Америка поэзиясындағы жаңа формализм қозғалысы

Кіріспе

Америка поэзиясындағы қозғалыс

20 ғасырдың аяғындағы әдебиеттегі қозғалыс. Жаңа формализм – американдық поэзияда 20 ғасырдың аяғы мен 21 ғасырдың басында пайда болған қозғалыс. Ол американдық поэзияның романмен бәсекелесіп, американ халқының арасында бұрынғы танымалдылығын қайтару үшін метрикалық, ұйқасты өлеңге және повестьтік поэзияға қайта оралу қажет екенін алға тартты.

Ерте тарих

Конфликтінің алғашқы толқындарының бірі, жаңа формализмді нақты қозғалыс ретінде құруға түрткіс берген, 1977 жылы «Миссисипи» журналында «Азаттық және форма: американдық ақындардың жауабы» атты саны жарияланған кезде болды. 1970-ші жылдардың соңында дәстүрлі формаларда жұмыс істейтін ақындардың бірнеше жинағы жарық көрді, оның ішінде Роберт Б. Шоудың «Жайлауды жұбату» (1977), Чарльз Мартиннің «Қателікке орын» (1978) және Тимоти Стилдің «Күмәнділіктер мен тынығу» (1979). 1980 жылы Марк Джарман мен Роберт Макдауэлл повестьтік және формалды поэзияны насихаттау үшін «The Reaper» журналын іске қосты. 1981 жылы Джейн Грир дәстүрлі формалардағы жаңа туындыларды жариялаған «Plains Poetry Journal» журналын ұсынды. 1984 жылы Макдауэлл «Story Line Press» баспасын құрды, ол кейіннен жаңа формалистік ақындардың шығармаларын жариялады. «The Reaper» журналы он жыл бойы шықты. Фредерик Фейрштейннің «Expansive Poetry» (1989) еңбегі «Expansive Poetry» деген атаумен жаңа формализм және оған байланысты жаңа повестьтік қозғалыстар туралы әртүрлі эсселерді жинақтады. 1983 жылдан бастап «неоформализмнің» пайда болуы «Әдеби биография сөздігі» жылнамаларындағы жылдық поэзиялық шолуларда аталып өтті, ал 1980-ші жылдардың ортасына дейін формализм тақырыбында бірнеше журналдарда қызу пікірталастар болды. 1986 жылы Викрам Сеттің «Алтын қақпа: өлеңдегі роман» және дәстүрлі формалардағы қазіргі заманғы американдық поэзия антологиясы «Қуатты шаралар» жарық көрді.

Поэзия соғыстары

Бұл қозғалыстың бастаушыларына баспаға шыққан басқа да жас формалистік ақындардың саны артып келе жатқанда, 1920-1950 жылдары басталған дау қайта жанданды. Кейіннен әдебиет сыншылары мен тарихшылар оны «Поэзия соғыстары» деп атады. Алайда, бұл жолы көптеген ағылшын профессоры және 1960-шы жылдардағы контрмәдениеттің қатысушылары болған еркін өлең ақындары өзін «қалыпты жағдай» деп таныстырудың ирониялық жағдайына тап болды. «Жаңа формализм» терминін алғаш рет Ариэль Доусон 1985 жылғы мамыр айындағы AWP Newsletter журналында «Йуппи ақыны» мақаласында қолданды, ол дәстүрлі поэзиялық формаларға оралуға қарсы пиғылмен жазылған. Доусонның мақаласында Жаңа формалистік ақындарды әлеуметтік консервативтілікпен ғана емес, сонымен қатар йуппи капитализмі, тұтынушылық және ашкөздікпен айыптады; бұл айыптар болашақта көп рет қайталанды. Осы уақытта Фредерик Тернер мен Батыс Германияның Мюнхендегі Макс Планк институтының психологы және нейробиологы Эрнст Пёппель «регулярлы ырғақ миды ләззат сыйлайтын эндорфиндерді бөлуге итермелейді» дегенді дәлелдеп, ғылыми жетістік жасады және 1985 жылы олар өздерінің нәтижелерін марапатталған эсседе жариялады. 1986 жылы терең бейнелі ақын, әдеби сыншы және Мичиган мемлекеттік университетінің профессоры Дайан Вакоски «Америка поэзиясындағы жаңа консерватизм» атты эссе жариялады. Бұл эссе Вакоскидің Қазіргі тілдер қауымдастығының конференциясына қатысқан кезде туындады, онда ескі формалист Джон Холландер колледждер мен университеттердегі «жаратылысқа қатысты бағдарламалар мен көптеген еркін өлеңдердің жалпы салғырттығын» сынға алды, деп Роберт Макфиллипс айтты. Роберт Макфиллипс бұл сынды «көркемдік емес, саяси» деп сипаттады, Вакоски Холландердің: «Мен өзіммен сөйлесіп жатқан шайтанды естігендей болдым» деген сөздерін еске алды. Вакоски Холландерді «танылмауынан және жасырылған ашудан туған өшпенділікке толы адам» деп сипаттады, өйткені ол «еркін өлең революциясын айыптады, Уитмен мұрасының іске асырылуы болып табылатын поэзияны айыптады, соңғы он жыл бойы поэзия сабақтарын оқытып жүрген, білімсіз, шалаңқыр ақындардың студенттеріне ақылсыз нәрселер жазуға және поэзиядан хабарсыз әлемге шығуға мүмкіндік беретін жайылымды әзілдер айтты». А. Э. Сталлингс 2010 жылы жазған «Афроформализм» эссесінде Дана Джоя 1987 жылы жазғандай, «көптеген жазушылар үшін форма және еркін өлең арасындағы пікірталас жасырылған саяси пікірталасқа айналды». Сондықтан Поэзия соғыстары жалғасты, еркін өлең және жасырын поэзия жазған ақындар әлеуметтік прогрессивті, расизмге қарсы және жаңа солшыл социалистер деп айыпталды. Жаңа формалистік және жаңа повестьтік ақындар, керісінше, бай, ақ англосаксондық протестанттықтар және америкалық революцияны жек көріп, Британ империясына ностальгиямен толы англофилдер ретінде стереотиптелді.

