Кіріспе
Оңтүстік Уэльстегі Аберканаид (Abercannaid) ауылы – Ұлыбританияның Уэльс, Гламорган, Мертир Тидфил округіндегі шағын ауыл, халқы шамамен 5,060 адамды құрайды. Ол Мертир қаласының орталығынан оңтүстікке қарай 4 шақырым қашықтықта және Пентребахтың батысында, Тафф өзенінен арғы бетте, ал Троидрихвтің солтүстігінде орналасқан. Тафф жолы ауылдан өтеді, бұл Оңтүстік Уэльс аңғарларының өркендеген өнеркәсіптік дәуірінде темір мен көмір тасымалдауда маңызды рөл атқарған, қазір пайдаланылмаған Гламорганшир каналының жанынан өтеді. Ауыл Плимут сайлау округіндегі Пентребах және Троидрихв ауылдарымен бірге үш ауылдың құрамына кіреді.
Abercanaid (Abercannaid) is a small village in the county borough of Merthyr Tydfil, Glamorgan, Wales, United Kingdom with a population of about 5,060. It is situated 2.5 mile (4 km) south of Merthyr town centre and is west of Pentrebach, across the River Taff and north of Troedyrhiw. The Taff Trail runs through the village, adjacent to the path of the disused Glamorganshire Canal, which was an important in transporting iron and coal during the industrial boom in which the South Wales Valleys prospered. It forms part of three villages in the Plymouth Electoral Ward, along with Pentrebach and Troedyrhiw.
Гетин шұңқыры апаты
Гетин орды 1849 жылы Уильям Кроушей II салған. Орынның қалдықтары Мертир Тидфилден екі жарым миль қашықтықта, Мертир каналының жанында табылады. Гетин орды Кроушейдің басқа да кәсіптеріне көмірмен қамтамасыз еткен. Гетин ордында екі ірі кен апаты болды, біреуі 1862 жылы, екіншісі 1865 жылы. Апаттар қазіргі көзқарас бойынша қауіпті болғанымен, 19 ғасырда мұндай оқиғалар жиі кездесетін. 1862 жылы болған апат кезінде кенді Джон Муди және оның ұлы (Томас Пирсон Муди) басқарды. Шахтаның қауіпсіздігін тексерген өрт сөндіруші Томас Томас: «Барлығы жақсы, бірақ Джон Джонстың ішінде аздап газ бар. No.20 бетінен шамамен 10 метрдей артта ағаштардың үстінен құлап, газ жиналған», - деп хабарлады.
Себеп
Бұл апат Гетин шахтасының 1-ші қазбасындағы 1-ші шұңқырында орын алды. Апаттың себептерінің бірі – газдардың жиналуы, олар ақырында ашық отпен кездесті. Шұңқырдың үлкендігіне байланысты, онда желдету жүйесі жеткіліксіз болды. Сондықтан, жиналған газдар отқа тигенде, 1-ші шұңқырында жарылыс болды. Желдетудің жеткіліксіздігі, сондай-ақ шұңқырдың нашар дизайны, мысалы, жеткіліксіз ауа шұңқырлары (төмендегі суретте көрсетілгендей), газ жарылысының қаупі мен ықтималдығын арттырды. Жарылыстың себебі – "Гетин кенішінің есебінде" айтылғандай, мета́н газы.
Ресми тергеу
1862 және 1865 жылдардағы апаттар туралы сауалнамаларда, кеніштің басқарушысы Джон Мудиге қатысты немқұрайлылық туралы куәліктер бар. 1862 жылғы апатты сауалнама 9 күнге созылды. Екі жағдайда да, нашар желдету, газ және жарық беру үшін ашық отты салғысыз пайдалану жарылыстардың түпкі себептері ретінде анықталды. Толыққанды сауалнаманың мәліметтерін 1863 (103) жылғы Геттин кенішіндегі апаттан табуға болады. Джон Кенион Блэкуэлл мырзаның 1862 жылдың басындағы Оңтүстік Уэльстегі Геттин кенішіндегі апат туралы есебінің көшірмесі сақталған. Сот сауалнамалары мен апаттар туралы куәгерлердің мәліметтерін Кардифф және Мертир газеттерінен табуға болады. Джон Муди куәлік бергеннен кейін екі айыптамадан босатылды, бірақ қасақана адам өлтіруде кінәлі деп танылды. Кейіннен үлкен жюри дәлелдерді тыңдап, "айыптама жоқ" деген үкім шығарды.
Бүгінгі шахта
Қазіргі таңда, осы шұңқырының қалдықтарына ескерткіш немесе белгі қойылмаған, себебі сол кезде мұндай апаттар сирек емес еді. Бұл 1865 жылы да осы себептерден туындаған тағы бір апат болғанынан және Джон Муди сотта тағы да адам өлтіру айыбынан ақталғанынан көрінеді.