Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық кәсіби және әуесқой күрескер
American professional and amateur wrestler
Мартин Бернс (15 ақпан 1861 – 8 қаңтар 1937), «Фермер Бернс» лақап атымен танымал, американдық қабылдамалы күрескер, күрес жаттықтырушысы және ұстазы болған. Айова штатының Седар округінде дүниеге келген ол жасөспірім шағында күреспен айналыса бастады және карнавалдар мен жәрмеңкелерде күрес көрсетіп, Орта Батысты аралап ақша тапқан. Кәсіби күрескер ретінде ол 1895 жылы Эван «Страгглер» Льюисті жеңіп, Америка ауыр салмақ чемпионы атанды және бұл атақты екі жыл бойы сақтап тұрды, сол кезде бәйгелер заңды түрде өткізілген. Осы кезеңде Мартин Бернс өзі 6000-нан астам жекпе-жекке қатысқанын және бар болғаны жеті рет жеңілгенін мәлімдеді. Белсенді күрес мансабынан кейін ол Омахада сәтті күрес мектебін ашты, содан кейін Седар-Рапидстің Вашингтон орта мектебін Айова штатының бірінші орта мектеп күрес турнирінде жеңіске жеткізді. 1937 жылы ол Каунсил-Блафста қайтыс болды. 2001 жылы Мартин «Фермер» Бернс Халықаралық Күрес Институты мен Мұражайының Даңқ залына енгізілді. Ол сондай-ақ 2002 жылы Wrestling Observer Newsletter Даңқ залына қосылды. Кәсіби Күрес Даңқ залы 2003 жылы Мартин Бернсті қабылдады, ал Бернс 2017 жылы WWE Даңқ залына енгізілді. 2024 жылы ол Небраска Про-Күрес Даңқ залына қосылды.
Martin Burns (February 15, 1861 – January 8, 1937), nicknamed Farmer Burns, was an American catch wrestler, wrestling coach, and teacher. Born in Cedar County, Iowa, he started wrestling as a teenager and made money traveling around the Midwest wrestling in carnivals and fairs. As a professional wrestler, he claimed the American Heavyweight Championship by defeating Evan "Strangler" Lewis in 1895 and held the title for two years, during the time when contests were legitimate. At this time, Martin Burns himself claimed to have wrestled in more than 6,000 matches and is said to have lost only seven. After the end of his active wrestling career he started a successful wrestling school in Omaha and later coached Cedar Rapids' Washington high school to the first Iowa high school state wrestling tournament title. He died in Council Bluffs in 1937. In 2001 Martin "Farmer" Burns was inducted into the International Wrestling Institute and Museum Hall of Fame. He was also inducted into the Wrestling Observer Newsletter Hall of Fame in 2002. The Professional Wrestling Hall of Fame inducted Martin Burns in 2003 and Burns was inducted into the WWE Hall Of Fame in 2017. In 2024 he was inducted into the Nebraska Pro Wrestling Hall of Fame.
Балалық шақ
Мартин Бернс 1861 жылдың 15 ақпанында Айова штатының Седар округіндегі фермада ағаш үйдің ішінде дүниеге келді. Азамат соғысы кезінде өскен Бернс ерте жасында күрес спортына танысты, ол лагерьте орналасқан сарбаздардың арасында танымал әрекет болған. Осының салдарынан, спорттың танымалдылығы 1860 жылдары одан әрі артты, және көптеген тарихшылар бұл қызығушылықтың өркендеуі президент Авраам Линкольннің өзі жастық шағында күрескер болғандығымен байланысты болуы мүмкін деп болжайды. Бернс бала кезінде спонтанды жекпе-жектерге қатысты; 8 жасында ол үлкен қарсыласын 15 центтік жүлде үшін жеңіп, лақтырып жіберді. Оның әкесі 11 жасында қайтыс болды, оны анасы, ағасы және бес әпкесін асырауға қалдырды. Ақша табу үшін Бернс жақын жердегі фермада айына 12 доллар жұмыс істеді; және ол аз білім алғанымен, осы қажырлы еңбек Бернске керемет физикалық күшін дамытуға көмектесті. Ол сонымен қатар, жұмыс істейтін лагерьлерде де жұмыс істеді, онда ол қатал күштілерге қарсы тұрақты жарыстарға қатысты. Алайда, бұл адамдар тек қана айбынды күшке назар бөлген кезде, Бернс ұстап күрестің стратегиялары мен тактикасын жетілдіруге көп уақыт жұмсады, ол әртүрлі ұстаулар мен тактикаларды қолданатын, мақсаты қарсыластың екі иығын бірден жерге басып жіберу немесе бекіту болып табылады. Сондықтан, Бернстің жоғары физикалық дайындығы, зиялы қабілеті және жоғары шеберлігі оны күрес аренасында жеңіске жете алмайтын қарсыласқа айналдырды.
