Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Натаниел Хейл Прайор (1772–1831) – американдық саяхатшы, Льюис және Кларк экспедициясында сержант қызметін атқарған.
Nathaniel Hale Pryor (1772–1831) was an American explorer, who served as Sergeant in the Lewis and Clark Expedition.
Жас шағы мен отбасы
Натаниел Прайор Вирджиния штатының Амхерст округінде дүниеге келген және экспедиция мүшесі Чарльз Флойдтың туысы болған. Сэм Хьюстонның президент Эндрю Джексонға Натаниелдің ісі жөнінде жазған хатында, ол Вирджинияның губернаторы Джон Флойдтың бірінші туысы екені айтылған. Натаниел Джон Прайор мен оның әйелі Нэнси Флойдтың ұлы еді. Прайор және Флойд отбасылары ол он бір жасқа толғанда Кентуккиге көшіп келді. 1791 жылы Натаниел мен оның ағасы Роберт Джефферсон округі сотының құжаттарында жетім қалған балалар ретінде тіркелді, сонымен қатар Обедия Ньюманға оқушылыққа берілді, ата-анасы екеуі де қайтыс болған. Натаниел, Роберт және олардың басқа Флойд туыстары Поухатанның қызы және Покахонтас қарындасы ретінде танылған Никеттидің үш буын немерелері (x3) болғандығын атап өту қызықты. Натаниел 17 мамыр 1798 жылы Маргарет Паттонға үйленді, оның жас кезінде қайтыс болғаны айтылады, бірақ олар 1803 жылдың қазан айында Льюис және Кларк экспедициясының үйленген жалғыз мүшесі ретінде тіркелген кезде әлі де үйленген еді. 1821 жылы Прайор Осаге үндісі әйелге үйленді, оның аты белгісіз, олардан бірнеше бала дүниеге келді. Сонымен қатар, 1848 жылғы Mission San Gabriel (Калифорния) неке тіркеулерінде Кентуккиде шамамен 1806 жылы туған Натаниел Прайор (сондай-ақ Мигель Прайор) Луисвиллдегі Натаниел Прайор мен Мэри Дэвистің ұлы ретінде көрсетілген. Бұл қарым-қатынас туралы басқа ақпарат табылмады, Прайор мен Дэвис үйленген-болмағаны белгісіз. Бұл мәліметтер Натаниелдің батысқа сапар шеккеннен кейін Кентуккиге оралып, ұл тапқанын көрсетеді.
Nathaniel Pryor was born in Amherst County, Virginia and was a cousin of fellow expedition member Charles Floyd. A letter written by Sam Houston to President Andrew Jackson on Pryor's behalf noted that Pryor was a first cousin to John Floyd, governor of Virginia. Nathaniel was the son of John Pryor and his wife Nancy Floyd. The Pryor and Floyd families moved to Kentucky when he was eleven. Both parents were deceased by 1791 when Nathaniel and his brother Robert were recorded as orphans in Jefferson County court records, and apprenticed to Obediah Newman. It is interesting to note that Nathaniel, Robert, and their other Floyd cousins, were great grandchildren (x3) of Nicketti, identified as a daughter of Powhatan and sister of Pocahontas. Nathaniel married Margaret Patton on May 17, 1798, it is believed she died young, but they were still married in October 1803 when he was recorded as the only married member of the Lewis and Clark Expedition. In 1821 Pryor married an Osage Indian woman, her name is not known, they had several children. Additionally, 1848 marriage records at Mission San Gabriel, California, identify a man named Nathaniel Pryor (aka Miguel Pryor), born about 1806 in Kentucky, as the son of Nathaniel Pryor of Louisville and Mary Davis. No other information on this relationship has been found, it is not known if Pryor and Davis were married. This information indicates that Nathaniel possibly returned to Kentucky, fathering a son, after his journey westward.
