«Бристоль» жеңіл крейсері: 1910 жылғы британдық кеме тарихы
HMS Bristol (1910)
HMS Bristol – 1910 жылғы британдық жеңіл крейсері. Солтүстік Америка, Кариб теңізіндегі қызметі, Мексика төңкерісіндегі рөлі, 1-ші Дүниежүзілік соғыстағы күзету міндеттері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1910 жылғы Корольдік теңіз күштерінің жеңіл крейсері
1910 light cruiser of the Royal Navy
HMS Bristol – 20 ғасырдың басында Корольдік теңіз күштері үшін салынған жеңіл крейсер. Ол өз топтамасының бес кемесінің бас кемесі болды және 1910 жылдың соңында құрылысы аяқталды. Кеме өзінің қызметінің бастапқы кезеңін резервте өткізді, содан кейін 1914 жылдың ортасында Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясының 4-ші крейсерлік эскадрильясына жіберілді. Мексика революциясы кезінде Бристоль британдық мүдделерді қорғау үшін Мексикаға қысқа мерзімге жөнелтілді. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, кемеге Солтүстік және Оңтүстік Америка жағалауларындагі одақтас кемелерді неміс саудалық рейдерлерінен қорғау міндеті жүктелді. Соғыс басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, ол Батыс Индияда неміс жеңіл крейсерімен кездесті, бірақ шайқас нәтижесіз аяқталды. Бірнеше айдан кейін, Бристоль 1917 жылы Отранто бұғазы шайқасында Германияның Шығыс Азия эскадрильясына тиесілі бірнеше көмір тасымалдаушы кемелерді батыру арқылы Фолкленд аралдары шайқасындағы оқиғаға қатысты. 1915 жылдың ортасында ұзақ жөндеуден кейін кеме Адриатика күштеріне ауыстырылды. 1918 жылдың басында Батыс Африкадан конвойларды сүйемелдегеннен кейін, ол Оңтүстік Американың шығыс жағалауындағы патрульдеу міндетін қайтадан атқара бастады және соғыс аяқталғаннан кейін де осы қызметін жалғастырды. 1919 жылдың ортасында резервке қойылды, 1920 жылы сатылымға шығарылды және 1921 жылы металл тескілеуге сатылды.
HMS Bristol was a light cruiser built for the Royal Navy in the first decade of the 20th century. She was the lead ship of the five in her sub class and was completed in late 1910. The ship spent part of her early career in reserve before she was transferred to the 4th Cruiser Squadron (4th CS) of the North America and West Indies Station in mid 1914. Bristol was briefly deployed to Mexico during the Mexican Revolution to protect British interests there. The ship was tasked to protect Allied shipping off the coasts of North and South America from German commerce raiders after World War I began in August 1914. She briefly encountered a German light cruiser in the West Indies a few days after the war began, but the battle was inconclusive. A few months later, Bristol played a minor role in the Battle of the Falkland Islands in December by sinking some of the colliers belonging to the German East Asia Squadron. After a lengthy refit in mid 1915, the ship was transferred to the Adriatic Force, where she participated in the Battle of the Strait of Otranto in 1917. Bristol returned to her former task of patrolling off the east coast of South America, after a brief time escorting convoys off West Africa in early 1918, and continued to do so after the end of the war. She was placed in reserve in mid 1919, listed for sale in 1920 and was sold for scrap in 1921.
