Кіріспе

Бағыныштыруға арналған күрес әдісі

Буын бұғаттауы – бұл қарсыластың буындарын олардың ең жоғары қозғалыс шегіне және гиперэкстензияға жеткізетіндей етіп манипуляциялауды қамтитын күрес әдісі. Дзюдода олар кансетсу ваза (関節技, "буын бұғаттау техникасы") деп аталады, ал қытай жекпе-жегінде – шын на, бұл сөзбе-сөз "ұстау және бұғаттау" дегенді білдіреді. Кореяда оларды gwan jerl gi (관절기, буын шеберлігі) немесе gwan jerl kerk gi (관절꺾기, буын сындыру) деп атайды. Буын бұғаттауыштар әдетте нақты бір буынды оқшаулап, оны қалыпты қозғалыс шегінен тыс жылжытуға мәжбүрлеу үшін бұғаттауды қамтиды. Буын бұғаттауыштар буындарда әртүрлі деңгейдегі ауырсынуды тудырады және күшпен және/немесе кенеттен қолданылса, бұлшықеттерге, сіңірлерге және байламдарға зақым келтіру, тіпті шығу немесе сүйек сыну сияқты жарақаттарға әкелуі мүмкін. Дзюдода, қарсыластың құлауына зиян келтіру қаупіне байланысты тік тұрып, лақтыруды біріктіруге тыйым салынады, ал Бразилиялық джиу-джитсу, джиу-джитсу, тай-джитсу, айкидо, самбо және хапкидо оларды қолдануға рұқсат береді. Буын бұғаттауыштар дененің қай бөлігіне әсер ететіндігіне қарай бес негізгі түрге бөлінеді:
Қол бұғаттауы
Аяқ бұғаттауы
Кішкентай буын манипуляциясы
Омыртқа бұғаттауы
Білек бұғаттауы
Бұл негізгі түрлер нақты буындарға әсер етуіне немесе қозғалыс түріне қарай қосымша кіші түрлерге бөлінеді.

Қолданылуы

Буындық құлыптар күресудің барлық түрлерінде жиі кездеседі, ол жекпе-жек өнері, өзін-өзі қорғау, жауынгерлік спорт немесе қолға қол күрес болсын. Кішкентай буынға (мысалы, білезік құлыптары) аз күш түсірілетін түрлері көбінесе құқық қорғау органдарында немесе өзін-өзі қорғауда қолданылады, онда олар ауырсыну арқылы бағынуға мәжбүрлеу үшін пайдаланылады. Ал, дене күшімен толыққанды қолданылатын буындық құлыптар қолға қол күресте қарсыласты жартылай немесе толық мүгедектікке ұшырату үшін, тізе немесе шынтақ сияқты маңызды буындарды жыртып салуға мүмкіндік береді. Буындық құлыптарды қолданатын кең таралған жекпе-жек өнерлеріне айкидо, бразилиялық джиу-джитсу, кетч-күрес, эскрима, бүркіт тырнағы, фу-жоу-пай, хапкидо, хунг-гар, джиу-джитсу, дзюдо, самбо, ниндзюцу, шут-күрес және аралас жекпе-жек өнерлері жатады. Олар әдетте қауіпсіздікті барынша қамтамасыз ететін, бақыланатын қозғалыстармен орындалады және құлыптың тиімді қолданылғаны анықталғанда босатылады. Жауынгерлік спортта буындық құлыптар бағынуға мәжбүрлеу үшін қолданылады; құлып қарсылас бағынып бергенге дейін немесе төреші жарақат алу қаупін сезіп аралағанға дейін бақыланады және ұсталып тұрады. Бұндай жарыстарда рұқсат етілген буындық құлыптардың түрлері оларды қолданудың қаншалықты қауіпті екеніне байланысты әртүрлі болады. Қол құлыптары көбінесе қауіпсіз деп есептеледі, ал кішкентай буындарға әсер ету және омыртқа құлыптары дерлік барлық жауынгерлік спорт түрлерінде тыйым салынған.