Кіріспе

Британдық броньды крейсерлер класы

Минотавр класы – ХХ ғасырдың басында Корольдік теңіз күштері үшін салынған үш кемеден тұратын броньды крейсерлер класы. Бұл Корольдік теңіз күштері үшін салынған соңғы броньды крейсерлер класы болды, осы рөлді жаңағы бірінші шайқас крейсерлері іріктеп алды. Бастапқыда олар Отандық флот құрамында, көбінесе крейсерлік эскадрильялардың флагмандары ретінде қызмет етті. Минотавр 1910 жылы Қытай бекетінің флагманы болды, ал Қорғаныс 1912 жылдан бастап Жерорта теңізіндегі 1-ші крейсерлік эскадрильяның флагманы болды; Шаннон түрлі эскадрильялардың флагманы ретінде Отанда қалды. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Қорғаныс неміс кемелерін ұстауға қатысты, ал Минотавр Тынық және Үнді мұхиттарында неміс Шығыс Азия эскадрильясын және неміс саудалық рейдерлерін іздеді. Шаннон Отандық флоттың жаңа аты – Ұлы флотпен бірге соғыстың соңына дейін қызмет етті. Үшеуі де 1916 жылдың мамырында Ютландия шайқасына қатысты, онда «Қорғаныс» кемесі барлық экипажымен бірге батып кетті. Қалған екеуі соғыстың қалған бөлігін Солтүстік патрульде өткізіп, неміс әскери кемелерін және саудалық рейдерлерін табыссыз іздеді. Соғыстан кейін олар сүтілді.

Дизайн және сипаттама

Минотавр класының кемелері Корольдік теңіз күштері үшін салынған соңғы бронекруизерлер болды. Олар алдыңғы кемелеріне қарағанда айтарлықтай үлкен және күшті қаруланған, бірақ қару-жарақтың қосымша салмағын өтеу үшін бронясы азайтылды. Бұл кемшілікке байланысты конструкция сынға ұшырады, сондай-ақ кеменің бойымен мұнаралардың кеңінен таралуы да сынға түсті. Әскери тарихшы Р.А. Берт оларды "круизерлік нұсқалары" деп сипаттады, ал Гринвич Ұлттық теңіз мұражайының Э.Х.Х. Арчибальд оларды "флоттағы ең қауіпті көріністердің бірін ұсынатын қаруланған кеме" деп атады. Swiftsure класының линкорларын сатып алуға байланысты қаржылық қиындықтар туындағандықтан, жоспарланған төртінші кеме, Орион, құрылысы тоқтатылды. Минотавр класы құрғақ күйде және толық жүктемемен тиеп алынды. Қорғау және Минотаврдың жалпы ұзындығы 519 фут (158 м), ені 74 фут (23 м) және орташа сусымасы 26 фут (8 м) болды. Шеннонның бауырларына қарағанда ені 1 фут (0 м) артық, ал сусымасы бір фут кем болды, бұл оның осы пропорциялармен бауырларынан жылдам болуы мүмкін деген теорияны тексеруге мүмкіндік берді. Бұл класс көбірек сусымаға ие болды, жалпы ұзындығы 4 метрге ұзын, ені бір футқа кең және алдыңғы кемелеріне қарағанда борттары биік болды. Минотаврлар 779 офицер мен сарбазды тасымалдауға арналған, бірақ 1908 мен 1912 жылдар аралығында 802–842 адамды құрады. Кемелер жұпталған төрт цилиндрлі үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған, әрқайсысы бір валды қоздырып, жалпы қуаты жобаланған максималды жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді. Машиналар 24 су түтік қазандықтарымен жұмыс істеді, олардың жұмыс қысымы болды. Олар көмірдің ең көп мөлшерін және көмірдің жануын күшейту үшін оған қосымша май отынын шашыратты. Толық қуатта кемелер сағатына жылдамдықпен саяхаттауға қабілетті болды. 1907 жылғы 6 желтоқсанда теңіз сынақтары кезінде Минотавр сегіз сағаттық толық қуат сынағынан 23,01 түйінге жеткенде жобаланған жылдамдығына қол жеткізді. Шеннон үш кеме арасындағы ең баяу кеме болып шықты және Минотаврлардан үш күн бұрын сынақ кезінде ғана қол жеткізді.

