Кіріспе

Байланыс технологиялары қызметтері. Электрондық қызметтер немесе e-қызметтер – ақпараттық және коммуникациялық технологияларды (АКТ) пайдаланатын қызметтер. Электрондық қызметтердің үш негізгі компоненті:
қызмет көрсетуші;
қызмет алушы; және
қызмет көрсету арналары (яғни, технология).

Мысалы, мемлекеттік электрондық қызметтерге қатысты, мемлекеттік органдар қызмет көрсетуші, ал азаматтар мен кәсіпорындар қызмет алушы болып табылады. Мемлекеттік электрондық қызметтер үшін интернет – электрондық қызметтерді жеткізудің негізгі арнасы, сонымен қатар басқа дәстүрлі арналар (мысалы, телефон, колл-орталық, қоғамдық киоск, ұялы телефон, теледидар) да қарастырылады. 1980 жылдардың соңында Еуропада пайда болған және 1993 жылы АҚШ үкіметі ресми түрде енгізгеннен бері «Электрондық үкімет» термині, әсіресе мемлекеттік саясат контекстінде, танылған зерттеу салаларының біріне айналды және мемлекеттік секторды жаңғыртуда стратегиялық маңызға ие болды. Электрондық қызмет осы саланың бір тармағы болып табылады және оған тәжірибешілер мен зерттеушілердің назары артып келеді. Электрондық қызмет (немесе eservice) – өте жалпы термин, әдетте:
«Интернет арқылы қызметтер ұсынуға қатысты (алдынан қосылған ‘e’ префиксі көптеген жағдайларда ‘электрондық’ дегенді білдіреді), сондықтан электрондық қызмет электрондық коммерцияны да қамти алады, бірақ коммерциялық емес қызметтерді (онлайн) да қамтуы мүмкін, оларды әдетте үкімет ұсынады» (Ирма Бунтантан және Г. Дэвид Гарсон, 2004: 169-170; Мұхаммед Раис және Назария, 2003: 59, 70-71). «Электрондық қызмет – Интернетте қолжетімді онлайн қызметтерді білдіреді, онда сатып алу-сату (мемлекеттік сатып алу) бойынша заңды мәміле жасау мүмкін, бұл тек сипаттамалық ақпарат ұсынатын және онлайн мәміле жасауға мүмкіндік бермейтін дәстүрлі веб-сайттардан өзгеше» (Jeong, 2007).

Электрондық сауданың маңызы мен артықшылықтары

E дүкендер тәулігіне 24 сағат ашық. Сауда орталықтарына баруға немесе кассада кезекте тұруға қажеттілік жоқ. Көбінесе тауарлар мен қызметтердің кең таңдауы бар. Электрондық сауда құралын қолдану арқылы баға мен сапаны салыстыру оңай. Бағаның төмендеуі мен жеңілдіктер электронды жолмен хабарланады.

Электрондық қызмет саласы

"Электрондық қызмет" термині көптеген салаларда қолданылады. Электрондық қызметтерді қолданудың екі басты саласы бар:

Электрондық бизнес (немесе электрондық коммерция): көбінесе бизнес немесе коммерциялық емес ұйымдар (ҮЕҰ) (жеке сектор) ұсынатын электрондық қызметтер. Электрондық үкімет: мемлекеттік органдардың азаматтарға немесе бизнеске ұсынатын электрондық қызметтер (мемлекеттік сектор – ұсынушы тарап). Осы бетте электрондық қызметті қолдану және сипаттау электрондық үкімет контексімен ғана шектеледі, себебі электрондық қызмет әдетте "мемлекеттік" префиксімен байланысты, мысалы "мемлекеттік электрондық қызметтер". Кейбір жағдайларда электрондық үкімет және электрондық бизнес салаларының екеуіне де қатысты мәселелерді сипаттау қажет болуы мүмкін, мысалы, осы екі саланың тұжырымдамасын қамтитын кейбір конференциялар мен журналдар.

