Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эндотелиндер – көптеген органдарда рецепторлары мен әсерлері бар пептидтер. Эндотелин қан тамырларын тарылтып, қан қысымын көтереді. Эндотелиндер әдетте басқа механизмдермен тепе-теңдікте ұсталады, бірақ олардың артық өршуі (экспрессиялануы) жоғары қан қысымына (гипертонияға), жүрек ауруларына және басқа да ауруларға себеп болуы мүмкін. Эндотелиндер – 21 аминқышқылдық құрамындағы, негізінен эндотелийде түзілетін және тамырлардың гомеостазында маңызды рөл атқаратын қан тамырларын тарылтатын пептидтер. Эндотелиндер жүрек, өкпе, бүйрек және ми сияқты бірнеше органдар жүйесінің тамырлық ауруларына қатысты. 2018 жылға дейін эндотелиндердің бірнеше органдар жүйесіндегі қызметін анықтау мақсатында кең ауқымды ғылыми және клиникалық зерттеулер жалғастырылуда.
Endothelins are peptides with receptors and effects in many body organs. Endothelin constricts blood vessels and raises blood pressure. The endothelins are normally kept in balance by other mechanisms, but when overexpressed, they contribute to high blood pressure (hypertension), heart disease, and potentially other diseases. Endothelins are 21 amino acid vasoconstricting peptides produced primarily in the endothelium having a key role in vascular homeostasis. Endothelins are implicated in vascular diseases of several organ systems, including the heart, lungs, kidneys, and brain. As of 2018, endothelins remain under extensive basic and clinical research to define their roles in several organ systems.
Этимология
Эндотелиндер оқшауланған эндотелий жасушаларынан шыққандықтан осылай аталды.
Endothelins derived the name from their isolation in cultured endothelial cells.
Изоформалар
Пептидтің үш изоформасы бар (ET 1, 2, 3 деп аталады), олардың әрқайсысы жеке генмен кодталады, экспрессия аймақтары әртүрлі және кем дегенде төрт белгілі эндотелин рецепторына – ETA, ETB1, ETB2 және ETC – байланысады. Адамда эндотелин 1 (ET 1), эндотелин 2 (ET 2) және эндотелин 3 (ET 3) гендері 6, 1 және 20-шы хромосомаларда орналасқан. Эндотелин 1 – ағзалар жүйесіндегі қан тамырлары тонусына әсер ететін ең күшті эндогендік химиялық зат. Қан тамырлары эндотелийінен эндотелин 1 секрециясы қан тамырларының тарлуына сигнал береді және жергілікті жасушалардың өсуі мен тіршілік етуіне әсер етеді. Өкпедегі эндотелиннің артық өндірілуі өкпе гипертензиясын тудыруы мүмкін, оны алдын ала зерттеулерде босентан, ситаксентан немесе амбрисентанмен емдеуге болады. Бұл препараттар ET 1-ге қан немесе қарынша жүйесінде ұшырағанда метаболизм белсенділігінің жоғарылауын көрсетеді. ET 1 жүрек-қан тамырлары ауруларымен, әсіресе атеросклероз және гипертониямен байланысты қан тамырларының дисфункциясына (бұзылуына) ықпал етеді. ET 1 үшін ETA рецепторы негізінен тамырлы тегіс бұлшық еттер жасушаларында орналасқан, бұл тамырлардың тарлуын қамтамасыз етеді, ал ET 1 үшін ETB рецепторы негізінен эндотелий жасушаларында орналасқан, азот оксиді босату арқылы тамырлардың кеңеюіне себеп болады.
There are three isoforms of the peptide (identified as ET 1, 2, 3), each encoded by a separate gene, with varying regions of expression and binding to at least four known endothelin receptors, ETA, ETB1, ETB2 and ETC. The human genes for endothelin 1 (ET 1), endothelin 2 (ET 2), and endothelin 3 (ET 3) are located on chromosomes 6, 1, and 20, respectively. Endothelin 1 is the most powerful endogenous chemical affecting vascular tone across organ systems. Secretion of endothelin 1 from the vascular endothelium signals vasoconstriction and influences local cellular growth and survival. Overproduction of endothelin in the lungs may cause pulmonary hypertension, which was treatable in preliminary research by bosentan, sitaxentan or ambrisentan. which display increased metabolic activity when exposed to ET 1 in the blood or ventricular system. ET 1 contributes to the vascular dysfunction associated with cardiovascular disease, particularly atherosclerosis and hypertension. The ETA receptor for ET 1 is primarily located on vascular smooth muscle cells, mediating vasoconstriction, whereas the ETB receptor for ET 1 is primarily located on endothelial cells, causing vasodilation due to nitric oxide release.
Қарсылас жандар
ЭТА үшін ең алғашқы антагонисттер BQ123, ал ETB үшін BQ788 болды. 2007 жылы өкпе артериялық гипертензияны емдеу үшін ЭТА-ға селективті антагонист амбрисентан мақұлданды, одан кейін ЭТА-ға одан да селективті антагонист ситаксентан мақұлданды, бірақ кейін бауырға қауіпті әсер ететін болғандықтан нарықтан алынды. Босентан 2013 жылы мацитентенге дейінгі дамыту сатысы болды.
Earliest antagonists discovered for ETA were BQ123, and for ETB, BQ788. An ETA selective antagonist, ambrisentan was approved for treatment of pulmonary arterial hypertension in 2007, followed by a more selective ETA antagonist, sitaxentan, which was later withdrawn due to potentially lethal effects in the liver. Bosentan was a precursor to macitentan, which was approved in 2013.