Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бағдадтағы адамдардың қағысуы, Ирак
Human crush in Baghdad, Iraq
2005 жылғы 31 тамызда Бағдад қаласындағы Тигр өзенінен өтетін Аль-Айма көпірінде паника мен одан кейін туған адамдардың қағысуы салдарынан 953 адам қаза тапты (Аль-Айма көпірі апаты – كارثة جسر الائمة).
The Al Aimmah Bridge disaster (كارثة جسر الائمة) occurred on August 31, 2005 when 953 people died following a panic, and subsequent crowd crush, on the Al Aimmah Bridge, which crosses the Tigris river in the Iraqi capital of Baghdad.
Оқиға
Апат болған кезде шамамен бір миллион қажы жиналып, немесе шейіт имам Мұса әл-Қазимнің ғибадатханасы – әл-Қадимия мешітіне қарай бет алған еді. Халық арасында шиеленіс күшті болған. Күннің басында жеті адам қаза тауып, ондаған адам жарақат алған. Бұл, жиналған қажыларға жасалған минометтік шабуылдың салдары болды, ал жауапкершілікті «Әл-Қаидамен» байланысты әскери топ өз мойнына алды. Мешіт маңында жақында жанкешті шабуыл болатыны туралы қауесет тарады, бұл көптеген қажыларды үрейлендірді. Ішкі істер министрі Баян Бакир Солах бір адамның "екінші адамның жарылғыш заттар алып жүргенін айтып, саусағымен көрсеткені дүрбелеңге себеп болғанын" мәлімдеді. Көпірде ол өзін-өзі жарғызуға дайын белбеу тағып жүр деген болжам бар еді. Үрейленген қажылар жабық көпірге ағылып жиналды. Бірқатар уақыттан соң, көпірдің бір жағындағы қақпа ашылып, қажылар асығысқан түрде өтіп кетті. Бірнеше адам бетон негізге құлап, дереу қаза тапты. Соңынан туған тығырылдан көптеген адамдар тұншығып қалды. Халықтың қысымынан көпірдің темір қоршаулары сынды, жүздеген адам Тигр өзеніне құлап кетті. Көпірдің екінші жағы жабық болғандықтан, адамдарға баруға ешқандай мүмкіндік болмады, және оны ашу да мүмкін емес еді, себебі ол ішкі жаққа қарай ашылатын еді.
At the time of the disaster, around one million pilgrims had gathered around or were marching toward Al Kadhimiya Mosque, which is the shrine of the Shi'ite Imam Musa al Kazim. Tensions had been high within the crowd. Earlier in the day, seven people had been killed and dozens more wounded in a mortar attack upon the assembled crowd for which an Al Qaeda linked insurgent group claimed responsibility. Near the shrine, rumors of an imminent suicide bomb attack broke out, panicking many pilgrims. Interior Minister Bayan Baqir Solagh said that one person "pointed a finger at another person saying that he was carrying explosives and that led to the panic". The man was presumed to be wearing a suicide explosive belt on the bridge. The panicked crowd flocked to the bridge, which had been closed. Somehow, the gate at their end of the bridge opened, and the pilgrims rushed through. Some people fell onto the concrete base and died instantly. The ensuing crush of people caused many to suffocate. The pressure of the crowd caused the bridge's iron railings to give way, dropping hundreds of people into the Tigris river. There was nowhere on the bridge for the people to go, as the other end of the bridge remained closed, and was impossible to open anyway, as it opened inward.
Адамдарды құтқару әрекеттері
Көпiрдің екі басындағы адамдар суға секіріп, өзенде батып бара жатқандарға көмектесуге тырысты. Сүнни тұрғындарының жергілікті мешіттерінен дауыс берушілер арқылы қиын жағдайдағыларға көмек ету туралы шақырулар жасалды. Сүнни араб жасөспірім Осман Әли Абдул Хафиз (عُـثْـمَـان عَـلِي عَـبْـدُ الْـحَـافِـظ, ‘Uthmān ‘Alī ‘Abdul Ḥāfiẓ) судан адамдарды құтқару кезінде шаршап қайтыс болды. Осылайша ол суға батып, кейін ирак саясаткерлері оны "шейіт" деп атады.
People dived in from both ends of the bridge trying to help those drowning in the river. On the Sunni side, calls went out from the loudspeakers of local mosques to help those in trouble. A Sunni Arab teenager, Othman Ali Abdul Hafez (عُـثْـمَـان عَـلِي عَـبْـدُ الْـحَـافِـظ, ‘Uthmān ‘Alī ‘Abdul Ḥāfiẓ), succumbed to exhaustion as he rescued people in the water. Thus he had drowned, and was later praised as a "martyr" by Iraqi politicians.
Салдары
Ирак премьер-министрі Ибрагим әл-Жаафари үш күндік аза тұруды жариялады. Ирак президенті Джалал Талабани осы оқиға "біздің жанымызда мәңгілік із қалдырады және террористік актілердің салдарынан қаза тапқандармен бірге есте қалады" деді. Қаза тапқандардың көп бөлігі шииттердің қасиетті қаласы Наджафта жерленді. Оқиғаның саяси салдары да болды, денсаулық сақтау министрі Мұталиб Мұхаммад Әли қорғаныс министрлерін аймақты қорғау үшін жеткілікті шаралар қабылдамағаны үшін айыптады. Бірақ премьер-министр ешқандай министрліктің отставкаға келу туралы талаптарды қабылдамады. Апаттан кейін Батыс ақпарат құралдарының бірқатар сарапшылары оқиғаның масштабына байланысты шиит қауымын ашуландырып, елді азаматтық соғысқа итеруі мүмкін деген болжам жасады. Алайда, сектанттық зорлық-зомбылық дереу күшейе қоймады. Оппозициялық топтар үкімет пен қауіпсіздік күштерін оқиғаның алдын алудағы сәтсіздікке кінәлады. Бірақ, бұл топтар өздерінің сектасының күшін көрсету үшін діни шараларға көп адамды шақыруға жиі тырысады. Шииттердің діни жиындарына көп адамның қатысуына себеп – Саддам Хусейннің кезінде мұндай шараларға тыйым салынғандықтан, көптеген адам ондаған жылдар бойы рұхсат етілмеген тәсілмен өзінің сенімін білдіруге жиналады.
A three day mourning period was announced by Iraqi Prime Minister Ibrahim al Jaafari. Iraqi President Jalal Talabani said the catastrophe "will leave a scar in our souls and will be remembered with those who died in the result of terror acts." Many of the dead were buried in the holy Shia Islamic town of Najaf. There was some political fallout also from the event, with Mutalib Mohammad Ali, the Minister for Health, blaming the defence ministers for not doing enough to secure the area. However, the prime minister dismissed any calls for resignation for any ministry. After the disaster, a few commentators in the Western media speculated that given the scale of the incident it might tip the country into a civil war by antagonizing the Shi'a community. However, there was no immediate surge in sectarian violence. Opposition groups blamed the government and security forces for failing to prevent the incident. However, these groups themselves often encourage high turn outs at religious events to prove the relative strength of their sect. Another factor leading to a high turn out at Shia religious events is the fact such events were banned under Saddam Hussein, and so many attend to express faith in a way they were banned from doing for decades.