Кіріспе

Машинада жұмысты өңдеуге кіріспес бұрын, басты жұмысқа дәл келтіру үшін қолданылатын құрал. Вигглер, сондай-ақ воблер, жиек іздегіш, орталық іздегіш немесе лазерлік орталықтандыру құрылғысы деп аталатын бұл құрал, диірмен сияқты станокпен басты жұмысқа дәл келтіру үшін қолданылады.

Шегін табушы

Шеттік іздеуіш – айналмалы құрал, яғни құралдың жұмыс істеуі үшін станок шпінделі айналуы тиіс. Цилиндрлік саптаманың бір жағында екінші цилиндр екі цилиндрдің ортасынан өтетін серіппе арқылы бекітілген. Екінші цилиндр біріншісімен бірге айналады. Екі цилиндрдің осьтері әрқашан параллель, бірақ жанасқан беттері бірін-біріне қатысты сырғанауға мүмкіндік береді. Осылайша екінші цилиндр біріншісіне параллель, бірақ басқа ось бойымен айналуы мүмкін. Екінші цилиндр ізделінетін жиекке жақындағанда, ол бірінші цилиндрмен бірқатарға келтіріледі. Жұмысшеңнен саптама осіне дейінгі көлденең қашықтық екінші цилиндрдің радиусына тең болғанда, екінші цилиндр саптамамен коаксиалды түрде айналады. Жұмысшеңке қарай шамалы ығысу екінші цилиндрдің "секіріп" жұмысшеңнің жиегі бойымен күрт жылжуына себеп болады. Екінші жағында бұрын бұрғыланған тесіктің ортасын табуға арналған серіппелі конус пішінді ұштар бар. Осы типтегі шеттік іздеуіштер ең жоғары дәлдікке ие деп есептеледі, ал оның дәлдігін коллет пайдалану арқылы одан әрі арттыруға болады. Дұрыс орнату жағдайында, қайталанатын нәтижелерді алуға болады немесе одан да жақсы нәтижелерге қол жеткізуге болады.

Электрондық жиек табушы

Электрондық жиек табушы – жұмыс дайындамаларының жиектерін және биіктік сменаларын анықтай алатын құрал. Ол айналмауы тиіс шпиндельде жұмыс істейді, бұл оның механикалық аналогтарынан басымдығы. Ол батареямен жұмыс істейді және құрал, жұмыс дайындамасы және станоктан тұратын электр тізбегі жабық болғандағы ішкі LED (әдетте қызыл) шамның жануы арқасында жұмыс істейді. Сондықтан шам жиек табушы жұмыс дайындамасына тигенде жанып, корпустағы тесіктер арқылы көрінеді. Қайталамалылықты қамтамасыз етуге болады.

Ортаны табу

Орталықты табушы – өңдеу орталығын жұмыс дайындамасындағы нақты орналасқан жерге келтіруге арналған құрал. Мұндай орналасқан жерлер көбінесе сызба салу әдісі арқылы белгіленеді (бетін сызба бояуымен жабу және екі сызықтың қиылысуы арқылы өңделетін орынды анықтау, т.б.). Кейде орналасқан жерді белгілеуге үлкейтіп қарауға арналған шыны қолданылады. Бұл әдістің бір кемшілігі – ол дайындамадағы сызықтардың дәлдігімен шектеледі. Шегін табушыдан айырмашылығы, механикалық түрлерінде ұшы серіппелі болмайды және ол шпиндель тоқтатылғанда жұмыс істейді. Лазерлік түрлерінде, өңдеу орталығынан жұмыс дайындамасына жарықтың "Х" әрпі түсіріледі және жұмыс дайындамасының орналасуы осы сызықтардың қиылысуына келтіріледі. Орталықтау құрылғыларынан айырмашылығы, орталықты табушы жұмыс дайындамасының ортасын тікелей таба алмайды, сондықтан оны келтіру үшін қосымша есептеу, өлшеу және/немесе сызба салу әдісі қажет.

Ортаға қою құрылғысы

Орталықтау құрылғысы – бөлшектің немесе бөлшектің элементінің орталық жазықтығын немесе осьін өңдеу орталығына дәл реттеу және келтіру үшін қолданылатын құрал. Шегін табушыдан өзгеше, бұл реттеуді жүзеге асыру үшін көбінесе есептеулер, өлшемдер немесе сызба белгілері қажет болмайды. Механикалық түрлері шпиндель тоқтатылғанда да жұмыс істей алады. Лазерлік орталықтау құрылғылары лазер бұрышына байланысты жоғары дәлдікке қол жеткізуге мүмкіндік беретін жарық суреттерін жасау үшін қолданылады.