Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық электр инженері, ғылым саясаты жөніндегі кеңесші және университет президенті
American electrical engineer, science policy adviser, and university president
Джером Берт Виснер (30 мамыр 1915 – 21 қазан 1994) – президент Джон Ф. Кеннеди өзінің Ғылыми кеңесшілер комитетінің (PSAC) төрағасы етіп таңдаған электр техникасы профессоры. Мичиган университетінде білім алған Виснер университет радио хабар тарату қызметінің орынбасары болды және Мичиган штатының Интерлохен қаласындағы Ұлттық музыка лагеріне электрондық және акустикалық көмек көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол МТИ радиациялық зертханасында микротолқынды радарларды дамытуда жұмыс істеді. Соғыстан кейін Лос-Аламос ұлттық зертханасында қысқа уақыт жұмыс істеді, содан кейін 1946 жылдан 1961 жылға дейін МТИ электроника ғылыми-зерттеу зертханасына оралды. Кеннедидің ғылыми кеңесшісі болғаннан кейін ол МТИ-ге оралып, 1971 жылдан 1980 жылға дейін оның президенті болды. Ол адамдармен ғарыш кеңістігін зерттеуге қатысты ашық сыншы болды, оның орнына автоматтандырылған ғарыш зондтарын жақтады. Ол НАСА-ның Аполлон Ай модулін Айға адамды қондыру жөніндегі Кеннедидің мақсатына жету құралы ретінде дамытуды таңдауына қарсылық білдірді. Кеннедидің тапсырмасы бойынша ол Рэйчел Карсонның ДДТ пестицидін қолдануды сынағандығын зерттеді және оның пікірін қолдайтын есеп дайындады. Ол қаруды бақылауды қолдады және баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін сынады. МТИ президенті болған кезінде президент Ричард М. Никсонның кеңейтілген "душмандар тізіміне" енді.
Jerome Bert Wiesner (May 30, 1915 – October 21, 1994) was a professor of electrical engineering, chosen by President John F. Kennedy as chairman of his Science Advisory Committee (PSAC). Educated at the University of Michigan, Wiesner was associate director of the university's radio broadcasting service and provided electronic and acoustical assistance to the National Music Camp at Interlochen, Michigan. During World War II, he worked on microwave radar development at the MIT Radiation Laboratory. He worked briefly after the war at the Los Alamos National Laboratory, then returned to MIT's Research Laboratory of Electronics from 1946 to 1961. After serving as Kennedy's science advisor, he returned to MIT, becoming its president from 1971 to 1980. He was an outspoken critic of crewed exploration of outer space, believing instead in automated space probes. He challenged NASA's choice of developing the Apollo Lunar Module as a means to achieving Kennedy's goal of landing men on the Moon. At Kennedy's direction, he investigated Rachel Carson's criticism of the use of the pesticide DDT, and issued a report in support of her claims. He was an advocate for arms control, and a critic of anti ballistic missile defense systems. While MIT president, he was put on President Richard M. Nixon's extended "enemies list".
Ерте өмір және білім
Виснер Мичиган штатының Детройт қаласында, Силезиядан келген еврей иммигранттарының ұлы болып дүниеге келді және Дирборнда өсті. Ол Фордсон орта мектебінде білім алды. 1937 жылы Мичиган университетінде электр инженериясы және математика салалары бойынша ғылым бакалавры (BS) дәрежесін, ал 1938 жылы ғылым магистрі (MS) дәрежесін алды. 1950 жылы Мичиган университетінен (UM) электр инженериясы саласында философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды. Радио хабар тарату және акустика саласына қызығушылық танытқан ол UM радио хабар тарату қызметінің орынбасар директоры болды. Сонымен қатар, ол Мичиган штатының Интерлохен қаласындағы Ұлттық музыка лагерінде акустиканы зерттеуге қатысып, электрондық техниканы жетілдіруге көмектесті. Осы қызмет барысында ол халық әншісі Пит Сигермен танысты, ол 1971 жылы Виснердің МТИ президенті лауазымына тағайындалуына арналған концертте өнер көрсетті.