Martin Burns was born on February 15, 1861, in a log cabin on a farm in Cedar County, Iowa. Growing up amidst the Civil War, Burns was exposed at an early age to the sport of wrestling, which was a preferred activity among the soldiers while stationed in camp. Consequently, the sport's popularity further increased during the 1860s, and many historians also speculate that the added interest may be due to the fact that President Abraham Lincoln had himself been a wrestler in his younger years. Burns wrestled impromptu matches as a child; and at age 8, he tossed an older rival to claim a fifteen cent prize. His father died when he was 11, leaving him to support his mother, brother, and five sisters. To earn money, Burns worked at a nearby farm for $12 per month; and while he received little schooling, it was this physical labor that enabled Burns to develop his tremendous physical strength. He also spent time working in grading camps, where he competed in regular competitions against rugged strongmen. However, while these men focused on brute strength, Burns spent much time meticulously perfecting the strategies and techniques of catch wrestling, which is a grappling style where various holds and tactics are used with the intent to either submit or pin both opponent's shoulders to the ground at once. Therefore, the combination of Burns's superior conditioning, intellect, and advanced skill made him a nearly unbeatable wrestling opponent.
Ерте мансап
1880 жылға қарай Мартин Бернс зор беделге ие болды; 19 жасында ол кәсіби күрескермен алғашқы жекпе-жегін өткізді, ол Дэвид Графтпен 2 сағат 19 минутқа тең түсті. Содан кейін ол сол кездегі ең үздік кәсіпқой күрескерлерге қарсы өнер табатын болды, 1886 және 1887 жылдары Генри Клейтон мен Том Коннорсқа қарсы жеңіліске ұшырады. Клейтоннан жеңіліс Бернсті әсіресе қынжырлатты, өйткені ол Клейтонға кейіннен Эван “Странглер” Льюис есімін (әлдеқайда танымал Эд “Странглер” Льюис туылмас бұрын) сыйлаған қауіпті тұтқыныстың алдын алуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Осыдан кейін Бернс мойынды күшейтуге қатысты қатаң жаттығулар бағдарламасын бастады; көп ұзамай 20 дюймдік (шамамен 50 см) мықты мойынға ие болды, оны тігіп тастағанда ешқандай зиян келмейтін (Бернс осы трюкті карнавалдар мен жәрмеңкелерде жиі көрсетіп тұратын). 1889 жылдың көктемінде Чикагоға сапар барысында Бернс ең үздік күрескерлер Джек Карлик пен Эван Льюиске қарсы кемінде 15 минутқа төтеп бере алатын әркімге 25 доллар сыйлық есебінен жарнаманы көрді. Бернс шақыруды қабылдап, Олимпиада театрына әдеттегі шаруа киімімен келді. Оқиғаны жариялаған адам Мартинді көпшілікке “Фармер” Бернс деп таныстырды; ал “Фармер” бірден Карликті күлкіге айналдырып, оны сахнадан лақтырып жіберді, содан кейін 15 минуттан соң жеңімпаз деп жарияланды. Келесі қарсыласы – Бернстің көптен күткен реваншы Эван “Странглер” Льюис болды, ол 1887 жылдың 14 наурызында Джо Актонды жеңіп, “Catch as Catch Can” ауыр салмақ чемпионы атанған еді. Алайда, 15 минут Льюиске Бернсті жеңуге жеткіліксіз болды; және тағы да, беймәлім “Фармер” жеңімпаз деп жарияланды және келесі күні Чикаго газеттерінде күрес батыры ретінде мақталып, даңққа ие болды.