Электрондық қызмет сапасы

Қызмет сапасын және қызмет көрсетудегі үлкен жетістіктерді өлшеу бәсекелестік ұйымдық ортада маңызды. SERVQUAL қызмет сапасы моделі – қызмет сапасын әртүрлі аспектілер бойынша өлшеуге арналған кеңінен қолданылатын құралдардың бірі. Бұл модельдің бес қасиеті: сенімділік, жауапкершілік, сенім, материалдық жарақтану және әрекетке жауап ету. Төмендегі кесте олардың негізгілерін көрсетеді:

SERVQUALKaynama & Black (2000)Zeithaml (2002)Janda et al. (2002)Alawattegama & Wattegama (2008) СенімділікМазмұнға қолжетімділікҚолжетімділікФактикалық ақпаратЖауапкершілікҚолжетімділікНавигацияның қарапайымдылығыҚауіпсіздікБизнес ақпаратыСенімНавигацияТиімділікСезімталдықЖалпы ақпаратМатериалдық жарақтануДизайнИкемділікАқпарат / мазмұнТұтынушыға қатысты ақпаратӘрекетке жауап етуЖауапкершілікСенімАртқы жағдайЖекелендіруҚауіпсіздік / жеке өмірге қатысты мәліметтерЖауапкершілікСенім / сенімділікСайттың эстетикасыБаға туралы білім

LIRNEasia зерттеуі [Alawattegama & Wattegama (2008)] кестеде көрсетілген басқа зерттеулерден өзгеше, қолжетімділік пен пайдаланудың қарапайымдылығына қарағанда мазмұнға көбірек назар аударады. Веб-сайттар, әсіресе ақпараттық қоғам реформалары контекстінде, мемлекеттік органдарға қатысты маңызды порталдар болып табылады. Бизнес, инвесторлар және жалпы халық сияқты мүдделі тараптар мемлекеттік органдар ұсынатын ақпаратқа қызығушылық танытады, ал веб-сайттар олардың ашықтығы мен жауапкершілігін арттыруға көмектеседі. Веб-сайттың сапасы реттеуші органның даму деңгейін де көрсетеді.