Дизайн және сипаттама
Бристоль подклассы сауданы қорғау және флоттағы міндеттерді қоса алғанда, әртүрлі рөлдерді атқару үшін жасалған. Олардың жалпы ұзындығы 138 метр (453 фут), ені 14 метр (47 фут) және сусыру тереңдігі 5 метр (15 фут) болды. Қалақтың салмағы қалыпты және толық жүктемеде еді. Он екі "Ярроу" қазандығы "Бристольдің" "Браун-Кертис" бу турбиналарын қамтамасыз етті, ол екі пернелік біліктерді қозғалтып, жобалық жылдамдығы шамамен болды. Қазандықтар отын майы мен көмірді пайдаланды, 800 тонна көмір және 300 тонна май тасымалданды, бұл шамамен теңіздегі қашықтықты қамтамасыз етті. 1912 жылы "Бристоль" он екі қазандығынан қыздырылған бумен жұмыс істеген алғашқы соғыс кемесі болды, бұл одан да жоғары жылдамдыққа және отынның үнемділігіне мүмкіндік берді. "Бристоль" класының негізгі қаруы – үстінен және корма бөлігінде орналасқан екі BL 6 дюймдік (152 мм) Mk XI зеңбірегі, сондай-ақ корпустың орта тұсында орналасқан он BL 4 дюймдік Mk VII зеңбірегі болды. Бұл зеңбіректердің барлығы қалқандармен жабдықталған. Бұл қару-жарақ осы көлемдегі кемелер үшін тым жеңіл деп есептелді, ал корпустағы зеңбіректер толқынды теңізде суға батып, оларды пайдалану қиын болды. Қорғаныс палубасы су сызығында болғандықтан, кемелерге үлкен метацентрлік биіктік берілді, осылайша брондалған палубадан жоғары су басу жағдайында да тұрақты болады. Алайда, бұл кемелердің қатты шайқалуына себеп болды, оларды нашар атыс платформаларына айналдырды. "Бристольдің" және басқа "Таун" класты кемелерінің ортақ проблемасы – зеңбірек қалқандарының төменгі жағы мен палуба арасындағы үлкен кеңістік, ол оқ сынықтарының өтуіне мүмкіндік берді, нәтижесінде кемелердің зеңбірек экипаждарында көптеген аяқ жарақаттары тіркелді.
The Bristol sub class was intended for a variety of roles including both trade protection and duties with the fleet. They were 453 feet (138 m) long overall, with a beam of 47 feet (14 m) and a draught of 15 feet (5 m). Displacement was normal and at full load. Twelve Yarrow boilers fed Bristols Brown Curtis steam turbines, driving two propeller shafts, that were rated at for a design speed of The boilers used both fuel oil and coal, with of coal and tons of oil carried, which gave a range of at In 1912 Bristol became the first warship to run on superheated steam from her twelve boilers, enabling even greater speeds as well as fuel economies. The main armament of the Bristol class was two BL 6 inch (152 mm) Mk XI guns that were mounted on the centreline fore and aft of the superstructure and ten BL 4 inch Mk VII guns in waist mountings. All these guns were fitted with gun shields. This armament was considered rather too light for ships of this size, while the waist guns were subject to immersion in a high sea, making them difficult to work. As the protective deck was at waterline, the ships were given a large metacentric height so that they would remain stable in the event of flooding above the armoured deck. This, however, resulted in the ships rolling badly making them poor gun platforms. One problem with the armour of the Bristols which was shared with the other Town class ships was the sizeable gap between the bottom of the gun shields and the deck, which allowed shell splinters to pass through the gap, giving large numbers of leg injuries in the ships' gun crews.
Құрылыс және мансап
Бристоль, Корольдік теңіз күштерінде осы атпен қызмет еткен бесінші кеме, осы қаланың атымен аталған. Ол 1909 жылғы 23 наурызда Джон Браун және Компанияның Клайдбанк кеме құрылыс орналысында салынды, 1910 жылғы 23 ақпанда суға түсіріліп, 1910 жылғы 17 желтоқсанда құрастырылды. 1913 жылғы 18 ақпанда кеме Девонпорттағы екінші флоттың 5-ші шайқас эскадрильясына бекітілді. 1 шілдеде «Бристоль» екінші флоттың 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильясына ауыстырылды. Шамамен алты айдан кейін, 20 желтоқсанда Портсмут кемежайындағы өртті сөндіруге оның бірнеше экипаж мүшелері көмектесті; өртпен күрескенде екі адам қаза тапты. 1914 жылғы 18 мамырда кеме Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының 4-ші операциялық тобына қайта бекітілді және сол күні эскадрильяға қосылу үшін теңізге шықты. Ол 31-і күні Ямайкаға жетіп, Мексика революциясы кезінде британдық мүдделерді қорғау үшін қайта толықталғаннан кейін Мексикаға баруға бұйрық берілді. «Бристоль» маусымның көп бөлігін Тампикода өткізді, бірақ айдың соңында Веракрузға бағытталды, онда эскадрилья командирі контр-адмирал Кристофер Крэддок 1 шілдеде кеме мен оның экипажын тексерді. Кеме 15-і күні Пуэрто-Мексикоға (қазіргі Коатзакоалькос) бағытталды және АҚШ-тың Веракрузды басып алуы кезінде елден қашып бара жатқан экс-президент Викториано Уэртаның отбасы мүшелері үшін бірнеше күнге уақытша пана болды. Германиямен қарым-қатынастардың ушығуына байланысты «Бристоль» 31-і күні Ямайкаға бағытталды. Қазанның ортасында «Бристоль», бронекруизер және екі қаруланған сауда кемесімен бірге контр-адмирал Арчибальд Стоддарт басқаратын, Оңтүстік Америка жағалауын Монтевидеодан солтүстікке қарай патрульдеуге міндеттелген жаңа эскадрильяға бекітілді. 1 қарашада Коронел шайқасында Крэддоктың эскадрильясы жойылғаннан кейін, кеме 26 қарашада вице-адмирал Доветон Стюрд басқаратын күштермен Абралхос архипелагында кездесті. Содан кейін кемелер Фолкленд аралдарына бағытталды және 7 желтоқсанда сонда жетті.