Льюис пен Кларк экспедициясы
Ол 1803 жылғы 20 қазанда Индиана штатының Кларксвилл қаласында экспедицияға қосылды; ол Корпуске қосылған "Кентуккиден келген тоғыз жігіттің" бірі болды. Үйленген еркектерді жұмысқа алуға рұқсат етілмеді, бірақ Прайор үшін ерекшелік жасалды, бұл оның қабілеттеріне және оған деген құрметтің жоғары деңгейіне куәлік етеді. Прайор 1804 жылы сержант атанды және алты сарбаздық құрамнан тұратын бірінші отрядқа жетекшілік етті. Уильям Кларк кейін былай деп жазды: "Капитан Прайор 1803, 1804, 1805 және 1806 жылдары Тынық мұхитына жасалған экспедицияда бірінші сержант ретінде маған қызмет етті". Льюис пен Кларк Прайорды "іскер және қабілетті адам" деп есептеді. 1804 жылғы маусым айында ол Джон Коллинз бен Хью Холлдың виски ұрлау және қызмет барысында ішімдік ішу айыптары бойынша өткен әскери сотқа төрағалық етті; айыпталушылар кінәлі деп танылып, қамшылау жазасына кесілді. Натаниелдің туысы Чарльз Флойд 1804 жылғы 20 тамызда қайтыс болды, ол экспедиция барысында қайтыс болған Корпус мүшесінің жалғыз өкілі болды.
He joined the expedition on October 20, 1803, in Clarksville, Indiana; he was one of the "nine young men from Kentucky" who joined the Corps. It was the rule not to hire married men, but an exception was made for Pryor, this says much for his abilities and the high esteem in which he was held. Pryor was made sergeant in 1804, and led the First Squad of six privates. William Clark later wrote, "Capt. Pryor served with me, on an expedition to the Pacific ocean in 1803, 4, 5, and 6 in the capacity of 1st Sergeant." Lewis and Clark considered Pryor "a man of character and ability." In June, 1804 he presided over a court martial of privates John Collins and Hugh Hall, accused of theft of whiskey and drinking on duty; the men were found guilty and sentenced to a flogging. Nathaniel's cousin, Charles Floyd, died on August 20, 1804, the only member of the Corps of Discovery to die during the expedition.
Экспедициядан кейін
1807 жылы ол мандандар басшысы Шехекеді өз руына қайтару үшін экспедицияға жетекшілік етті, бірақ Арикаралардың шабуылына ұшыраған соң кері қайтуға мәжбүр болды. Прайор 1810 жылы әскерден кетіп, үнді саудагерінің лицензиясын алып, Галлена өзенінің сағасындағы Жоғарғы Миссисипи бойында тері саудасы және қорғасын балқыту пешін құрды. Шамамен 1811 жылы, Миссури территориясындағы үндістер ісі бойынша агент болған Уильям Кларктың өтінішімен, Прайор Шоуни үндісінің басшысы Текумсе және оның інісі Пайғамбар туралы барлау ақпаратын жинау үшін жасырын түрде жұмысқа алынды. Ол берген ақпарат 1811 жылдың 7 қарашасындағы Типпекано шайқасына әкелген болуы мүмкін. 1812 жылдың 1 қаңтарында Типпекано шайқасына қатысқан және кек қайтаруға ниеттенген Винебаго үндістерінің тобы Прайордың және оның әріптес саудагері Джордж Ханттың мекемелеріне шабуыл жасады. Прайор тек Саук тайпасының әйелінің көмегімен ғана құтыла алды. Оның мекемесі толығымен өртеніп, қирады. Натаниел мұз басып қалған Миссисипи өзенін кесіп Миссуриге өтіп, қысты француз шаруаларының ауылында өткізіп, 1812 жылдың көктемінде ғана Сент-Луиске оралды. Бұл 1812 жылы ұлттық газеттерде оның қазасы туралы қате хабарға әкелді: "Генерал В. Кларк (Сент-Луис), Луисвиллдегі бауырына хат жазып, Иллинойс өзенінің жағасында тұратын және Пайғамбардың тобына жатқан Пуант үндістерінің тобы мырза Г. Хант пен Натаниел Прайордың сауда үйлерін тонағанын, Прайорды және Ханттың екі адамын өлтіргенін, ал Хант қашып кеткенін хабарлады."