Оңтүстік Африкадағы электрондық қызметтер

Оңтүстік Африкада үкіметке қызмет көрсету сапасын жақсарту және азаматтармен тығыз байланыс орнату бойынша үлкен үміт артылады. Мұндай үміттер тек осы елде ғана емес, осыған байланысты үкіметтерге электрондық үкімет жүйелерін және электрондық қызметтерді енгізу оларға қызмет көрсетуді және жақсы басқаруды жақсартуға мүмкіндік беретінін мойындау қажет. Электрондық үкіметті іске асыру кеңінен мақтауға ие болды, өйткені ол қызметтерді тез және тиімді жеткізуге жаңа серпін береді (Evans & Yen, 2006:208). Осы артықшылықтарды мойындау үшін Оңтүстік Африка үкіметі бірқатар электрондық үкімет бағдарламаларын іске қосты, мысалы, Batho Pele порталы, SARS e-filing, e-Natis жүйесі, алыс жерлерде грант алу үшін өтініштерді электрондық өңдеу және көптеген ведомстволық ақпараттық веб-сайттар. Сонымен қатар, көптеген сарапшылар мен зерттеушілер Оңтүстік Африкадағы электронды үкіметтің бастапқы сатысында деп санайды. Мұндай бағалауға ықпал ететін әртүрлі факторлар бар. Олардың ішінде негізгі факторлар электрондық мемлекеттік қызметтерді қолдануды және қабылдауын жеңілдету үшін нақты стратегияның болмауымен, сондай-ақ осы қызметтерді пайдаланушылардың негізгі топтарының бірі болып табылатын азаматтардың үміттерін бағалау үшін бағалау шеңберлерінің болмауымен байланысты. Интернет пен USA.gov сияқты веб-сайттар арқылы әрбір адам сайланған лауазымды тұлғалармен байланыс жасау, зейнеткерлік жоспарлар мен еңбек заңдары сияқты жұмыс күші туралы ақпаратты табу, салықтар, несиелер және әл-ауқат сияқты ақша және тұтынушылық мәселелер туралы білу, азаматтыққа қатысты мәселелерді, виза немесе паспорт алу және денсаулық сақтау, білім беру және экологиялық мәселелер сияқты басқа да тақырыптар туралы ақпарат алуға мүмкіндік алады. Электрондық сауда – АҚШ-тағы шағын және ірі бизнес үшін дамитын тағы бір электрондық қызмет. Электрондық сауданың жылдық өсімі 10-12 пайызды құрайды деп болжануда. Amazon.com – елдегі ең ірі онлайн-базар, оның жылдық сатылымы 79 миллиард долларды құрайды. Walmart да кеңінен танымал бөлшек сауда желісі. Олар электрондық қызметтерді енгізу арқылы бизнесін кеңейтті. Walmart-тың 2015 жылғы электрондық саудадан түскен сатылымы шамамен 13 миллиард долларды құрады. Apple ұялы телефондар, музыка ойнатқыштар және компьютерлер сияқты әртүрлі технологиялық тауарлар мен қызметтерді әзірлейді және сатады. Apple-дың 2015 жылғы электрондық саудадан түскен сатылымы 12 миллиард долларды құрады. Электрондық қызметтер бизнеске жаңа клиенттерге қол жеткізуге және жаңа қызметтер ұсынуға мүмкіндік береді. eBay және Etsy сияқты компаниялар үлкен жетістіктерге қол жеткізді, eBay 2016 жылы 9 миллиард долларға жуық таза табыс тапты, ал Etsy 2 миллиард долларға жуық сатудан шамамен 200 миллион доллар пайда тапты. eBay бизнесінің көп бөлігі АҚШ-та жүзеге асырылады, бірақ ол Ұлыбритания және Германияны қоса алғанда, көптеген халықаралық операцияларды жүргізеді. Etsy-дің жаһандық қамтуы әлемнің барлық елдерінде байқалады, жалпы тауар сатудың 31% АҚШ-тан тыс жерлерде жүзеге асырылады.

Қытайдағы электрондық қызметтер

Қытайдың интернет пайдаланудың үнемі өсіп келе жатқанын түсінуі үкіметтің электрондық үкімет қызметтерін кеңейту қажеттігін мойындауына әкелді. Үкімет электрондық үкімет қызметтерін арттыру мақсатында бірқатар шаралар қолдағысы келеді: көбірек онлайн-функцияларды әзірлеу, үкіметтік сайттарды онлайн-қызметтерді біріктіру үшін пайдалану, азаматтарға үкіметтің ашықтығын арттыру үшін қосымша ашық деректерді ұсыну және халыққа ыңғайлы болу үшін жергілікті және жалпыұлттық үкіметтердің қызметтерін біріктіру. Қытайдың интернетті күнделікті шаруаға енгізу және экономиканы дамыту жөніндегі іс-қимыл жоспары «Интернет плюс» деп аталады. Үкімет бұл жоспарды 2025 жылға дейін толыққанды іске асырып, экономикалық және әлеуметтік жақсартулардың басты күшіне айналдыруды жоспарлап отыр. «Интернет плюс» жобалар дамыту үшін жергілікті азаматтарды жұмысқа тартуды және Чжунгуаньчун сияқты технологиялық өсуге бағытталған аймақтарды құруды көздегендіктен, жұмыс орындарының өсуіне көмектеседі. Қытайдың үлкен халқы болғандықтан, ол әлемдегі ең көп интернет және ұялы телефон пайдаланушыларына ие. Бұл технологиялық дамуға қажеттілік пен электрондық қызметтерге сұраныстың артуына себеп болады. 2016 жылы қытай тұтынушылары онлайн тауарлар мен қызметтерге АҚШ пен Ұлыбританиядан гөрі көбірек ақша жұмсады. Қытайда электрондық коммерцияның гүлденуіне мобильді интернетке оңай қол жеткізу, тасымалдаудың төмен құны және арзан, маркасы жоқ өнімдердің кең таңдауы сияқты көптеген себептер бар. Alibaba – Қытайдағы ең ірі онлайн-базар, оның жылдық кірісі 16 миллиард долларды құрайды. Оның қызметтері AliExpress арқылы Ресей мен Бразилияда қолжетімді. Tencent – жылдық кірісі 16 миллиард доллар болатын тағы бір интернет компаниясы. Tencent көбінесе жылдам хабар алмасу үшін қолданылады, бірақ мобильді ойындар және басқа да цифрлық контент сияқты басқа да қосымшалары бар. 2015 жылдың соңына қарай Tencent-тің WeChat мессенджерлік қосымшасы шамамен 700 миллион пайдаланушыға жетті. Tencent-тің ең ірі бәсекелесі – Facebook-тың WhatsApp-ы. Baidu – елдегі ең көп талданған веб-сайт, ол іздеу жүйесі ретінде қолданылады және жылдық кірісі 10 миллиард долларды құрайды. 2016 жылдың наурызында шамамен 663 миллион пайдаланушы болды. Google Baidu-ға әлемдегі ең ірі интернет-іздеу жүйесі ретінде бәсекелес. Huawei – телефондар, планшеттер шығаратын және стационарлық желілерде қолданылатын жабдықтарды әзірлейтін технологиялық компания. Huawei-дің жылдық кірісі 61 миллиард долларды құрайды. Қазіргі уақытта ол әлемнің 100 елінде орналасқан және 2015 жылы әлемдегі кез келген елден көп, 3898 патентке өтініш берді. Huawei-дің ең ірі бәсекелестері – Apple және Samsung.

