Кіріспе

Америкалық криминолог Альберт Кирцидель Коэн (15 маусым 1918 – 25 қараша 2014) – көрнекті американдық криминолог. Ол қалалық жасөсперімдердің топтық құлқына қатысты субмәдениеттік теориясымен, соның ішінде оның ықпалды «Delinquent Boys: Culture of the Gang» кітабымен танымал. 1984–1985 жылдары Америка криминология қоғамының вице-президенті қызметін атқарды және 1993 жылы қоғамның Эдвин Х. Сазерленд сыйлығымен марапатталды.

Жұмыс

Альберт Коэн Талкотт Парсонстың шәкірті болды және оның ықпалымен Ph.D. диссертациясын қорғады. Парсонс пен Коэн Коэн Гарвард университетінен кеткен соң да хат алмасуды жалғастырды. 1955 жылы жарық көрген «Делинквентті ұлдар: банда мәдениеті» атты еңбегінде Коэн қылмыстық топтар туралы жазды және мұндай топтардың қоғамның жалпы нормалары мен құндылықтарын өздерінің субмәдениеттерімен «орнына қоюға» тырысқанын теориялық тұрғыдан талдады. Ол екі негізгі идеологияны ұсынды, біріншісі – мәртебелік жігерлену. Мәртебелік жігерлену көбінесе төменгі тапқа жататын жастарға тән. Олардың әлеуметтік шындығы мен қоғамның жариялаған мақсаттары арасында үлкен қарама-қайшылық болады. Олар өздеріне жасалған кемсітулер мен теңсіздіктерге ашуланып, бұл Коэннің екінші принципіне – реакциялық формацияға әкеледі. Реакциялық формация – мәртебелік жігерленуге жауап ретінде туындайды, сонда төменгі тапқа жататын жастар өз қоғамының нормалары мен құндылықтарын баламалы нәрселермен алмастыруға тырысады. Яғни, құрметке ие болу үшін тырысудың орнына, кім көп вандализм жасаса, соның құрметке ие болуы мүмкін. Бұл топқа үлкен қоғамнан ала алмайтын құндылықтар мен мәртебе сезімін сыйлайды. Бұл процесс топ мүшелеріне қоғамнан шеттетілуіне бейімделуге көмектеседі. Мертонның шиеленіс теориясынан ерекшелігі, Коэн мәртебелік жігерленуге реакция жеке емес, ұжымдық жауап деп санайды. Бұл теория Батыс қоғамдарындағы пайдасыз қылмыстардың (вандализм, бекер жүру, көлікпен ойын-сауық) өсуін түсіндіреді. Мұндай әрекеттер қылмыскерге ақшалай пайда әкелмесе де, субмәдениет мүшелері үшін құнды болып табылады. Осылайша, олар жеке тұлғаның достар тобы арасында мәртебе мен беделге қол жеткізудің оңай жолына айналады.

Жеке өмірбаяны

Альберт Коэн 1948 жылы Гарвард университетін әлеуметтану саласында үздік дипломмен бітірді.