As the pioneers of the movement were joined in print by a growing number other young formalist poets, the dispute that had begun in the 1920s and 1950s reignited and would later be dubbed the Poetry Wars by literary critics and historians. This time, however, Free Verse poets, many of whom were English professors and veterans of the 1960s Counterculture, found themselves in the ironic position of being The Establishment. The term 'New Formalism' was first used by Ariel Dawson in the article "The Yuppie Poet" in the May 1985 issue of the AWP Newsletter, which was a polemic against returning to traditional poetic forms. Dawson's article accused the New Formalist poets not only of social conservatism, but also of yuppie capitalism, consumerism, and greed; an allegation that would be repeated many times in the future. Meanwhile, Frederick Turner and psychologist and neuroscientist Ernst Pöppel of the Max Planck Institute in Munich, West Germany, made a scientific breakthrough by proving, "that regular rhythm actually induces the brain to release pleasure creating endorphins" and, in 1985, they published their findings in the award winning essay The Neural Lyre: Poetic Meter, the Brain, and Time in the magazine Poetry. In 1986, Diane Wakoski, a deep image poet, literary critic, and professor at Michigan State University, published the essay The New Conservatism in American Poetry. The essay was provoked when Wakoski attended a Modern Language Association conference in which old Formalist John Hollander spoke critically, according to Robert McPhillips, of college and university, "creative writing programs and the general slackness of most free verse." In a critique which Robert McPhillips has called, "less aesthetic than it is political", Wakoski recalled about Hollander's remarks, "I thought that I heard the Devil speaking to me." Hollander was, Wakoski alleged, "a man full of spite, from lack of recognition and thinly disguised anger who was frustrated and petty from that frustration," as he was, "denouncing the free verse revolution, denouncing the poetry which is the fulfillment of the Whitman heritage, making defensive jokes about the ill educated, slovenly writers of poetry who have been teaching college poetry classes for the past decade, allowing their students to write drivel and go out into the world, illiterate of poetry." and by A. E. Stallings in the 2010 essay Afro Formalism, as Dana Gioia wrote in 1987, "for many writers the discussion between formal and free verse has become an encoded political debate." Therefore, the Poetry Wars continued and poets who wrote free verse and Confessional poetry were alleged to be social progressives, anti racists, and as New Left socialists. New Formalist and New Narrative poets, on the other hand, were stereotyped as old money White Anglo Saxon Protestant preppies and as Anglophiles filled with hatred of the American Revolution and nostalgia for the British Empire. white supremacist,