Wiesner was born in Detroit, Michigan, the son of Jewish immigrants from Silesia and raised in Dearborn. He attended Fordson High School. He received a Bachelor of Science (BS) degree in electrical engineering and mathematics in 1937, and a Master of Science (MS) degree in 1938, at the University of Michigan. He received a Doctor of Philosophy (PhD) in electrical engineering from UM in 1950. Interested in radio broadcasting and acoustics, he was associate director of UM's radio broadcasting service. He also participated in studies of acoustics, and assisted in developing electronic techniques, at the National Music Camp at Interlochen, Michigan. In this role, he became friends with folk singer Pete Seeger, who performed at the concert for Wiesner's inauguration as President of MIT in 1971.
Мансап
Виснер өзінің кәсіби мансабын Массачусетс технология институтында бастады, 1942 жылы MIT радиациялық зертханасына қосылып, микротолқынды радарларды дамытумен айналысты. Ол зертхананың басқару комитетінің қауымдас мүшесі болды және AWAC жүйесінің алға құрылғысын жасаған "Project Cadillac" жобасын басқарды.
Wiesner began his professional career at the Massachusetts Institute of Technology, joining the MIT Radiation Laboratory in 1942 and working on microwave radar development. He became an associate member of the laboratory's steering committee, and led "Project Cadillac", which developed the forerunner of the AWAC system.
Кеннеди әкімшілігі
1961 жылғы ақпанда президент Джон Ф. Кеннеди Виснерді Президенттің ғылыми кеңесшілер комитетінің (PSAC) төрағасы қызметіне тағайындады.
President John F. Kennedy named Wiesner to chair the President's Science Advisory Committee (PSAC) in February, 1961.
Ғарыш бағдарламасы
Кеннеди билікке келгенге дейін Виснер 1961 жылғы 10 қаңтарда президентке есеп берген арнайы топтың төрағасы болды. Ол «жетілдіру және бағыт-бағдардың жеткіліксіздігі» және «белгілі ғалымдар мен инженерлердің жетіспеушілігі» туралы ескертіп, адамдарды ғарышқа ұшқызуға қарсы екенін білдірді. «Біз Меркурийді ғарыш қызметінің ең маңызды мақсаты ретінде жарнамалауды тоқтатуымыз керек», – деді ол. Виснердің баяндамасында Кеннедиге адамдарды ғарышқа ұшқызу бағдарламасы, Меркурий жобасын жалғастырмау туралы Виснердің кеңесі баяндалған. Президенттің ғылыми кеңесшілер комитеті ғалымдардың элитасының ғарышқа адам жіберу туралы күмәндануын атап өтті. Виснер Кеннеди әкімшілігінің басқа мүшелері сияқты саяси мәселелерге қызығушылық танытпады. Виснер ғарыш бағдарламасы адамсыз да ғылыми жетістіктерге жете береді деп сенді. Сондай-ақ, егер адам орбитаға шыға алмаса немесе ғарышкер қаза болса, «ауқымды ұлттық ұятқа» себеп болатын жағдай туындайды деп атап өтті. Осы екі фактор Виснердің ғарышқа адамды жібергісі келмеуінің көптеген себептерінің ішінде болды. 1962 жылғы маусымда НАСА Аполлон бағдарламасы үшін Ай орбитасында кездесу стратегиясын таңдағанда, Виснер НАСА-ны бақылау және оның шешімдерін сынау үшін Николас Головин төрағалық ететін Ғарыш көліктері панелін құрды. SVP НАСА-ны Сатурн V зымыранын және Айға түсу модулін жасау туралы шешімін қорғауға мәжбүр етті, осының салдарынан хабарламалармен баспасөз мәслихатын 11 шілдеге ауыстырды және НАСА әкімшісі Джеймс Э. Уэбб шешімді «әлі растауды күтіп тұрған» деп мәлімдеді, Жер орбитасында кездесу және тікелей ұшу әдістерін резервтік нұсқалар ретінде сақтап, бірақ «Біз қазіргі әзірлемелерге бір көлік, атап айтқанда, Айға түсу көлігін қосып, осы миссияны қысқа уақыт ішінде, ақша үнемдеп және басқа әдістерге қарағанда кемінде сондай-ақ қауіпсіздікпен орындауға мүмкіндігіміз бар деп санаймыз» деді. Бірақ Головин мен Виснер қысымды жалғастырды, Виснер қыркүйек айында президенттің екі күндік Маршалл ғарыш ұшу орталығына сапары кезінде наразылығын жария етті. Маршалл директоры Вернер фон Браунның баяндамасы кезінде Виснер баспасөз алдында «Жоқ, бұл жарамайды» деп айтты. Уэбб фон Браунды қорғады, Кеннеди бұл мәселені «әлі соңғы қарауға жатады» деп мәлімдеп, дауды тоқтатты. Уэбб НАСА LEM мердігерлерінен ұсыныстар қабылдау туралы өтініш жіберген кезде өз позициясын сақтап қалды. Виснер Кеннедидің кеңсесінде дауды біржола шешуге дайын болмады, себебі президент қазан айындағы Куба зымыран дағдарысына қатысы бар еді және Кеннеди Уэббті қолдауынан қорқады. 1962 жылғы қарашада НАСА Грумманды LEM мердігері ретінде таңдағанын жариялады.