By 1880, Martin Burns had developed a formidable reputation; and at 19, he wrestled his first match against a professional grappler when he battled David Grafft to a 2 hour and 19 minute draw. He then honed his skills against the top pro wrestlers of the day, losing decisions to Henry Clayton and Tom Connors in 1886 and 1887 respectively. The defeat to Clayton particularly irked Burns, as he was unable to offset the feared stranglehold that subsequently earned Clayton the moniker Evan “Strangler” Lewis (long before the more famous Ed “Strangler” Lewis was ever born). Consequently, Burns launched into a rigorous program of neck development; and soon built an immense 20” neck that possessed such strength that he could be dropped six feet on a hangman's noose to no effect (a stunt that Burns would often perform at carnivals and fairs). While on a trip to Chicago in the spring of 1889, Burns saw a sign offering $25 to anyone who could last fifteen minutes against top grapplers Jack Carleek and Evan Lewis. Burns accepted the challenge and showed up at the Olympic Theater dressed in his regular farmer's overalls. Consequently, the event's announcer introduced Martin to the crowd as “Farmer” Burns; and the “Farmer” promptly made a monkey out of Carleek, throwing him across the stage before being declared the winner after fifteen minutes. The next challenge was Burns's much awaited rematch against Evan “Strangler” Lewis, who was now the reigning Catch as Catch Can Heavyweight Champion, having defeated Joe Acton on March 14, 1887. However, fifteen minutes proved not enough time for Lewis to throw Burns; and again, the unknown “Farmer” was declared the winner and was subsequently lauded as a wrestling hero the next day in Chicago newspapers.
Америка чемпионы
Фермер Бернс ең үздік күрескер ретінде танылғаннан кейін, ол елді аралап, сол кездегі ең қадірлі күрескерлермен күресті, сонымен қатар карнавалдардағы барлық қарсыластарын жеңді. Оның салмағы 165 фунт болса да, өзінен 50-100 фунтқа салмағы ауыр жігіттерді үнемі жеңіп отырды. Сол кездегі кәсіби күресте уақыт шектеуі болмаған, ал жекпе-жек әдетте күрескер қарсыласын жерге "жіберіп" түсіргенде аяқталар еді. Алайда, Бернс қарсыласының иығын басып ұстау өнерін жетілдіріп, толық және жартылай нельсон, балға құлып, екі қолдан ұстау, тауық қанаты және түрлі бауырынан ұстау сияқты қауіпті әрекеттерді қолданды. Фермер Бернс көп ұзамай танымал Соракичи Мацудамен кездесті, ол Жапонияның алғашқы кәсіби күрескері саналады және бұрынғы онжылдықта әлемдік чемпиондар Уильям Малдун мен Эрнест Роберге қарсы күрескен ең күшті қарсылас болды. Екеуі 1891 жылдың 13 мамырында Нью-Йорктегі Трой қаласында кездесті, және Бернс Мацуданы төрт минутта жеңіп, ең үлкен жеңісін тойлады. Осының нәтижесінде Фермер Бернс әлемдегі ең үздік күрескер ретінде танылды; 1890 мен 1893 жылдар аралығында ол бірде-бір жекпе-жекте жеңілген жоқ. Содан кейін, 1893 жылдың 2 наурызында Эван Льюис Эрнест Роберді жеңіп, американдық грек-рим күресінің ауыр салмақ чемпионаты мен Catch As Catch Can чемпионатының бірігуіне қол жеткізіп, күрес бойынша американдық ауыр салмақ чемпионы атанды. Бұл Фермер Бернс пен Стронглер Льюис арасындағы тағы бір реваншқа мүмкіндік жасады; 1895 жылдың 20 сәуірінде Бернс Льюисті жеңіп, титулға ие болды. Бернс екі жыл бойы күрес бойынша американдық чемпион болды, бірақ 1897 жылы Дэн МакЛеод пен Том Дженкинс одан жеңіліп қалды. Бернс 1890 және 1900 жылдары Корнуолл күресі сияқты көптеген аралас стильдегі күрес сынақтарына қатысты. Ол 1899 жылы екі рет Роуетт және 1905, 1907 және 1908 жылдары М.Дж. Дуэр сияқты танымал Корнуолл күрескерлерін жеңді.
Following Farmer Burns's emergence as a premier grappler, he traveled the country, taking on the greatest wrestlers of the day, while also beating all comers at carnivals. Though he weighed just 165 pounds, he regularly defeated men who outweighed him by as much as 50 100 pounds. At the time, professional catch as catch can (freestyle) wrestling often used no time limit, and a match was usually decided when a wrestler “threw” his opponent to the ground. However, Burns became known as the master of the pinfall, as he perfected the art of trapping his opponents’ shoulders to the mat while contriving such dangerous maneuvers as the full and half nelson, hammerlock, double wrist lock, chicken wing, and a variety of submission toe holds. Farmer Burns soon encountered the renowned Sorakichi Matsuda, who is regarded as Japan's first ever pro wrestler, and who had been a top challenger to World Wrestling Champions William Muldoon and Ernest Roeber during the previous decade. The two faced off in Troy, NY on May 13, 1891, and Burns scored his biggest win yet when he pinned Matsuda in just four minutes. As a result, Farmer Burns soon became known as the world's premier all around grappler; and between 1890 and 1893, he never lost a single fall. Then, on March 2, 1893, Evan Lewis was recognized as wrestling's American Heavyweight Champion when he beat Ernest Roeber to unify the American Greco Roman Heavyweight Championship with the Catch As Catch Can Championship. This set up yet another rematch between Farmer Burns and Strangler Lewis; and on April 20, 1895, Burns pinned Lewis to capture the title. Burns would go on to reign as wrestling's American Champion for two years until he was finally beaten by Dan McLeod and Tom Jenkins in 1897. Burns competed in many mixed style wrestling challenge matches, including Cornish wrestling during the 1890s and 1900s. He beat famous Cornish wrestlers such as Rowett, twice in 1899 and M J Dwyer in 1905, 1907 and 1908.
