Кіріспе

Пермнің үшінші сатысы

Геологиялық уақыт шкаласында артинск сатысы – Пермнің бір сатысы болып табылады. Бұл цисурал дәуірінің немесе сериясының бір бөлігі. Халықаралық стратиграфия комиссиясының (ICS) 2022 жылғы соңғы түзетуіне сәйкес, артинск сатысы шамамен миллион жыл бұрын (Ma) аралығында болған. Артинск сатысының атауы Арты (бұрынғы Артинск заводы) кішкентай қаласы орналасқан, Орта Уралдағы Артинск ауданынан алынған, бұл қала Екатеринбургтен оңтүстік-батысқа қарай 170 шақырым жерде жатыр. Бұл сатыны 1874 жылы Александр Карпинский ғылыми әдебиетке енгізген.

Артинскийдің негізі

Артинский кезеңінің негізі Sweetognathus whitei және Mesogondolella bisselli кондонт түрлерінің алғашқы кездесу нүктесі (FAD) ретінде белгіленеді. Бұл жасты нақтылау мақсатында Пермдік қабаттамалар жөніндегі ICS кіші комиссиясы 2002 жылы бейресми түрде кандидат GSSP-ні ұсынды, ал 2013 жылы оған ресми ұсыныс жасалды. Ұсынылған GSSP орны – Оңтүстік Уралдағы Дальний Тулкас жол тілімі, Красноусолский қаласының жанында – 2022 жылдың ақпанында ратификацияланды. Алдыңғы радиометриялық мәліметтер Сакмария-Артинский шекарасының жасы 280,3 миллион жыл бұрын деп көрсеткен.

Артинскийдің шыңы

Артинскийдің жоғарғы шегі (және кунгурийдің негізі) стратиграфиялық тізілімде Neostreptognathodus pnevi және Neostreptognathodus exculptus конодонттарының қазба қалдықтары алғаш рет кездесетін деңгей ретінде белгіленеді.

Артинский жылыну оқиғасы

Шамамен 287 миллион жыл бұрын Артинский жылыну оқиғасы (АВЕ) деп аталатын айқын жылыну кезеңі болды. Бұл жаһандық жылыну кезеңі, соңғы палеозойлық мұз дәуірінің ең қарқынды мұздық фазасы аяқталғаннан кейін Сакмарий кезеңінен бері жалғасып келген мұзсыздану процесін үдетті. АВЕ кезіндегі аудандық құрғақшылық брахиоподтардың қазба қалдықтарында байқалған оң δ18O ауытқуымен расталады, құрғақ және жартылай құрғақ жағдайлар Гондвананың полярлық аймақтарындағы мұздықтардың рефюгияға шегінуімен бірге Пангеяның көп бөлігіне тарады.