Кіріспе

Қытайлық тамақ және сусындар бірлескен кәсіпорны

Wahaha Joint Venture Company – Қытайдағы ең ірі сусын өндірушісі Ханчжоу Wahaha Group және әлемдегі ірі азық-түлік компанияларының бірі Danone арасында құрылған тамақ және сусын саласындағы бірлескен кәсіпорын. Компаниялар 1996 жылы Forbes журналы "үлгілі" бірлескен кәсіпорын деп бағалаған бизнес-модельде серіктес болды. Бизнес өрісі кеңейіп, күрделенген сайын, Danone Wahaha-ны толығымен сатып алуға бірнеше рет әрекеттенді, бірақ одан бас тартылды.

Өмірбаян

1987 жылы құрылған Hangzhou Wahaha Group Co. Limited бастапқыда Ханчжоу қаласының Шанчжэн ауданы әкімдігіне қарасты сату компаниясы болды. Құрылғаннан бастап Зонг Циньхоу бизнесті басқарып, күнделікті операцияларды бақылауда ұстады. 1995 жылы Peregrine Investments Holdings Зонгты Danone компаниясымен таныстырды, содан кейін бірлескен кәсіпорын құру мүмкіндігі талқыланды. 1996 жылдың 28 наурызында бірлескен кәсіпорын туралы келісімге қол қойылды. Сусын бизнесінің басты бөліктері бірлескен кәсіпорынға берілді, ал Зонг холдингтік және операциялық компаниялардың бас директоры қызметін сақтай отырып, оның төрағасы болды. Мемлекеттік кәсіпорыннан жеке компанияға өзгеру кезеңінде Зонг маңызды үлестік акционер атанды. 1998 жылдың сәуірінде, Peregrine компаниясының банкроттық жағдайына түскенін хабарлауға аздай қалғанда, Леунгтің орнына Danone компаниясынан үшінші өкіл келді. Жалпы инвестицияланған капитал 131 миллион АҚШ долларын құрады.

Бірлескен кәсіпорын емес компаниялар

Бірлескен кәсіпорын туралы келісімге қол қойылған кезде, WHH компанияларының тағы бесі бірлескен кәсіпорын шеңберінен тыс қалды. Ханчжоу Вахаха балалар киімдері Co. 杭州娃哈哈童装有限公司, 2002 жылы құрылған, Чанша Вахаха сусындары Co. 长沙娃哈哈饮料有限公司, Харбин Shuangcheng Вахаха тағамдары Co. 哈尔滨双城娃哈哈食品有限公司, және Цзянь Вахаха сусындары Co. 吉安娃哈哈饮料公司.

2002 жылы құрылған Ханчжоу Вахаха балалар киімдері Co. (杭州娃哈哈童装有限公司) акциялары бастапқыда Гуаншенгке тиесілі болған, бірақ 2003 жылдың тамызында "қызықты акциялар тізбегі" арқылы басқаға өткізілді. Қазір оның 65%-ы Зонгке, 10%-ы оның әйеліне, ал 25%-ы Platinum Net Ltd-ге тиесілі.

Тауар белгілері

1996 жылғы 29 ақпанда Wahaha сауда белгісі негізгі бірлескен кәсіпорынға берілді, ал 1996 жылғы 28 наурызда бірлескен кәсіпорын туралы келісімге қол қойылды. Бұл үшін Danone, Hangzhou Wahaha Group-қа 100 миллион юань төледі, оның ішінде бірлескен кәсіпорыннан 50 миллион юань түсті. Жергілікті биліктің келісімі алынды. Алайда, WHH қазіргі қолданыстағы ережелерге сәйкес, сауда белгісін беру туралы келісімдерді Ұлттық сауда белгілері бюросы бекітуі керек, ал жергілікті биліктің өкілеттігі тек вето құқығымен шектеледі деп санайды. Ұлттық сауда белгілері бюросы ұлттық мүлікті қорғау ережесіне сәйкес бұл беруді қабылдамады. 2001 жылдың қазан айында сауда белгісін беру ережелері күшін жойғанмен, тараптар 2005 жылдың қазан айында компания атаулары мен өнімдерді қамтитын сауда белгісін пайдалану туралы қосымша келісімге қол қойды. Ол авторитарлық тәсілін жалғастырды және Danone-нан көбірек пайда табуға тырысты. Бұл келісімде басқарма Danone компаниясының Wahaha компаниясын 4 миллиард юаньға "жаулап алу" әрекетін қабылдамағаны айтылды. Бұл мақаланы Синьхуа тілшісі жазды, ал Зонг Вахаханың болашағына қатысты саяси шешім қабылдаушыларға ықпал ету мақсатымен тілшіге "ішкі мағлұматтар" құжатын тапсырған. 10 сәуірде Danone компаниясы мәлімдеме жасап, Zong-тың Danone-мен жасалған келісімін бұзғанын, өзге серіктестермен бірлесіп, брендті пайдалану құқығына ие болғанын мәлімдеді. Зонг, Эммануэль Фабер жеке өзі бірлескен кәсіпорындар шеңберінен тыс бөлімшелер құруға рұқсат бергенін айтты. 2005 жылға қарай Danone, Зонгтың 20 сыртқы кәсіпорынды бақылап отырғанын, олардың Wahaha өнімдерінің шамамен 25% құрайтынын анықтады.