Before Kennedy took office, Wiesner chaired a task force which issued a report to the President elect on January 10, 1961, warning of "inadequate planning and direction" and "the lack of outstanding scientists and engineers" in its space efforts, and expressing his opposition to crewed space flight, saying that Project Mercury "exaggerated the value of that aspect of space activity where we are less likely to achieve success. We should stop advertising Mercury as our major objective in space activities." The Wiesner Report, as it was called, outlined to Kennedy Wiesner's advice to not continue with the crewed space program, Project Mercury. The President's Science Advisory Committee highlighted the skepticism of the scientific elite about sending humans into space. Wiesner was not concerned with the political aspects that others in Kennedy's administration were. Wiesner believed that the space program would continue making scientific advancements even without man. Also, he highlighted the disaster that would come out of a failure to place a man into orbit or causing the death of an astronaut, saying it "would create a situation of serious national embarrassment". These two points were among the many reasons Wiesner did not want to send man into space. When NASA decided in June 1962 on Lunar Orbit Rendezvous as the strategy for its Apollo program to meet Kennedy's goal of landing men on the Moon by the end of the 1960s, Wiesner had created a Space Vehicle Panel, chaired by Nicolas Golovin, to monitor and second guess NASA. The SVP forced NASA to defend its decision to develop the Saturn V launch vehicle and a Lunar Excursion Module, delaying its announcement news conference to July 11, and causing NASA Administrator James E. Webb to hedge by calling the decision tentative, keeping the Earth orbit rendezvous and direct ascent methods as possible backups, but still maintaining, "We find that by adding one vehicle to those already under development, namely, the lunar excursion vehicle, we have an excellent opportunity to accomplish this mission with a shorter time span, with a saving of money, and with equal safety to any other modes." But Golovin and Wiesner kept up the pressure, Wiesner at one point making the disagreement public during a two day September visit by the President to Marshall Space Flight Center. Wiesner blurted out "No, that's no good," in front of the press, during a presentation by Marshall Director Wernher von Braun. Webb jumped in and defended von Braun, until Kennedy ended the squabble by stating that the matter was "still subject to final review." Webb held firm, as NASA issued a request for proposal to candidate LEM contractors. Wiesner finally relented, unwilling to settle the dispute once and for all in Kennedy's office, because of the President's involvement with the October Cuban Missile Crisis, and fear of Kennedy's support for Webb. NASA announced the selection of Grumman as the LEM contractor in November 1962.
Пестицидтерді қолдану
Рейчел Карсонның 1962 жылы жарияланған «Көктемнің үнсіздігі» атты еңбегіне байланысты туған даулардан кейін, бұл еңбек пестицид DDT-нің шексіз қолданылуын сынаған болатын, Кеннеди ПСАК-қа Карсонның айтқандарын зерттеуді тапсырды. Визнер тыңдаулар өткізді және 1963 жылғы 15 мамырда «Пестицидтерді қолдану» деген тақырыпта баяндама жариялады, онда «ұзақ сақталатын, зиянды пестицидтерді» кезең-кезеңмен тоқтату ұсынылды.
In the wake of controversy surrounding the 1962 publication of Rachel Carson's Silent Spring, which questioned the indiscriminate use of the pesticide DDT, Kennedy directed the PSAC to conduct an investigation into Carson's claims. Wiesner held hearings, and on May 15, 1963, published a report titled "The Use of Pesticides", which recommended a phaseout of "persistent toxic pesticides."