Электрондық қызмет көрсетудің негізгі кілт сөздері

Электрондық қызметтер және электрондық қызмет көрсету саласындағы әртүрлі аспектілерді зерттейтін көптеген зерттеу жұмыстары бар. Атап айтуға лайық бір зерттеу – Роулидің (2006) жұмысы, ол «пайдаланушылар тобының оны қолдау үшін жасалған ақпараттық технологияны пайдалануға дайындығы» деп сипаттайды. Бұл анықтаманы электрондық қызметтер контекстінде қарастырғанда, қабылдау – пайдаланушылардың электрондық қызметтерді пайдалануға немесе электрондық қызметтерді қашан және қалай пайдалану туралы шешім қабылдауға дайындығы ретінде түсіндірілуі мүмкін.

Қолжетімділік

Пайдаланушылардың электрондық қызметке қол жеткізу мүмкіндігі бұрынғы зерттеулерде маңызды тақырып болып келген. Мысалы, Хуан (2003) көптеген веб-сайттардың мүмкіндігі шектеулі адамдарға тиісті қызмет көрсетуде кемшіліктері бар екенін анықтаған. Алдыңғы зерттеулерде, соның ішінде Jaeger (2006) электрондық қызметтердің қолжетімділігін жақсарту үшін мынадай ұсыныстар келтірген: веб-сайтты әзірлеудің бастапқы кезеңдерінде-ақ қолжетімділік принципін ескеру, сайтты сынау барысында мүмкіндігі шектеулі пайдаланушыларды қатыстыру және барлық пайдаланушылар үшін қолжетімді веб-сайттың артықшылықтарына назар аудару.

Әкімшілік сауаттылық

Grönlund және басқалар (2007) бойынша, қарапайым электрондық қызмет үшін білім және дағдылар, мазмұн мен процедураларға қажеттілік едәуір төмен. Дегенмен, күрделі қызметтерде бұрынғы дағдыларды өзгерту қажет, мысалы, ауызша қарым-қатынас дағдысын онлайн ақпаратты іздеу дағдысымен алмастыру қажет.

Салыстырмалы бағалау

Бұл тақырып электрондық қызметтерді бағалау стандарттарын немесе осы саладағы ең жақсы тәжірибелерді анықтауға қатысты. Бұл тақырыпқа электрондық үкімет қызметтерін халықаралық деңгейде салыстыру (БҰҰ есептері, ЕО есептері) де кіреді; көптеген сыншылар осы есептерді толық емес және пайдасыз деп санайды. Баннистердің (2007) пікірінше, «өлшеу көрсеткіштері нақты электрондық үкіметтің прогресін өлшеу үшін сенімді құрал емес. Сонымен қатар, егер олар дұрыс жобаланбаса, елдер нақты жергілікті және ұлттық қажеттіліктерге мән бермей, көрсеткіштерді қууға тырысып, мемлекеттік саясатты бұрмалау қаупі туындайды».