Bristol, the fifth ship of her name to serve in the Royal Navy, was named after the eponymous city. She was laid down on 23 March 1909 at John Brown & Company's Clydebank shipyard, launched on 23 February 1910 and completed on 17 December 1910. As of 18 February 1913, the ship was assigned to the 5th Battle Squadron of the reserve Second Fleet at Devonport. On 1 July, Bristol was transferred to the 2nd Light Cruiser Squadron of the Second Fleet. Almost six months later, some of her crewmen helped to put out a fire in Portsmouth Dockyard on 20 December; two men were killed fighting the fire. On 18 May 1914, the ship was reassigned to the 4th CS of the North America and West Indies Station and sailed that day to join the squadron. She arrived at Jamaica on the 31st and was ordered to depart for Mexico after recoaling to protect British interests during the ongoing Mexican Revolution. Bristol spent most of June in Tampico, but sailed for Veracruz at the end of the month where Rear Admiral Christopher Craddock, the squadron commander, inspected the ship and her crew on 1 July. The ship departed for Puerto México (present day Coatzacoalcos) on the 15th and served as temporary refuge for members of the family of ex president Victoriano Huerta for a few days as they were fleeing the country at the time of the United States occupation of Veracruz. Bristol sailed for Jamaica on the 31st as tensions with Germany rose. In mid October, Bristol, together with the armoured cruiser and two armed merchant cruisers was assigned to a new squadron commanded by Rear Admiral Archibald Stoddart that was tasked to patrol the South American coast north of Montevideo, Uruguay. After Craddock's squadron was destroyed in the Battle of Coronel on 1 November, the ship rendezvoused at the Abrolhos Archipelago on 26 November with the reinforcements commanded by Vice Admiral Doveton Sturdee. The ships then proceeded to the Falkland Islands where they arrived on 7 December.
Фолклендтер шайқасы
7 желтоқсанда Стэнли портына келген соң, Стурди Бристольге отты сөндіруге, қазандықтарды тазалауға және екі қозғалтқышты жөндеуге рұқсат берді. Ол келесі күні екі қолжетімді көмір шахтасынан бүкіл эскадрильяны қайта толтыруды және шығыс Азия эскадрильясын іздеуді бастауды жоспарлады. Неміс эскадрильясының қолбасшысы вице-адмирал Максимилиан фон Шпее басқа жоспарлары бар еді және 8 желтоқсан таңында Порт-Стенлидегі радиостанцияны жоюды көздеді. Екі неміс кемесінің пайда болуы 07:30-да Стурдидің кемелерін дабырға түсірді, бірақ олар 09:20-да қашықтыққа кіргенде, предередноуттан атылған снарядтармен кері шегінді. Бұл Бристольге қозғалтқыштарын қайта жинап, бу көтеруге мүмкіндік берді. Кеме порттан шамамен 10:45-те шығып бара жатқанда, оңтүстікке қарай 30 миль (48 км) жерде неміс кемелерінің табылуы туралы хабар алды және Стурди оған қарулы сауда крейсерімен бірге оларды ұстап, жоюды бұйырды. Британдық кемелер үш неміс