Қару-жарақ

Минотаврлар бұрынғы кемелердегі алты қаруға қарағанда, 50 калибрлі BL 9,2 дюймдік Mk XI қаруларынан тек төртін ғана алып жүрді, бірақ қарулар екі гидравликалық жетекті орталық бағыттағы мұнараларға орнатылған, бұл оларға Эдинбург герцогы кемелері сияқты бір жақтан төрт қарумен ату мүмкіндігін берді. Қарулардың көтерілу бұрышы -5°/+15° болды. Олар снарядтарды мүйіз жылдамдығымен атып жіберді; бұл бронебойғыш (AP) снарядтары үшін максималды қашықтықты қамтамасыз етті. Бұл қарулардың атыс жылдамдығы минутына төрт оққа дейін жететін, ал кемелер әр қаруға 100 оқтан алып жүрді. Екінші қарулану ескі кемелерге қарағанда әлдеқайда күшті болды, әр жағында 50 калибрлі BL 7,5 дюймдік Mk II қаруларымен жабдықталған бес бірлік гидравликалық мұнаралар орнатылған. Қаруларды -7,5° дейін төмендетуге және +15° дейін көтеруге болады. 4crh AP снарядтарын пайдалана отырып, олардың максималды қашықтығы минутына төрт оқпен атылатын снарядтардың мүйіз жылдамдығын құрады. Әр қаруға 100 оқтан берілді. Сонымен қатар, олар бес суасты торпеда түтігін орнатты, әр жағынан екі түтік және кормада біреуі орналасқан.

Қару-жарақ

Минотавр класындағы броня бұрынғы кемелерге қарағанда азайтылды. Негізгі палубаның казематтары жойылғаннан кейін артық саналған жоғарғы белдеу, сондай-ақ кемелерді жан-жақтан атқылаудан қорғайтын барбеттерге су сызығының белдеуін жалғастыратын көлденең бөлімдер де алынып тасталды. Крупп цементтелген бронясының су сызығы белдеуі алдыңғы және артқы 7,5 дюймдік зеңбірек мұнараларынан өтетін, ал оның төменгі жиегі қалыпты жүктеме кезінде су сызығынан шамамен 2 метр төмен болатын. Алдыңғы бөлігінде броня шамамен 15 метрге дейін, ал артқы бөлігінде 3 сантиметрге дейін азайды. Бұған қоса, қозғалтқыш цилиндрлері бронь плиталарымен қорғалған. Басты зеңбірек мұнараларының алдыңғы беттері қалыңдығында, ал бүйірлері қалыңдығында болды. 7,5 дюймдік зеңбірек мұнараларының алдыңғы беттері де сегіз дюйм қалыңдықпен, бірақ бүйірлері тек қалыңдықпен жабдықталған. Негізгі барбеттер жеті дюймдік бронямен, сондай-ақ оқ-дәрі көтеру құрылғылары да қорғалған, бірақ олардың бронясы төменгі және негізгі палубалар арасында екі дюймға дейін жұқарады. Төменгі палубаның қалыңдығы кеменің ортасынан 1,5 дюймды құрады, ал су сызығы белдеуінің төменгі жиегіне жалғасқан еңісте екі дюймға дейін жетті. Кеменің ұштарында палубаның қалыңдығы екі дюймға дейін артты. Алдыңғы бақылау мұнарасының қабырғалары 10 дюйм, ал артқы бақылау мұнарасының қабырғалары үш дюйм қалыңдықпен жасалған.

Өзгерістер

1909 жылы көпірге түтін бұрқырап кедергі келтірмеу үшін түтікшелер 5 метрге (15 фут) көтерілді. 1915–1916 жылдары, артқы құрылымға 12 фунттық, ал палубаның кормасына үш фунттық зеңбірек орнатылды, екеуі де әуе шабуылына қарсы қорғаныс үшін жоғары бұрышта орнатылды. 1916 жылы отты басқару директорының салмағын ұстап тұру үшін алдыңғы мачтаға нығайту тіректері қосылды; «Шеннон» сол жылы, ал «Минотавр» 1917–1918 жылдары директорын алды. Соғыстың соңғы жылы нығайтылған алдыңғы мачта мықты үш аяқты мачтамен ауыстырылды және 12 фунттық зеңбірек алдыңғы мұнараның үстіне көшірілді.