Жаңа формалистік ақындар үшін Поэзия соғыстары олардың жынысына және феминизм ісіне опасыздық жасады деген айыптауды білдірді; 1994 жылы Энни Финч «Ресми сезімге кіріспе: Қазіргі заманғы әйелдер пішініндегі өлеңдер» кітабының кіріспесінде жазғандай, «Соңғы он жылда «Жаңа формализм» туралы пікірталасқа қатысып жүрген оқырмандар ресми өлеңдер кітабында осындай алуан түрлі жазушылар мен тақырыптарды күтпеуі мүмкін; мұнда жиналған өлеңдер формальдық поэтика реакциялық саясат пен элиталық эстетикаға сәйкес келеді деген кең таралған болжамға қайшы келеді. Формаға деген құштарлық осы көптеген әртүрлі ақындарды біріктіреді». Осындай айыптаулар азшылықтағы жаңа формалистерге де тасталды және доминикандық америкалық ақын және романист Джулия Альварес өзінің эссесінде ағылшын және испан отаршылдары Жаңа әлемге енгізген тілдерде және өлең түрлерінде жазу туралы шешімін қорғады, сонымен бірге оларды сол тілдерді және өлең түрлерін қолдану арқылы «Мен үшін әйел ретінде және латина ретінде маңызды нәрсені айту» үшін өзгертіп жазды.

Кейінгі тарих

1990 жылы Уильям Бэр «The Formalist» журналын іске қосты, ал алғашқы санында Говард Немеров, Ричард Уилбур және Дональд Джастистің өлеңдері, соның ішінде басқа да ақындардың туындылары жарияланды. Журнал он бес жыл бойы жылына екі рет шықты, соңғы саны 2004 жылдың күз/қыс мәусімінде жарық көрді. «Формалист» журналынан кейін «Measure: A Review of Formal Poetry» басылымы шықты, ол Эвансвилл университетімен екі жылда бір рет жарық көреді. 1995 жылдан бері Вест Честер университетінде формальдық поэзия мен Жаңа формализмге ерекше назар қойылатын жыл сайынғы поэзия конференциясы өткізіліп келеді. Ричард Уилбур бастапқыда қатысуға ықыласын білдірмегеніне қарамастан, 1995 жылғы алғашқы конференцияда негізгі спикер ретінде қатысқандығы оның сәттілігіне және одан әрі жалғасуына үлкен үлес қосты. Ричард Уилбур Конференцияға қатысуын жалғастырды және тоқсан жасқа дейін ақындардың шеберлігінен сабақтар берді. Дик Дэвис, парсы мәдениетін жақсы білетін, университетте Ирантануды оқыған және парсы поэзиясын аударғаны үшін марапат алған аудармашы, және Аға Шахид Али, Қызылбаш Кашмир шиит мұсылманы және американдық ағылшын тілінде ғазалдар жазатын ақын, екеуі де Жаңа формалистер саналады. Жаңа формализмде христиан поэзиясының бірнеше замандас авторлары бар. Олардың ішінде Дана Джоя, Фредерик Тернер, Дэвид Миддлтон және Джеймс Мэтью Уилсон бар. Қазіргі заманғы христиан поэзиясын антологияларда және Commonweal, Christian Century және Sojourners сияқты христиан журналдарында кездестіруге болады. Католик ақындарының жаңа буынының өлеңдері St. Austin Review, Dappled Things, The Lamp және First Things журналдарында жарияланады.