In 1807 he was put in charge of an expedition to return Mandan chief Sheheke to his tribe, but he was forced to turn back when attacked by Arikaras. Pryor resigned from the army in 1810, secured an Indian trader's license and established a fur trading post and lead smelting furnace along the Upper Mississippi at the mouth of the Galena River. Pryor was secretly recruited about 1811, at the request of William Clark, then Indian agent in the Missouri Territory, to gather reconnaissance on the Shawnee Indian Chief Tecumseh and his brother, The Prophet. The information he provided probably lead to the November 7, 1811 Battle of Tippecanoe. On January 1, 1812, a party of Winnebago Indians, that had been caught up in the battle at Tippecanoe, and intent on revenge, attacked Pryor's establishment and that of a fellow trader, George Hunt. Pryor was able to escape only with the help of a resident Sauk Indian woman. His establishment was a total loss, burned to the ground. Nathaniel crossed the frozen Mississippi to Missouri, found refuge for the winter in a village of French farmers, and only returned to St. Louis in the spring of 1812. This resulted in an erroneous report of his death in national newspapers in 1812: "Gen. Wm. Clark, of St. Louis, has written to his brother at Louisville, informing him, that a party of Puant Indians, who reside on the waters of the Illinois river, and who belonged to the Prophet's party, has robbed the trading houses of Mr. G. hunt, and Nathaniel Pryor, Esq. killed Pryor, and two of Hunt's men—Hunt escaped."
1812 жылғы соғыс
Прайор 1812 жылғы соғыс кезінде қайтадан әскерге қосылды және Кларктың көмегімен капитан болып тағайындалды, 1815 жылы Жаңа Орлеан шайқасында қызмет етті. Кейін сол жылы оның полкі таратылып, Прайор үндістермен саудасын жалғастырды, бірақ Арканзас өзеніне көшті. 1825 жылы Кларк экспедицияның бұрынғы қатысушыларын тізімге алды және Прайорды Форт-Смитте тіркеді.
Pryor rejoined the army during the War of 1812 and, with help from Clark, was commissioned a Captain, serving in the Battle of New Orleans in 1815. Later that same year his regiment was disbanded and Pryor resumed trading with the Indians but relocated to the Arkansas River. In 1825 28 Clark listed former Expedition members and recorded Pryor at Fort Smith.
Шекарада өмір сүру
1819 жылы Прайорға Осадж ұлтымен сауда жасауға рұқсат берілді. Ол соғыстан кейін тері саудасына қайта оралды және 1820 жылы Оклахома штатының қазіргі Гранд-Риверде, Прайор-Крик өзенінің жанында сауда бекетін құрды. 1822 жылғы ақпанда баспасөзде оның қайтысы туралы тағы бір қате хабар пайда болды, онда ол шероки тайпасының адамдарынан қаза тапқан деген мәлімдеме жасалған. Ол Осадж әйеліне үйленді және бірнеше баласы болды. 1829 және 1830 жылдары Сэм Хьюстонмен бірге Прайор Осадж тайпасының басшысы Клермонтпен, сондай-ақ Осадж және Делавэр тайпалары арасындағы соғыстың алдын алу үшін Мэтью Арбаклмен кездесті. Хьюстон Прайорды Үнді агенті лауазымына президент Эндрю Джексонға ұсынуда маңызды рөл атқарды. Ол Осадж тайпасының үкіметтік агенті ретінде қысқа ғана уақыт қызмет етті және 1830 жылдан 1831 жылы қайтыс болғанға дейін жақын жердегі Смит және Гибсон бекіністерінде әскерилермен тайпа атынан келіссөздер жүргізді.