Цифрлық бөлік

Электрондық қызметтерді енгізуге кедергі келтіретін басты тосқауылдардың бірі – цифрлық алшақтық. Кейбір адамдарда электрондық қызметтерге қол жеткізу мүмкіндігі жоқ, ал енді біреулер технологияны (немесе электрондық қызметті) қалай пайдалануды білмейді. Helbig және авторлар (2009) былай деді: «Электрондық үкімет пен цифрлық алшақтықты бір-бірін толықтыратын әлеуметтік құбылыстар ретінде қарастыру қажет деп санаймыз (яғни, сұраныс және ұсыныс). Сонымен қатар, электрондық үкіметтегі маңызды цифрлық алшақтық – бұл әлеуметтік элиталар ең көп пайдаланатын қызметтер».

Электрондық дайындық

Көптеген есептер мен белгіленген критерийлер инфрақұрылым және мемлекеттік саясат тұрғысынан қызметтерді бағалауға негізделген, азаматтардың қатысуы мен электрондық дайындыққа назар бөлмейді. Шалинидің (2009) сөзінше, "зерттеу жобасының нәтижелері мынаны көрсетіп тұр: жоғары көрсеткіш елдің ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АҚТ) инфрақұрылымы, ақпараттық жүйесі, институттары, саясаты және саяси міндеттемелерінің дайындығын ғана көрсетеді, бірақ ол азаматтардың электрондық дайындығын нашар өлшейді. Қорытындылай келе, Маврикий дайын, бірақ маврикийліктер дайын емес деуге болады".

Экономист Интеллидженс Юнит анықтамасы бойынша, электрондық дайындық – бұл экономикалық және әлеуметтік дамуды одан әрі ілгерілету үшін коммуникация, сауда және мемлекеттік басқару салаларында цифрлық арналарды пайдалану мүмкіндігін бағалау. Бұл өлшемге коммуникация құралдарын және интернет-қызметтерді пайдаланудың бизнес және азаматтар үшін тиімділігін арттыру деңгейі, сондай-ақ осы пайдаланудың ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АҚТ) саласын дамытудағы тиімділігі кіреді. Жалпы алғанда, электрондық дайындықтың анықтамасы салыстырмалы, мысалы, елдің басымдықтары мен көзқарасына байланысты.

Тиімділік

Тиімділікке қарағанда, тиімділік мемлекеттік органдардың электрондық қызметтерді ұсыну кезіндегі ішкі мүмкіндіктеріне бағытталған. Зерттеушілер тиімділікке көбірек назар аударады деген шағым бар. Қазіргі тренд тиімділік мақсатынан ауып, пайдаланушылар мен басқару нәтижелеріне көшуде. Бұл соңғысы маңызды болғанымен, бюджет шектеулері болашақта қартайып бара жатқан халыққа байланысты шығындарды арттыратындықтан, тиімділік электрондық үкімет үшін басты басымдық болып қалуы керек. Сонымен қатар, тиімділіктің артуы сенімді әдістемелер арқылы эмпирикалық тұрғыдан дәлелдеуге ең ықтимал мүмкіндік береді.