Ядролық қаруды шектеу
Визнердің некрологында ол "Кеннеди әкімшілігінде қару-жарақтарды бақылау және қарусыздандыру агенттігін құруға, 1963 жылғы қазан айындағы жартылай ядролық сынақтарды тыйым салу шартына қол жеткізуге, сондай-ақ баллистикалық ракеталарға қарсы жүйелерді таратуды шектеу жөніндегі сәтті күш-жігерге" үлкен үлес қосқан маңызды тұлға деп сипатталған.
Wiesner's obituary described him as "a key figure in the Kennedy administration in the establishment of the Arms Control and Disarmament Agency, in achieving the October 1963 Partial Nuclear Test Ban Treaty, and in the successful effort to restrict the deployment of antiballistic missile systems.”
MIT-ге қайта оралу
1963 жылы қарашада қанымен сұйылғанға дейін Кеннеди Виснерді PSAC төрағасы лауазымынан Принстон университетінің Дональд Хорнигімен алмастыруға шешім қабылдады. Кеннедиден кейін президент болған Линдон Б. Джонсон 1964 жылы бұл тағайындауды бекітті. Ақ үйден кеткен соң Виснер МТИ-ға Ғылым мектебінің деканы болып қайтып келді, 1966 жылы проректор болды және 1971 жылдан 1980 жылға дейін президент қызметін атқарды. Ол сондай-ақ MIT корпорациясының өмір бойына мүшесі болып сайланды. Уотергейт жанжалы кезінде 1973 жылдың маусымында президент Никсонның кеңесшісі Чарльз В. Колсон 1971 жылдың 9 қыркүйегінде "әкімшілікке қарсы" деп есептелген 20 адамның тізімін жасағаны белгілі болды. "Никсонның жаулары тізімі" деп кеңінен танылған тізімге Виснер және басқа жиырма академиялық қызметкерлер қосылғаны анықталды. "Бостон глобусы" мен "Вашингтон пост" газеттерінде жарияланған "Science" журналының бір санында Ақ үйдің меморандумында Никсонның "Виснердің қорғанысқа қарсы көзқарасының салдарынан МТИ-ға берілетін субсидияны қысқарту" туралы бұйрығы талқыланғаны айтылды.
Shortly before his assassination in November 1963, Kennedy decided to replace Wiesner as PSAC chair with Donald Hornig of Princeton University. As Kennedy's successor, Lyndon B. Johnson honored the appointment in 1964. After leaving the White House, Wiesner returned to MIT as Dean of the School of Science, became Provost in 1966, and served as President from 1971 to 1980. He was also elected a life member of the MIT Corporation. During the Watergate scandal, it was disclosed in June 1973 that Charles W. Colson, counsel to President Nixon, had prepared a short list of 20 people deemed "hostile to the administration" on September 9, 1971. What became popularly known as "Nixon's enemies list" was discovered to have been expanded to include Wiesner, among twenty other academics. According to an issue of Science reprinted in the Boston Globe and Washington Post, a White House memo discussed a Nixon order to "cut back on MIT's subsidy in view of Wiesner's anti defense bias".
Портретті бейнелеу
Виснерді 1998 жылы HBO телеарнасының "Жерден Айға" атты мини-сериалында Аль Франкен сомдады.
Wiesner was portrayed by Al Franken in the 1998 HBO miniseries From the Earth to the Moon.
Марапаттар мен құрметтер
Виснер 1953 жылы Америка өнер және ғылым академиясына, ал 1969 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 1980 жылы ол Делмер С. Фарни сыйлығымен марапатталды. 1993 жылы Виснерге Ұлттық ғылым академиясының «Халыққа қызмет ету» медалі табысталды, ол осы академияның мүшесі болған.
Wiesner was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1953 and the American Philosophical Society in 1969. He was awarded the Delmer S. Fahrney Award in 1980. In 1993 Wiesner was awarded the Public Welfare Medal from the National Academy of Sciences, of which he was a member.
Жеке өмір
Виснер 79 жасында Массачусетс штатының Уотертаун қаласында жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Оның ұлы Стивен Виснер кванттық ақпарат теориясы бойынша маңызды жаңалықтар ашты.
Wiesner died at his home in Watertown, Massachusetts of heart failure at age 79. His son, Stephen Wiesner, made fundamental discoveries in quantum information theory.