In 1819 Pryor was given permission to trade with the Osage Nation. He returned to the fur trade after the war, and in 1820 established a trading post on present day Grand River near Pryor Creek, Oklahoma. Another erroneous report of his death appeared in the press in February 1822, stating he had been killed by a group of Cherokees. He married an Osage woman and had several children. With Sam Houston in 1829 and 1830, Pryor met with Claremont the Osage chief, and Matthew Arbuckle to avoid a war between the Osage and Delaware tribes. Houston was instrumental in recommending Pryor to President Andrew Jackson for a government post as an Indian agent. He served briefly as government agent for the Osages, and represented the tribe in negotiations with the military at nearby Forts Smith and Gibson, from 1830 to his death in 1831.
Паттидің экспедициясы және Калифорния
Натаниел Прайор 1827 жылы Мексиканың Санта-Фе қаласынан шыққан, қазір Патти экспедициясы деп аталатын тері саудагерлерінің экспедициясының құрамында болған. Санта-Катарина миссиясына (Альта-Калифорния, содан кейін Мексика) келген саудагерлер 1828 жылғы 22 наурызда Мексика губернаторы Хосе де Мария Эчеандия тарапынан испан тыңшылары ретінде тұтқындалып, Сан-Диегоға жеткізілді. Топ 1829 жылдың ақпанына дейін тұтқында болды. Кейде Натаниел Прайор Льюис пен Кларкпен бірге саяхаттаған адам деп, ал кейде оның ұлы деп айтылады, ол 1838 жылы Сан-Габриэль миссиясында табылған. Нейтан Хейл Прайордың тері саудасындағы мол тәжірибесі, шекарада тіршілік ету дағдысы және үнді тілдерін білуі, АҚШ армиясы оны бірнеше рет тыңшы ретінде және ақпарат жинау үшін пайдаланғаны ескерілгенде, оның Патти тобының құрамында болғаны өте мүмкін. Осы кезеңде АҚШ Техасты сатып алуға тырысты және көптеген адамдар АҚШ-тан жаңа құрылған Мексиканың Нуэво-Мехико және Альта-Калифорния аумақтарына көшіп кетті. Прайор, Испания емес, АҚШ үшін тыңшы ретінде, АҚШ армиясы үшін аймақ туралы мәліметтер жинау үшін жіберілген болуы мүмкін. 1829 жылдың ақпанында босатылған ол Осаж тайпасымен келіссөздер жүргізуге көмектесу үшін Прайор-Крикке, Оклахомаға уақытында қайта оралуы мүмкін еді.
Nathaniel Pryor was recorded as part of an expedition of fur traders now known as the Pattie's Expedition, that left Santa Fe, Mexican Territory, in 1827. Arriving at Santa Catarina Mission, Alta California, then Mexico, the traders were arrested on March 22, 1828, as Spanish spies by Mexican governor, Jose de Maria Echeandia, and brought to San Diego. The party remained captive until February 1829. This Nathaniel Pryor is sometimes reported to be the same man who traveled with Lewis and Clark, and sometimes reported to be his son, the one found living at San Gabriel Mission in 1838. Considering Nathan Hale Pryor's vast experience with the fur trade, his experience and skill with frontier survival and Indian languages, the fact that he was repeatedly used by the US Army in the capacity of spy and to reconnoiter information, it is very plausible that it was he that was part of the Pattie Party. It was during this period that the United States made attempts to buy Texas and floods of people left the United States for the newly formed Mexican territories of Nuevo México and Alta California. Pryor could well have been sent, as a spy for the U. S. not Spain, to gather intel about the region for the US Army. Released in February 1829, he could have easily returned to Pryor Creek, Oklahoma in time to assist Sam Houston in his Osage negotiations.
Мұра
Прайор Крик, Оклахома, Прайор, Монтана және Прайор таулары оның құрметіне аталған.
Pryor Creek, Oklahoma, Pryor, Montana, and the Pryor Mountains are named for him.