Кіріспе

Сотта құжаттар, жазбалар және т.б. түрінде ұсынылатын дәлелдер. Құжаттық дәлелдер – бұл ауызша куәліктерден өзгеше, сот процесінде құжаттар түрінде ұсынылған немесе ұсынылуы мүмкін кез келген дәлелдер. Құжаттық дәлелдер көбінесе қағазға жазылған мәліметтерге (мысалы, шот-фактура, келісімшарт немесе өсиет) қатысты деп түсініледі, бірақ бұл термин ақпаратты сақтауға мүмкіндік беретін кез келген құралға да қолданылуы мүмкін, мысалы, фотосуреттерге; бейнежазба немесе фильмді көру үшін механикалық құрылғы қажетті құралдарға; электрондық пошта немесе электрондық кестелер сияқты цифрлық дәлелдердің басылған нысандарына да қатысты. Әдетте, құжаттық дәлелді дәлел ретінде қабылдамас бұрын, куәгердің басқа дәлелдері арқылы құжаттың түпнұсқа екендігін растау қажет, бұл "негіз салу" деп аталады. Дәлелдердің жалпы қағидасы бойынша, құжатты оның өзі – түпнұсқа дәлелдермен растау керек. Құжаттардың мазмұнына қатысты ауызша дәлелдер қабылдауға жарамайды. Бірақ, кейбір жағдайларда құжаттық дәлелдерді, оның ішінде ауызша куәліктерді ұсынуға болады. Мысалы, түпнұсқа жоғалған жағдайда немесе оны дәлелдеуді талап ететін адамның қорғауында немесе меншігінде болған кезде.

Құжаттық және материалдық дәлелдемелер

Дәлел құжаттың мазмұнын қараудан өзге мақсатта ұсынылса, ол құжаттық дәлел саналмайды. Мысалы, егер қан тамшылаған хат тек айыпталушының хат жазылып тұрғанда оның авторын артынан пышақтап өлтіргенін көрсету үшін ұсынылса, онда бұл нақты дәлел, құжаттық емес. Дегенмен, кісі өлтіру оқиғасын түсірген фильм құжаттық дәлел болып табылады (оқиға куәгерінің жазбаша сипаттамасы сияқты). Егер сол хаттың мазмұны кісі өлтіруге себеп болған жайттарды көрсету үшін ұсынылса, онда дәлел нақты да, құжаттық та болып есептеледі.

Аутентификация

Құжаттық дәлелдерді растаудың белгілі бір тәсілдері бар, әдетте, құжат жасалған кезде куә болған адамның көрсетуі немесе автордың қолжазуын анықтай алатын куәнің көрсетуі арқылы. Құжаттық дәлелдерге ең жақсы дәлелдеме қағидасы да қолданылады, ол түпнұсқа құжатты ұсынуды талап етеді, егер маңызды себеп болмаса.