Қауіпсіздік

Қауіпсіздік – электрондық қызметтерді іске асырудағы ең маңызды мәселе, себебі жеке құпиялылық пен қауіпсіздікке кепілдік болмаса, азаматтар электрондық үкімет қызметтерін пайдалануға құштар болмайды. Хакерлік шабуылдар және кредиттік карта ақпаратының ұрлануы сияқты қауіпсіздік алаңдаушылықтары үкіметтерді онлайн-қызметтер ұсынуға тартындырады. 2002 жылғы GAO есебінде айтылғандай, «қауіпсіздік мәселелері электрондық үкіметтің қызмет аясын кеңейтудегі ең қиын міндеттердің бірі болып табылады. Хакерлік шабуылдардың, веб-беттердің бұзылуының және кредиттік карта ақпаратының электрондық хабарлама тақталарында жариялануының салдарынан көптеген федералдық агенттіктердің қызметкерлері, сондай-ақ жалпы халық жеке немесе қаржылық мәліметтерді қамтитын сезімтал үкіметтік операцияларды интернет арқылы жүргізуге бейімсіз болуы мүмкін». Көп жағдайда, қауіпсіздік электрондық қызметтерді іске асыру және дамытудағы басты қиындықтардың бірі болып табылады. Адамдар онлайн қызметтерді пайдаланғанда өздерінің қауіпсіздігіне және ақпараттарының құпиялылығына көз жеткізгісі келеді.

Қатысушы тараптар

Аксельссон және басқалар (2009) жеке компанияларда бастапқыда қолданылған мүдделі тараптар тұжырымдамасын мемлекеттік секторда және электрондық үкімет контекстінде де қолдануға болатынын айтады. Олардың пікірінше, бірнеше ғалымдар мүдделі тараптар теориясын мемлекеттік ортада қолдану мәселесін талқылаған. Мүдделі тараптар теориясы электрондық қызметті жобалау кезінде үкімет пен азаматтар ғана емес, барлық қатысушы мүдделі тараптарға назар аудару қажеттігін көрсетеді.

Пайдалану мүмкіндігі

Қолжетімділікпен салыстырғанда, қолдану мүмкіндігі мәселесін қарастыратын жеткілікті әдебиет бар; зерттеушілер электрондық үкімет веб-сайттарының қолдану мүмкіндігі мен тиімділігін өлшеу үшін әртүрлі модельдер мен әдістерді әзірледі. Дегенмен, осы өлшемдерді жақсарту және оларды толықтыру қажеттігі әлі де бар.

Осы бөлімде қолдану мүмкіндігі туралы бірнеше рет айтылды. Биометриялық сәйкестендіру контекстінде, қолдану мүмкіндігі сәйкестендіру жүйесін орнатумен байланысты тіркеудің және басқа да міндеттердің оңайлығын білдіреді. Өтініш берушілерді тіркеу кезінде аздаған қате сәйкестіктерді тудыратын жүйе қолданылуы мүмкін деп сипатталды. Қолдану мүмкіндігінің тағы бір мағынасы – интерфейстің пайдалануға ыңғайлы болуымен байланысты. Бұл терминнің мағынасы көбінесе компьютерлік интерфейстер контекстінде қолданылса да, оны компьютерлермен ғана шектеудің қажеті жоқ.