көмір тасушы кемесінің екеуін басып алып, экипаждарын алып кеткеннен кейін суға батырды. Жеңіл крейсер – соғыстан шыға алған жалғыз неміс кемесі болды. Стурди Бристольді 13 желтоқсанда Пунтас-Аренас, Чилиге жіберді. Ол келесі күні келді, бірақ Дрезден түн бұрын кетіпті. Бристоль келесі бірнеше айды Аргентина мен Чили жағалауларында, сондай-ақ Tierra del Fuego-ның көптеген шығанақтары мен иендерінде неміс крейсерін іздеумен өткізді. Осы уақыт ішінде 1915 жылдың 22 ақпанында ол кемеге соғылып, рульін ауыр зақымдады. Сәуірдің соңында кеме Бразилия жағалауында күзетуге кірісті. Бристоль 27 мамырда Гибралтарда кең ауқымды жөндеу жұмыстарын бастады, ол 5 тамызға дейін жалғасты. Жөндеу аяқталғаннан кейін ол Аустро-Венгрия флотын ұстап тұру және Отранто кемелер тоғанын қорғау үшін Британдық Адриатика күштеріне жіберілді. Содан кейін ол келесі бірнеше айдың көп бөлігін Адриатика теңізінің төменгі бөлігінде және Отранто бұғазында күзетте өткізді. 3 қазанда оның экипажы контр-адмирал Сесил Турсби тарапынан тексерілді. 26 қарашада Бристоль 17 желтоқсанда Далмуирдегі Уильям Бердмор және Компания кеме құрылыс орналысында жөндеуге жіберілді. Бес минуттан кейін одақтас кемелер көкжиектің түтін бұлттарын байқады және Актон итальяндық кемелерге көп ұзамай шабуыл жасауға бұйрық берді, ал екі британдық крейсер австриялық эсминецтерді кесіп өту үшін бұрылды. Аквила 08:15-те алыс қашықтықтан оқ ашты, бірақ 08:32-де орталық қазандық бөлімінде жарылып, негізгі бу құбырын қиратқан соққыдан тұрақтандырмас бұрын зақым келтірмеді. Австриялық кемелер крейсерлер қашықтықты жақындата алмастан бұрын, арақашықтықты азайтуға тырысты. Үш жеңіл крейсерден тұратын австро-венгерлік негізгі күш алдыңғы қатарлы эсминецтерді едәуір қашықтықта ұстады. Командир Миклош Хорти одақтас күштерді шамамен 09:05-те байқады. Актон оларды бес минуттан кейін байқап, австриялықтардың «Т»-сін кесіп өтудің орнына, өзінің кемелерін мүгедек Аквиланы жабу үшін маневрледі. Британдық кемелер 09:30-да оқ ашты, бірақ Хортидің кемелері тез түтін пердесін жасап, одан айналды. Екі жақ та солтүстік-батысқа қарай параллель бағыттармен жүрді. Бристоль біртіндеп артта қалды және 10:15-те атысты тоқтатудан бұрын, оның қасқырлы қаруы өте алыс қашықтықтан ғана қолданыла алды. Британдық оқ орташа тиімді болды, бірақ австриялық кемелер өздерінің оттарын Дартмутқа шоғырландырды, ол үш рет соққыға ұшырады, бірақ айтарлықтай зақымдалмады. Актон 10:45 шамасында жылдамдығын азайтып, Бристольге жете алуға мүмкіндік берді. 10:58-де ол жылдамдықты арттыруға бұйрық берді және екі минуттан кейін артта қалған австриялық крейсерді кесіп өтуге сәтсіз әрекеттенді. 11:04-те британдық крейсерлер Актонның бұйрығымен оқ атуды тоқтатып, кері бұрылды, әлдеқайда күшті австро-венгерлік күштердің келуінен сақтану үшін. Ұрыс барысында британдық крейсерлерге бірнеше рет австро-венгерлік ұшақтар шабуыл жасады, бірақ олар елеулі зақым келтірмеді немесе жарақат алдырған жоқ.
