік-Батыс майданының командирлік құрамының резервіне жіберілді, ал 1942 жылдың қаңтарында ол подполковник шеніне көтеріліп, Мәскеудегі бронетанктік және механикаландырылған күштердің қолбасшысының қарамағына берілді. Асланов полкті Сталинградтағы кеңес қарсы шабуылында жетектеді және 22 желтоқсанда Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды. Оның полкі 26 желтоқсанда 41-ші гвардиялық танк полкіне айналды, ал корпустың мәртебесі 3-ші гвардиялық механикаландырылған корпус болып өзгерді. 1943 жылдың 20 сәуірінде полк 35-ші гвардиялық танк бригадасына қайта құрылды, ал Асланов басшылықты жалғастырды. Асланов бригаданы 1943 жылы Ростов шабуылында, Миус шабуылында және Днепр шайқасында жетектеді. Оның көрсеткен ерлігі үшін, сол кезде полковник болған Асланов 15 сәуірде Александр Невский орденімен және 14 қарашада Қызыл Ту орденімен марапатталды. Желтоқсан айында ол офицерлердің біліктілігін арттыру курстарына, бронетанктік және механикаландырылған күштер әскери академиясына жолданды. Курсты бітіргеннен кейін, Асланов 1944 жылдың сәуірінде 35-ші гвардиялық танк бригадасын басқаруға оралды, 13 наурызда генерал-майор шеніне көтерілді. Аслановтың бригадасы сол күні екі күн бойы шайқаста елу танкты жоғалтып, шайқастан алынып қойылды. 27 қаңтарда Аслановқа бригаданы басқарғаны үшін 1-дәрежелі Отан соғысы ордені посмертно табысталды.
After Germany invaded the Soviet Union, Aslanov commanded the regimental Motor Transport Battalion in the border battles and the Battle of Kiev. In August 1941, he replaced the injured commander of a tank battalion. In the fierce battles near Shostka, Bakhmach and Pyriatyn, his tank commanders fought to the last tank, while Aslanov personally led his battalion in the attack. In one of these battles, Aslanov received two bullet wounds in his right leg and a severe shrapnel wound to the head, but despite these injuries, he continued to fight. When the battalion lost all of its tanks, he was appointed assistant commander of the 10th Motor Rifle Regiment for equipment on 25 August. In this role, he fought in the region of Pyriatyn, Okhtyrka, Bohodukhiv and Kharkiv. With the surviving officers, Aslanov was placed in Southwestern Front reserve of command personnel in late 1941, and in January 1942 he was promoted to lieutenant colonel, placed at the disposal of the Commander of the Armored and Mechanized Forces in Moscow. Aslanov led the regiment, in the Soviet counteroffensive at Stalingrad, and was awarded the title Hero of the Soviet Union on 22 December. For its performance, his regiment became the 41st Guards Tank Regiment on 26 December, while the corps became the 3rd Guards Mechanized Corps. The regiment was reorganized as the 35th Guards Tank Brigade on 20 April 1943, and Aslanov continued in command. Aslanov led the brigade in the Rostov offensive, the Mius offensive, and the Battle of the Dnieper during 1943. For his performance, Aslanov, by then a colonel, was awarded the Order of Alexander Nevsky on 15 April and the Order of the Red Banner on 14 November. In December, he was sent to the Academic Courses for the Improvement of Officers at the Military Academy of the Armored and Mechanized Forces for further training. After completing the courses, Aslanov returned to command the 35th Guards Tank Brigade in April 1944, having promoted to major general on 13 March. Aslanov's brigade was pulled out of action that day, having lost fifty tanks in two days of fighting. On 27 January, Aslanov was posthumously awarded the Order of the Patriotic War, 1st degree, for his leadership of the brigade.