Кіріспе

H IIB (H2B) – Жапон үкіметінің ғарыш агенттігі JAXA және Mitsubishi Heavy Industries бірлесіп жасаған бір реттік ғарышқа ұшыру жүйесі. Ол Халықаралық ғарыш станциясы үшін H II Transfer Vehicle (HTV, немесе Kōnotori) жүк ғарыш кемесін ұшыруға пайдаланылды. H IIB – сұйық отынмен жұмыс істейтін, қосымша қатты отын күштеткіштері бар ракета. Ол Жапонияның оңтүстігіндегі Танегасима ғарыш орталығынан ұшырылды. H IIB 2009 жылы алғашқы ұшуын жасады және 2020 жылға дейін жалпы соғы 9 рет ұшырылды, бұл ұшулардың ешқайсысы сәтсіз аяқталған жоқ. H IIB геостационарлық трансфер орбитасына (GTO) дейін жүк тасымалдауға қабілетті.

Ұшырудан бұрын H IIB-де екі сынақ оқ ату (Captive Firing Test) жүргізілді. Бірінші сынақ, бірінші сатыны он секунд бойы іске қосудан тұратын, бастапқыда 2009 жылдың 27 наурызында сағат 02:30 UTC-де өткізу жоспарланған, бірақ ұшыру алаңшасының салқындатқыш жүйесі іске қосылмағандықтан тоқтатылды. Кейіннен бұл қолмен ашылатын клапанның ашылмауына байланысты екені анықталды. Сынақ 2009 жылдың 1 сәуіріне ауыстырылды, бірақ ұшыру кешенінің өрт сөндіру жүйесіне қатысты құбырда ақау болғандықтан қайтадан кейінге шегерілді. Сынақ 2009 жылдың 2 сәуірінде сағат 05:00 UTC-де сәтті өткізілді. Осыдан кейін екінші сынақ, бірінші сатының 150 секундтық жұмысын қамтитын, 20 сәуірге жоспарланды. Бұл 2009 жылдың 22 сәуірінде сағат 04:00 UTC-де, қолайсыз ауа-райы жағдайына байланысты екі күндік кешігуден кейін сәтті орындалды. 2009 жылдың 11 шілдесінде ракетаның кеме макетін пайдалана отырып, жердегі сынақ жүргізілді. 2009 жылға қарай H IIB-ді әзірлеу бағдарламасының құны шамамен 27 миллиард иенді құрады.

Көлік құралының сипаттамасы

H IIB зымыран тасығышы екі сатылы зымыран болды. Бірінші сатыда сұйық оттегі және сұйық сутек отын ретінде қолданылды, сондай-ақ полибутадиенмен жұмыс істейтін төрт қосымша қатты ракеталық күшейткіші (SRB A3) болды. Бірінші саты H IIA-дағы бір қозғалтқыш орнына екі LE 7A қозғалтқышымен жабдықталды. Оның корпусына 4 SRB A бекітілді, ал H IIA стандартты нұсқасында 2 SRB A болды. Бұған қоса, H IIB-нің бірінші сатысының диаметрі 5,2 метр, ал H IIA-ның диаметрі 4 метрді құрады. Бірінші сатының жалпы ұзындығы H IIA-ға қарағанда 1 метрге артты. Осының нәтижесінде H IIB бірінші сатысында H IIA-ға қарағанда 70% көбірек отын сақталды. Екінші сатыда бір LE 5B қозғалтқышы қолданылды, ол да сутек/оттегі отынымен және тотықтырғышпен жұмыс істеді.

Ұшыру тарихы

H IIB-нің алғашқы ұшырылуы 2009 жылдың 10 қыркүйегінде 17:01:46 UTC-де болды. Ол Халықаралық ғарыш станциясын (ХҒС) жабдықтау миссиясына жіберілген HTV 1-ді сәтті ұшырды. +H IIB рейстері Танегасима LC Y2-ден. Ұшу №. Ұшыру күні (UTC). Нәтижесі. Пайдалы жүктеме. Ескертпелер. Ескертпелер. TF1 10 қыркүйек 2009 17:01:46 HTV 1 H IIB-нің алғашқы ұшуы. F2 22 қаңтар 2011 05:37:57 HTV 2. F3 21 шілде 2012 02:06:18 HTV 3 Raiko We Wish Niwaka. F1 CubeSats HTV-де тасымалданды, 2012 жылдың 4 қазанында ХҒС-тан жіберілді. F4 3 тамыз 2013 19:48:46 HTV 4 Pico Dragon ArduSat 1 ArduSat XCubeSats HTV-де тасымалданды, ХҒС-тан жіберу үшін. F5 19 тамыз 2015 11:50:49 HTV 5 SERPENS S CUBE Flock 2b x 14 GOMX 3 AAUSAT5 CubeSats HTV-де тасымалданды, ХҒС-тан жіберу үшін. F6 9 желтоқсан 2016 13:26:47 HTV 6 AOBA Velox III TuPOD EGG ITF 2 STARS C FREEDOM WASEDA SAT3 OSNSAT Tancredo 1 TechEdSat 5 4 × Lemur 2 CubeSats HTV-де тасымалданды, ХҒС-тан жіберу үшін. F7 22 қыркүйек 2018 17:52:27 HTV 7 SPATIUM I RSP 00 STARS Me CubeSats HTV-де тасымалданды, ХҒС-тан жіберу үшін. F8 24 қыркүйек 2019 16:05:05 HTV 8 NARSSCube 1 AQT D RWASAT 1 CubeSats HTV-де тасымалданды, ХҒС-тан жіберу үшін. 2019 жылдың 10 қыркүйегінде, 21:33 UTC-де, ұшыру алаңында өрт шыққандықтан, алғашқы ұшыру әрекеті кейінге қалдырылды. F9 20 мамыр 2020 17:31:00 HTV 9 Kounotori 9 HTV-ді ХҒС-қа ұшыру. Бұл тасымалдаушы зымыран мен көліктің соңғы ұшырылуы, 2024 жылдың қаңтарында іске қосылатын HTV X және H3 жаңа паркін күтіп тұр.