Upon arrival at Port Stanley on 7 December, Sturdee gave permission for Bristol to put out her fires to clean her boilers and repair both engines. He planned to recoal the entire squadron the following day from the two available colliers and to begin the search for the East Asia Squadron the day after. Vice Admiral Maximilian von Spee, commander of the German squadron, had other plans and intended to destroy the radio station at Port Stanley on the morning of 8 December. The appearance of two German ships at 07:30 caught Sturdee's ships by surprise although they were driven off by shells fired by the predreadnought battleship when they came within range around 09:20. This gave time for Bristol to reassemble her engines and raise steam. As the ship was leaving harbour around 10:45, she received reports of German ships about 30 mile (48 km) south and Sturdee ordered her to intercept and destroy them, together with the armed merchant cruiser The British ships were able to capture two of the three German colliers and sank them after taking off their crews. The light cruiser was the only German ship able to disengage from the battle and Sturdee ordered Bristol to Puntas Arenas, Chile, after the ship was reported coaling there on 13 December. She arrived there the next day, but Dresden had left the night before. Bristol spent the next several months hunting for the German cruiser along the Argentinian and Chilean coasts and in the innumerable bays and inlets of Tierra del Fuego. During this time, she struck a shoal and seriously damaged her rudder on 22 February 1915. In late April, the ship began patrolling off the Brazilian coast. Bristol began a major refit at Gibraltar on 27 May that lasted until 5 August. Upon its completion, she was transferred to the British Adriatic Force to help contain the Austro Hungarian Fleet and defend the Otranto Barrage. She then spent most of the next several months patrolling the lower reaches of the Adriatic Sea and the Strait of Otranto. On 3 October, her crew was inspected by Rear Admiral Cecil Thursby. On 26 November, Bristol sailed for Gibraltar en route to a refit at William Beardmore and Company's shipyard in Dalmuir that began on 17 December. Five minutes later, the Allied ships spotted clouds of smoke on the horizon and Acton ordered the Italian ships to attack shortly afterwards while the two British cruisers turned to cut off the two Austrian destroyers. Aquila opened fire at 08:15 at long range, but inflicted no damage before she was immobilised by a hit at 08:32 that detonated inside her central boiler room and severed her main steam pipe. The Austrian ships managed to disengage before the cruisers could close the distance. The main Austro Hungarian force of three light cruisers trailed the leading destroyers by a considerable distance and Commander Miklós Horthy spotted the Allied force around 09:05. Acton spotted them about five minutes later and manoeuvred his ships to cover the disabled Aquila rather than crossing the Austrians' T. The British ships opened fire about 09:30, although Horthy's ships quickly laid a smoke screen and turned away through it. Both sides settled on parallel courses to the north northwest and Bristol gradually began to fall behind and could eventually only use her bow gun at very long range before ceasing fire at 10:15. The British fire was moderately effective, but the Austrian ships concentrated their fire on Dartmouth which was hit three times, although not significantly damaged. Acton reduced his speed around 10:45 to allow Bristol to catch up. At 10:58 he ordered speed to be increased and turned two minutes later in an unsuccessful attempt to cut off the trailing Austrian cruiser. At 11:04, the British cruisers ceased fire and turned away on Acton's order, presumably to avoid encountering Austro Hungarian reinforcements which Acton knew were en route. During the battle the British cruisers were repeatedly attacked by Austro Hungarian aircraft, but they inflicted no significant damage or casualties.
Кейінгі операциялар
1918 жылдың 1 қаңтарында «Бристоль» қысқа мерзімге Лесбос аралындағы Каллони портына тоқтады, содан кейін ұзақ жөндеуге Гибралтарға бағыт алды. 17 қаңтарда жетіп, 2 сәуірде Сиерра-Леонеге (Батыс Африка) конвойды сүйемелдеу міндетін орындау үшін аттанды. 1 мамырда «Бристоль» Дакардан (Француз Батыс Африкасы) Бразилия жағалауына қарай жол тартты, 15-і күні Рио-де-Жанейроға жетті. Айдың соңында ол бірнеше күн жүкті лайнердің құлауынан оқ-дәрілерді құтқарумен айналысты. Кеме соғыс аяқталғанға дейін Бразилия мен Уругвай жағалауларын патрульдеді және жыл соңында Порт Стенлиге барды, онда 1919 жылдың 11 қаңтарына дейін болды. «Бристоль» сәуірдің соңында Кабо-Верде аралдарына, содан кейін 13 мамырда Гибралтарға жетті. Сапар барысында үш теңізші грипптен қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін ол Ұлыбританияға бағыт алды және 21-і күні Портсмутқа жетті. «Бристоль» 30 мамырда демобилизацияланды және сол күні резервке жіберілді.
On 1 January 1918, Bristol was briefly based at the port of Kalloni, Lesbos, before sailing to Gibraltar for a long refit. She arrived on 17 January and departed on 2 April, bound for Sierra Leone, West Africa, to begin convoy escort duties On 1 May, Bristol departed Dakar, French West Africa, bound for the Brazilian coast, arriving at Rio de Janeiro on the 15th. At the end of the month, she spent a few days salvaging ammunition from the wreck of the cargo liner The ship patrolled the coasts of Brazil and Uruguay for the rest of the war and visited Port Stanley at the end of the year where she remained until 11 January 1919. Bristol sailed for the Cape Verde Islands in late April and then to Gibraltar where she arrived on 13 May. En route, three sailors died from influenza. A few days later, she departed for the UK and arrived at Portsmouth on the 21st. Bristol was paid off on 30 May and reduced to reserve the same day.