Зейнетақы және мансаптан кейінгі өмір
Дегенмен, Фермер Бернстің күрес спортының дамуына ең маңызды үлесі, әдетте, жаттықтырушы ретіндегі қызметі болып саналады. Ол 1893 жылы Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласында спорт залын ашып, жас күрескерлерді қабылдау және оларды қабылдамалы күрес әлемімен таныстыру үшін мектептер құруға көмектесті. 1899 жылы Бернс 21 жастағы Айова штатының тұрғыны Фрэнк Готчты жеңді, бірақ оның жаңа талантын мойындап, оны өзінің ең бағалы шәкірті ретінде қабылдады. Бернс кейін Готчтан барлық уақыттағы ең ұлы күрес чемпионы жасады, өйткені ол 1908 жылы Джордж Хакеншмидтты жеңіп, даусыз ауыр салмақтағы әлем чемпионы атанды. Бұған қоса, Фермер Бернс 1900-жылдардың басында спортты өзгертетін көптеген күрескерлерге ұстаздық жасады, олардың ішінде болашақ әлем чемпионы Эрл Кадок, болашақ орта салмақтағы әлем чемпионы және А.Е.Ф. чемпионы Ральф Парко, сондай-ақ шығармашылықтың алға басушысы Джозеф "Тутс" Мондт болды. Ол сонымен қатар Руди Дусек, Джо Малцевич, Эмиль Кланк, Джесс Вестергаард, Фред Билл және Джек Шери сияқты танымал күрескерлерді жеке оқытты. Ол барлығы 1600-нан астам күрескерді жаттықтырған деседі. Бернс жаттықтырушы ретінде соншалықты беделді болғандықтан, тіпті боксшы Джим Джеффристің 1910 жылғы Джек Джонсонға қарсы өткен титулдық жекпе-жегіне оны дайындаушы ретінде шақырылды. 1914 жылы Бернс 96 беттен тұратын «Күрес және дене шынықтыру сабақтары» атты пошта арқылы тапсырыс берілетін курсын жариялады, онда тыныс алу техникалары, дене шынықтыру жаттығулары, төзімділік жаттығулары және шығыс жекпе-жек өнерінің принциптері қамтылған, осылайша ол 1900-жылдардың басында күреспен айналысқысы келетін барлық жандар үшін нұсқаулыққа айналды. Сонымен қатар, 1920-30 жылдардағы ұлы күрес чемпионы (және Лу Тездің болашақ ұстазы) Эд «Стрэнглер» Льюис, Бернстің жаттығу әдістерін орындау арқылы күреспен айналыса бастады. Осылайша, Бернстің көптеген еңбектерінің нәтижесінде оның туған штаты Айова елдегі әуесқой күрес орталығына айналды, Айова университеті тұрақты түрде NCAA-ның қуатты орталығы болып табылады, ал Халықаралық күрес институты мен мұражайы да Ньютон қаласында орналасқан. 2017 жылдың 31 наурызында Бернс WWE Даңқ залына мұрагерлер қатарына енгізілді.