Заңдық қадамдар

Danone халықаралық аренада HWG мен төраға Зонгқа қарсы әділдік іздеп жүргенде, Wahaha Danone-ді жергілікті еншілес деңгейдегі көптеген шабуылдарға ұшыратты. Екі елдің де саяси лидерлері дауды бейбіт жолмен шешуге шақырды. Danone 9 мамырда Стокгольмде төрелікке берді. 4 маусымда Danone Лос-Анджелес жоғары сотына Ever Maple Trading және Hangzhou Hongsheng Beverage Co Ltd компанияларына, сондай-ақ осы екі компанияны басқаратын Зонгтың әйелі мен қызына қарсы сотқа шағымданып арыз берді. Ever Maple Trading Ltd – Hangzhou Hongsheng Beverage компаниясының бақылау акционері, ал ол Hangzhou Wahaha Food and Beverage Sales компаниясының бас компаниясы болып табылады. Бірақ, іс ескіру мерзімінен өткендіктен, қарастырылмай қалды. Danone Самоа және Британдық Виргин аралдарында Wahaha-мен байланысы бар деп саналатын 10 компанияға қарсы талаптар қойды. 9 қарашада Британдық Виргин аралдарының Жоғарғы соты онда тіркелген сегіз компанияны банкротқа жіберіп, олардың активтерін салмақтады. 22 қарашада Самоа Жоғарғы сотының бұйрығымен екі самоалық компанияның активтері тоқтатылып, банкротқа түскені хабарланды; Danone Стокгольмдегі төрелік сотта жеңіске жетті. 300-ге жуық жұмыс орны жоғалуы мүмкін деген қорқынышпен Wahaha еңбек одағы да Danone-ға қарсы заңдық күреске қосылды. 21 желтоқсанда, тиісті үкіметтердің саяси қысымымен Danone және қытайлық серіктес заңдық шараларды тоқтатуға және келіссөздерді қайта бастауға келісті.

Мәдени мәселелер

51% екі шетелдік серіктеске өткізу компанияның бақылауына араласпайтын сияқты болғанымен, Зонг Вахаханың жасырын түрде басып алынуына наразылық білдірді. Бұл Зоңның Данонға қарсы ұлтшылдық қорғанысында көрініс тапты. Зонг кейде "теңсіз шарттар" сияқты сөздер қолданды, бұл отаршылдық дәуіріне саяхат сияқты. Алайда, қытай баспасөзі Зонгтың шетелдік салық бекеттерін пайдаланатынын және оның қызы АҚШ-та тұратынын көрсетіп отыр. Шарттар мен ережелердегі шектеулер Зонгтың кәсіпкерлік стилін қатты шектеді, ол бақылау құрылымының өзіне салған шектеулеріне шағымданды. "Көптеген шешімдерді Danone басқармасының мүшелері тоқсан сайынғы кеңесте мақұлдауы тиіс еді. Мұндай жағдайда бизнесті қалай басқаруымды күтесіз?" Компанияның өсуі мен дамуы артып, Зонг шетелдік серіктесіне деген қажеттілігінің азайғанын сезінді.

Маркетингтік стратегия / инвестициялық мәселелер

Бұл топтардың маркетингтік таңдауларының өзгешелігі жанжалға ықпал етті. Зонг, Данонның жай ғана ақша жинап отыруына наразы болды және оның инвестиция жасауына кедергі келтіргісі келді: "Біз бизнес көлемді ұлғайтқымыз келген сайын, олар қарсы болды. Қосымша инвестиция салудан бас тартты. Бірақ бізге ақша жұмсауға рұқсат берді, ал кәсіпорны табыс әкелген кезде олар үлеске таласты", - деді ол. Зонг Данонға наразылық білдірді.

2007 жылдың шілдесінде Shenyang Industrial Development Co. (沈阳陵东实业发展总公司) компаниясы, Shenyang Wahaha Drinks Co. компаниясының 5% акциясын иеленген, 1996 жылдан бері Danone компаниясы тағайындаған директор Цинь Пэнге (秦鹏) қатысты жергілікті сотқа шағым түсірді, оның директорлық лауазымында болып, басқарма бекітпестен жиырмадай бәсекелес компанияда жұмыс істегеніне байланысты.