Мұра

ХХІ ғасырдың басында дәстүрлі өлеңдер қайтадан кеңінен жарияланып, жаңа формалистік ағымның дамуы баяулады. 2001 жылы американдық ақын Лео Янкевич «The New Formalist» журналын құрды, онда Джаред Картер мен Кит Холиоак сияқты ақындардың туындылары жарияланды. Алайда, бұл қозғалыстың қарсыластары да болды. 2003 жылғы қараша-желтоқсан айларында шыққан «P. N. Review» журналында Н. С. Томпсон: «Қозғалыстарға қызығушылықты ояту үшін белгілі бір жарқындық қажет, бірақ олар белгілі бір көркемдік жетістікпен негізделген болуы керек. Кері көріп қарағанда, бұл қозғалыс поэзиялық революция емес, көбінесе маркетингтік науқан сияқты көрінеді» деп жазды. Одан бері жаңа формализмнің әсері жалпы поэзия саласында байқалды; әртүрлі антологиялардың кезекті басылымдарын қарастырған зерттеулер 80-ші жылдардың ортасынан кейінгі басылымдарда вилланельдердің санының артқанын көрсетті. Поэзия формаларына арналған кітаптардың саны да өсті. Льюис Турконың 1968 жылғы «Формалар кітабы» 1986 жылы «Жаңа формалар кітабы» деген атпен қайта қаралып, қайта басылды. Альфред Корнның «Өлеңнің жүрек соғысы», Мэри Оливердің «Бидің ережелері» және Стивен Фрайдың «Аз саяхатталған ода» – осы үрдістің басқа мысалдары. Анни Финч пен Кэтрин Варнес редакциялаған «An Exaltation of Forms: Contemporary Poets Celebrate the Diversity of Their Art» (University of Michigan Press, 2002) антологиясы формалистік поэзияны эксперименталды, еркін өлең және тіпті прозалық поэзиямен теңдестірілетін форма ретінде анықтайды. 2010 жылғы эссесінде, поэзиясы Ричард Уилбур мен Эдна Сент-Винсент Миллейдің поэзиясымен салыстырылатын филол ақын А. Е. Сталлингс американдық поэзияда формалық өлең жазудың «керемет саяси таңдау» болып қалатынына өкініш білдірді. Сталлингс әйелдер мен азшылық өкілдерінен шыққан жаңа формалистердің «еркін өлең = демократия және күш беру, ал формалық өлең = қысым, элиталық және қайтыс болған ақ нәсілді ер адамдарға құлдықтау» деген жалған дихотомияның құрбаны болып, «сынға ұшырайтынын» айтты. 2016 жылы Джон Кусатиспен сұхбаттасқанда Дана Гиоя: «Әдеби қозғалыстар әрқашан уақытша. Олар он жылдай өмір сүреді, содан кейін өліп қалады немесе негізгі ағымға сіңіп кетеді. Жаңа формализмнің ең жақсы ақындары біртіндеп негізгі ағымның өкілдеріне айналды. «Поэзия соғыстары» деп аталатын соғысқа ешқандай шешім болған жоқ, тек ассимиляция мен өзгерістер болды. Еркін және формалық өлеңдер қарама-қарсы екі нәрсе ретінде қарастырылатын уақыттан асып кетті. Форма – қазіргі заманғы поэзияның қолжетімді стильдерінің біріне айналды. Бүгінде көптеген әдеби журналдарда рифма мен өлшемде жазылған өлеңдерге кездесесіз. Жаңа формализм соншалықты табысқа жетті, енді оның болуының қажеті жоқ» деп түсіндірді.

During the early 21st century, poems in traditional forms were once again being published more widely, and the new formalist movement was winding down. In 2001 the American poet Leo Yankevich founded The New Formalist, which published among others the poets Jared Carter and Keith Holyoak. Meanwhile, the movement was still not without its detractors. In the November/December 2003 issue of P. N. Review, N. S. Thompson wrote: "While movements do need a certain amount of bombast to fuel interest, they have to be backed up by a certain artistic success. In hindsight, the movement seems to be less of a poetic revolution and more a marketing campaign." Since then, the effects of new formalism have been observed in the broader domain of general poetry; a survey of successive editions of various general anthologies showed an increase in the number of villanelles included in the post mid '80s editions. The publication of books concerned with poetic form has also increased. Lewis Turco's Book of Forms from 1968 was revised and reissued in 1986 under the title 'New Book of Forms. Alfred Corn's The Poem's Heartbeat, Mary Oliver's Rules of the Dance, and Stephen Fry's The Ode Less Travelled are other examples of this trend. The widely used anthology An Exaltation of Forms: Contemporary Poets Celebrate the Diversity of Their Art (University of Michigan Press, 2002), edited by Annie Finch and Kathrine Varnes, defines formalist poetry as a form on a par with experimental, free verse, and even prose poetry. In a 2010 essay, Philhellene poetess A. E. Stallings, whose poetry has been favorably compared with that of both Richard Wilbur and Edna St. Vincent Millay, expressed regret that the writing of formal verse in American poetry remained, "an oddly politicized choice". Stallings added that female and minority New Formalists continued to be, "criticized", as part of what she dubbed, "that false dichotomy of free verse = democracy and empowerment and progress whereas formal verse = oppression and elitism and kowtowing to dead white males." In a 2016 interview with John Cusatis, Dana Gioia explained, "Literary movements are always temporary. They last a decade or so, and then they die or merge into the mainstream. The best New Formalist poets gradually became mainstream figures. There was no climax to the so called Poetry Wars, only slow assimilation and change. Free and formal verse gradually ceased to be considered polar opposites. Form became one of the available styles of contemporary practice. Today one finds poems in rhyme and meter in most literary magazines. New Formalism became so successful that it no longer needed to exist."