Электрондық қызметтердің әлеуметтік, мәдени және этикалық әсері

Электрондық қызметтердің тиімділігін қабылдауға электрондық технологиялар мен электрондық қызметтердің әлеуметтік және мәдени салдарына қатысты халықтың көзқарасы әсер ете алады. Жеке тұлғалардың құқықтары мен жеке өмірге қатысты әсер – компаниялар мен мемлекеттік органдар жеке адамдар туралы деректерді жинау, сақтау және қолжетімді ету үшін технологияны кеңінен пайдалана бастаған сайын, жеке өмірдің құпиялылығына алаңдаушылық артып келеді. Кейбір компаниялар қызметкерлерінің компьютерді пайдалану әдеттерін бақылап, жеке немесе топтың жұмысын бағалайды. Технологиялық жетістіктер бизнеске, үкіметке және басқа да адамдарға білместен-жарқын жеке адам туралы көптеген ақпарат алуды жеңілдетеді. Саяси жемқорлыққа бой алған мемлекеттік органдарда кең ауқымды ақпаратқа қол жеткізу қауіпті болуы мүмкін деген алаңдаушылық күшейіп келеді. Жұмыс орындарына тигізетін әсер – компьютерлердің басындағы алғашқы күндерде басқару ғылымының мамандары компьютерлер адамдардың шешім қабылдауын алмастырады деп болжаған. Алайда, маңызды технологиялық жетістіктерге қарамастан, бұл болжам қазіргі таңда кең таралған алаңдаушылық емес. Қазіргі уақытта кез келген ұйымда (ұкіметтерді қоса алғанда) компьютерді пайдаланумен байланысты денсаулық тәуекелі – мысалы, компьютерлік пернетақтада үздіксіз жұмыс істеуден туындаған жарақаттар – маңызды мәселе болып табылады. Мемлекеттік органдар осы мәселелерді болдырмау үшін реттеуші ұйымдармен бірлесіп жұмыс істеуі керек. Қоғамға тигізетін әлеуетті әсер – АКТ-ның жеке тұлғаларға экономикалық пайдасы болғанымен, компьютерлік сауаттылық пен қолжетімділік арасындағы айырмашылықтың артуы мүмкін екендігін көрсететін деректер бар. Білім мен ақпаратқа қолжетімділік экономикалық өркендеудің кілті болып табылады, бірақ әртүрлі елдердегі адамдардың қолжетімділігі тең емес – бұл әлеуметтік теңсіздік «цифрлық алшақтық» деп аталады. Әлеуметтік өзара әрекетке тигізетін әсер – АКТ және электрондық технологиялар шешімдеріндегі жетістіктер көптеген мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруға және ақпаратты онлайн қолжетімді етуге мүмкіндік берді. Бұл әлеуметтік байланысқа баға беретін адамдарды алаңдатады. Ақпараттық қауіпсіздік – технологиялық жетістіктер мемлекеттік органдарға жеке тұлғалар мен ұйымдарға деректерді онлайн жинауға, сақтауға және қолжетімді етуге мүмкіндік береді. Азаматтар мен кәсіпорындар деректерге икемді түрде (кәз келген уақытта және кез келген жерден) қолжеткізуді күтеді. Осы күтулерді қанағаттандыру мемлекеттік органдар үшін ақпаратты басқаруға байланысты шығындарға әкеледі – атап айтқанда, қолжетімділіктің қарапайымдығы; деректердің сақталуы мен дәлдігі; деректерді қашықтағы (мүмкін мобильді) жерлерге уақтылы жеткізуді қамтамасыз ету үшін қуаттылықты жоспарлау; және корпоративтік және қоғамдық ақпараттың қауіпсіздігін басқару.

Электрондық қызмет көрсету сыйлықтары

Электрондық қызметтердің бизнестің тиімділігін арттырудағы және жақсы басқаруды ынталандырудағы пайдасы зор; осы пайдалардың маңыздылығын тану, ең жақсы жобаланған электрондық қызметтерді марапаттауға арналған көптеген халықаралық сыйлықтарға әкелді. Осы бөлімде біз кейбір халықаралық сыйлықтарды сипаттаймыз.

Басқа марапаттар

Сұлтан Қабус электрондық басқарудағы үздіктер сыйлығы (2009 жылдан бастап) Сыйлықтың бес санаты бар: үздік электрондық мазмұн, үздік электрондық қызмет, үздік электрондық жоба, электрондық экономика, электрондық дайындық. Электрондық үкімет үздік сыйлығы (2007 жылдан бастап) Бағдарлама үш санатқа бөлінеді: Мемлекеттік сыйлықтар: үздік электрондық мазмұн, үздік электрондық қызмет, үздік электрондық жоба, электрондық экономика, электрондық білім, электрондық қамығу деңгейі. Бизнес сыйлықтары: үздік АКТ шешімдерін ұсынушы, электрондық экономика, электрондық білім беру. Азаматтар сыйлықтары: үздік электрондық мазмұн, үздік электрондық азамат. Филиппиннің электрондық қызметтер сыйлығы (2001 жылдан бастап) Санаттар: Жылдың үздік клиенттік қолданбасы, Жылдың үздік тұтынушылық қолданбасы, Жылдың жаңашыл технологиясы, Жылдың ең прогрессивті жергілікті компаниясы.