Джованни Баттиста Брокки: Итальян ғалымы, минералог және геолог

Кіріспе

Италиялық натуралист, минералог және геолог (1772–1826)

Джованни Баттиста (немесе Джанбаттиста) Брокки (18 ақпан 1772 – 25 қыркүйек 1826) – итальяндық натуралист, минералог және геолог.

Өмірбаян

Джованни Баттиста Брокки Бассано-дель-Граппа қаласында дүниеге келді және Падуа университетінде заңгерлік білім алды, бірақ оның қызығушылығы минералогия мен ботаникаға ауысты. Бассанолық натуралист Антонио Гайдон оны алғашқы ғылыми зерттеулеріне жетеледі және Броккидің геологиялық және минералогиялық ғылымдардағы алғашқы ұстазы болды. Гайдон Броккиді натуралистер Джузеппе Оливи мен Альберто Фортиске таныстырды, соңғысы Броккиді Бассано аймағында геологиялық саяхаттарға алып жүрді. 1802 жылы ол Брешиядағы жаңа лицейде ботаника профессоры болып тағайындалды; алайда, ол негізгі назарын іргелес аймақтардағы геологиялық зерттеулерге арнады. Осы еңбектерінің нәтижесі әртүрлі жарияланымдарда, әсіресе оның «Трактато минералогико е химико sulle miniere di ferro del dipartimento del Mella» (1808) атты еңбегінде жарық көрді – Мелла департаментінің темір кен орындары туралы минералогиялық және химиялық трактат. Бұл зерттеулер оған Италия Корольдігінде жаңадан құрылған кен орындарының инспекторы лауазымын әкелді және елдің көп бөлігінде зерттеулерін кеңейтуге мүмкіндік берді. 1811 жылы Брокки «Мемория минералогика сулла Валле ди Фасса в Тироле» атты құнды мақала жариялады; бірақ оның ең маңызды жұмысы – «Конхиология фоссиль субапеннина кон osservazioni geologiche sugli Apennini, e sul suolo adiacente» (2 том, Милан, 1814) еңбегі, Апеннин тауларының құрылымы туралы толық мәліметтерді және Италияның үшінші дәуірлік қабаттарындағы теңіз қабықшаларының қазіргі түрлермен салыстырылуын қамтиды. Бұл тақырыптар оның геогностикалық картасымен және «Catalogo ragionato di una raccolta di rocce, disposto con ordine geografico, per servire alla geognosia dell'Italia» (Милан, 1817) еңбегімен одан әрі толықтырылды. Оның «Dello stato fisico del suolo di Roma» (1820) атты жұмысы, оған қоса берілген картасымен бірге, ерекше назар аударуға лайық. Онда ол Сципионе Брейслактың қателігін түзетті, ол Римнің жеті төбенің үстіндегі жанартаудың орнында орналасқанын жоғары бағалаған. Брокки бұл материалдардың қаладан он екі шақырым қашықтықта орналасқан сөнген жанартау Монте-Альбанодан немесе одан да солтүстікке орналасқан Монти-Чиминиден алынғанын көрсетті. Оның минералогиялық тақырыптағы бірнеше мақалалары 1816-1823 жылдары «Biblioteca Italiana» журналында жарық көрді. Сол жылы Брокки Египетке сапар шекті, осы елдің геологиясын зерттеу және оның минералдық ресурстары туралы есеп беру мақсатымен. Мехмет Әли барлық қажетті жағдайды жасады және 1825 жылы оны жаңадан бағындырылған Сеннар Корольдігінің аумағын тексеру комиссиясына мүше етіп тағайындады; алайда Брокки климаттың салдарынан қайтыс болды және 1826 жылдың 25 қыркүйегінде Хартумда дүние салды, мүмкін дизентериядан. Оның көптеген жазбалары мен жинақтары қазір Бассано қаласындағы Museo Civico di Bassano мұражайында сақтаулы.

Giovanni Battista Brocchi was born in Bassano del Grappa and studied jurisprudence at the University of Padua, but his attention was turned to mineralogy and botany. The Bassanese naturalist Antonio Gaidon, guided him towards his first scientific studies and was Brocchi's first master in the geological and mineralogical disciplines. Gaidon introduced Brocchi to the naturalists Giuseppe Olivi and Alberto Fortis, the latter accompanying Brocchi on geological excursions in the Bassano area. In 1802 he was appointed professor of botany in the new lyceum of Brescia; but he more especially devoted himself to geological researches in the adjacent districts. The fruits of these labors appeared in different publications, particularly in his Trattato mineralogico e chimico sulle miniere di ferro del dipartimento del Mella (1808) a treatise on the iron mines of the Mella traditional region. These researches procured him the office of inspector of mines in the recently established Kingdom of Italy, and enabled him to extend his investigations over a great part of the country. In 1811 Brocchi produced a valuable essay entitled Memoria mineralogica sulla Valle di Fassa in Tirolo; but his most important work is the Conchiologia fossile subapennina con osservazioni geologiche sugli Apennini, e sul suolo adiacente (2 vols., Milan, 1814), containing accurate details of the structure of the Apennine range, and an account of the marine shell fossils of the Italian Tertiary strata compared with existing species. These subjects were further illustrated by his geognostic map, and his Catalogo ragionato di una raccolta di rocce, disposto con ordine geografico, per servire alla geognosia dell' Italia (Milan, 1817). His work Dello stato fisico del suolo di Roma (1820), with its accompanying map, is likewise noteworthy. In it he corrected the erroneous views of Scipione Breislak, who conceived that Rome occupies the site of a volcano, to which he ascribed the volcanic materials that cover the seven hills. Brocchi pointed out that these materials were derived either from Monte Albano, an extinct volcano, twelve miles from the city, or from the Monti Cimini, still farther to the north. Several papers by him, on mineralogical subjects, appeared in the Biblioteca Italiana from 1816 to 1823. In the latter year, Brocchi sailed for Egypt, in order to explore the geology of that country and report on its mineral resources. Every facility was granted by Mehemet Ali, who in 1825 appointed him one of a commission to examine the territory of the recently conquered Kingdom of Sennar; but Brocchi fell a victim to the climate, and died at Khartoum on the 25th of September 1826, possibly of dysentery. Much of his writings and collections are now housed in the Museo Civico di Bassano.