Nevertheless, Farmer Burns's greatest contribution to wrestling's evolution may be as a trainer. He opened a gymnasium in Rock Island, Illinois, in 1893, and helped to establish schools that enlightened young grapplers to the world of catch wrestling. In 1899, Burns defeated a 21 year old Iowan named Frank Gotch, but he recognized his raw talent and recruited him as his prized student. Burns would then mold Gotch into perhaps the greatest wrestling champion of all time, as he defeated George Hackenschmidt in 1908 to claim the undisputed World Heavyweight Title. In addition, Farmer Burns also served as a teacher to a myriad of grapplers who would transform the sport in the early 1900s, including future World Champion Earl Caddock, future Middleweight World Champion and Champion Wrestler of the A. E. F. Ralph Parcaut, as well as creative pioneer Joseph “Toots” Mondt. Other big names he personally trained included Rudy Dusek, Joe Malcewicz, Emil Klank, Jess Westergaard, Fred Beell and Jack Sherry. It is said he trained more than 1,600 wrestlers in all. Burns was so respected as a trainer that he was even recruited to serve as the conditioning coach for boxer Jim Jeffries’ 1910 title bout against Jack Johnson. In 1914, Burns published a 96 page mail order course entitled The Lessons in Wrestling and Physical Culture, which incorporated breathing techniques, calisthenics, stamina exercises, and Eastern martial arts principles, thus becoming the bible for all aspiring wrestlers during the early 1900s. Moreover, it is said that Ed “Strangler” Lewis, the great wrestling champion of the 1920s and 30s (and the eventual teacher of Lou Thesz) got his start in wrestling by following Burns's training methods. Consequently, it is because of Burns's many efforts that his native state of Iowa has subsequently become the nation's amateur wrestling capital, with the University of Iowa consistently serving as an NCAA powerhouse, and with the International Wrestling Institute and Museum also based in Newton. On March 31, 2017, Burns was posthumously inducted into the WWE Hall of Fame as a part of the Legacy wing.
Жеке өмір
Бернстің Реймонд және Чарли есімді екі ұлы болды, олар Чикагода музыканттар болды, сондай-ақ Силия Бернс Бим есімді қызы да болды. 1930 жылы ол әйелі Амелияны жоғалтты, бұл оның денсаулығының нашарлауына себеп болды. Осыдан кейін ол 1951 жылы қайтыс болған қызының үйіне көшіп барып тұрды.
Burns had two sons, Raymond and Charlie, who became musicians in Chicago, and a daughter, Celia Burns Beem. He suffered the loss of his wife Amelia in 1930, which led to the deterioration of his own condition. At this point he went to live with his daughter who died in 1951.
Өлім
Бернс 1937 жылдың 8 қаңтарында Айова штатының Каунсил-Блаффс қаласында 75 жасында қайтыс болды және Айова штатының Торонто қаласындағы Сент-Джеймс зиратына жерленді.
Burns died on January 8, 1937, in Council Bluffs, Iowa at the age of 75, and was buried at the St. James Cemetery in Toronto, Iowa.
"Егінші" жаттығуды шашып тастайды
"Фермер" Бернс жаттығулары – Мартин Бернс өзі үшін және оның шәкірттері үшін әзірлеген жеке жаттығу кешені. Ол тек адамның өз дене күшіне, бір жұп тұғырлы салмақтарға және жүгіру сияқты қосымша аэробтық жаттығуларға негізделген. Жаттығу кешені жаттығулардың үш кезеңінен тұрады, олар топтарға және қайталауларға бөлінген. Бірінші кезең – тек өз дене күшін пайдалана отырып, жаттығудан бұрынғы жылыну және созу жаттығуларының үйлесімі. Екінші кезеңде қарсылық ретінде бір жұп тұғырлы салмақтар қолданылады, ал қозғалыстары аэробикаға ұқсас. Үшінші кезең – бұл серікпен жасалатын жаттығулар, онда қарсылық үшін тек екі адамның дене күші ғана қолданылады. Мартин Бернстің мансабындағы жетістіктерінің бір бөлігі осы қарқынды жаттығу кешенімен байланысты.
The "Farmer" Burns workout is a custom workout routine developed by Martin Burns for himself and his students. It is based only on resistance provided by one's own body, a pair of dumbbell weights, and supplemental aerobic exercise, such as running. The workout consists of three phases of exercises organized into sets and repetitions. The first phase is a combination of warm ups and stretches, using only one's own body for resistance. The second phase uses a pair of dumbbells for resistance, otherwise resembling aerobics in appearance. The third phase of exercises are partner exercises, again only relying on the two persons' bodies for resistance. Martin Burns's career success is often accredited in part to this intense workout routine.
Қуаттылық
Бернс жиырмасыншы ғасырдың басында мойнымен танымал болды. Оның мойнының көлемі жиырма дюймге жеткен. WWE Magazine журналында жарияланған мақалаға сәйкес, ол осы мойнымен дарға асылып, тірі қалғанда, "Янки Дудл" әнін ысқырып тұрып, атаққа ие болды.
Burns was well known in the early twentieth century for his neck. He managed to have a twenty inch neck. With this neck, according to an article in WWE Magazine, he gained fame by being put into a noose, getting hanged, and living, while whistling "Yankee Doodle".