Кіріспе

америкалық дәрігер
америкалық кәсіпқой күрескер (1877–1917)

Фрэнк Альвин Гоч (27 сәуір 1877 – 17 желтоқсан 1917) – американдық кәсіпқой күрескер болған.

Ерте өмір

Фредерик Рудольф пен Амелия Гочтың неміс тегінен таралған ұлы, ол Айова штатының Гумбольдт қаласынан оңтүстікке қарай үш шақырым жердегі шағын шаруашылықта туып өсті. Ол жасөспірім кезінде күреспен айналысып, жергіліктілерді жеңіп көзге түсті. Оның ең тиімді соққысы – аяқтан ұстау болды.

Кәсіби күрес мансабы

Готч өзінің алғашқы жекпе-жегін 1899 жылғы 2 сәуірде Гумбольдт қаласында Маршалл Гринге қарсы күреспен жеңіп алды, бірақ оның алғашқы маңызды жекпе-жегі 1899 жылғы 16 маусымда Айова штатының Лу Верн қаласында көршілес қаладан жиһаз сатушымын деп мәлімдеген адамға қарсы болды. Готч шамамен екі сағат бойы қарсы тұрып, бірақ қиын күрестен жеңілді. Кейін, қарсыласының визит карточкасын алғаннан кейін ғана, ол оның американдық ауыр салмақ чемпионы Дэн Маклауд екенін білді. 1899 жылғы 18 желтоқсанда Готч тағы бір бұрынғы ауыр салмақтағы американдық чемпион, «Фермер» Мартин Бернсқа қарсы шықты, 11 минутта жеңіліп қалды, бірақ Бернсқа да әсер етті, ол Готчқа жаттықтыру ұсынды. Бернстің басшылығымен Готч Айовада және кейін Юконда бірнеше жекпе-жекте жеңіске жетті. Юконда Готч Франк Кеннеди есімімен күресіп, «Клондайк чемпионы» атағын жеңді. Юконда болған кезінде Готч боксқа да тырысты, бірақ ауыр салмақтағы Франк «Пэдди» Славинге қарсы сәтсіз аяқталды. Готч Айоваға оралып, бірден американдық ауыр салмақ чемпионы Том Дженкинске қарсы шықты. Готч 1903 жылы алғашқы жекпе-жегін жоғалтты, содан кейін 1904 жылғы 27 қаңтардағы реванш жекпе-жегінде Дженкинсті жеңіп, чемпион атанды. Дженкинс пен Фред Биллмен титулды алмастырғаннан кейін, Готч әлемнің ауыр салмақтағы күрестегі чемпионатына көз тікті, ол кезде жеңіліссіз эстон Джордж Хакеншмидт иеленді. «Орыс арыстаны» деп аталған қарсыласы 1905 жылы Нью-Йоркте Дженкинсті жеңіп, талассыз титулды иеленді. Алайда, Дженкинсті жеңгеннен кейін, Хакеншмидт Готчтың шақыруын елемей, Англияға оралды. 1905 жылы Готч корнуолли күресінде Джек Каркикті жеңіп алды, ал Джек корнуолли күресінде әлем чемпионы болғанын мәлімдеді. Готч пен Хакеншмидт ақыры 1908 жылғы 3 сәуірде Чикагодағы Декстер Парк павильонында кездесті. Готчқа және жалпы американдық күреске деген жеккөрушілігін көрсетіп, Хакеншмидт Готчтан айырмашылығы, жылдамдығын, қорғанысын және қатал тактикасын пайдаланып, Хакеншмидтті шаршатып, содан кейін шабуылға көшті. Күрескерлер екі сағат бойы аяқтап тұрды, содан кейін Готч Хакеншмидттің артына түсіп, оны құлатты. Аяқтағанда Готч Хакеншмидтке сүйеніп, оны шаршатып тастады. Ол оны рингте қорлады, оның бас бармағы мен соққысы Хакеншмидтті қанға батты. Хакеншмидт төрешіге Готчтың бұзылған тактикасына шағымданып, Готчты денесінен майды кетіру үшін ыстық душқа мәжбүр етуді сұрады, бірақ төреші шағымдарды елемеді және Хакеншмидтке ойын басталғанға дейін майды байқауы керек екенін айтты. Ойын екі сағатқа дейін жалғасты, сонда Хакеншмидт арқанға ілініп қалды. Готч оны арқаннан тартып алып, Хакеншмидтті жерге лақтырып, үш минут бойы қатты айдап, аяқ-қолмен ұстап тұруға тырысты. Хакеншмидт бұл ұстауға жол бермеу үшін жаттықты, бірақ бұл күш оның соңғы күшін алды. Хакеншмидт құлаудан бас тартты. «Мен әлем чемпионатын Мистер Готчқа тапсырамын», - деді ол, тұрып, Готчтың қолын соқты. Кейін жекпе-жекшілер екінші құлау үшін шыққанға дейін киім бөлмелеріне кетті, бірақ Хакеншмидт рингке оралудан бас тартып, төрешіге Готчті жеңімпаз деп жариялауды, осылайша оның титулын оған тапсырды. «Ол - сыныптың патшасы, мен кездестірген ең керемет адам», - деді Хакеншмидт. «Онымен екі сағат бойы бірге болғаннан кейін бұлшық етім қажыды. Аяғым да әлсіреп кетті. Мен аяқ-қолдың саусағын ұстап тұрып жаттығу жасап, аяғымның бұлшық еттерін шаршаттым. Өз-өзіме күмән келтіріп, күш-қуатты жоғалтып алған кезде, одан әрі күресудің пайдасы жоқ екенін және жеңіске жетудің еш мүмкіндігі жоқ екенін түсіндім. Сол себепті мен оған чемпиондықты тапсырдым. Мен онымен тағы да күресуге құштар емеспін. Бірақ қайтадан жекпе-жекке қатысып, чемпиондық атағымды қайтарып алмадым». Кейіннен Хакеншмидт Гоч пен америкалықтарға қатысты пікірін өзгертті, Гочтан фаулд жасалды және Америкада құрбан болды деп мәлімдеді және Еуропада реваншқа шақырды. Әлемнің талассыз еркін стильдегі ауыр салмақтағы чемпионы ретінде Готч келесі үш жыл бойы спорттағы үстемдігін орнатып, Дженкинс, доктор Бен Ролер және 1910 жылғы 1 маусымда Готчқа ұшырағанға дейін 900-ден астам жекпе-жекте жеңіске жеткен деп саналатын Станислау Збишконы жеңді. Жеңіс ерекше тамаша болды, өйткені Готч екі құлдырауды жарты сағаттан аз уақыт ішінде жеңіп, Збишконы толықтай үстем етті. Ол алғашқы құлдырауды тек алты секунд ішінде күтпеген әрекетпен және тез шұғылмен жеңіп алды, ал екінші құлдырауды бар болғаны 27 минутта жеңді. Готч Збишконы жекпе-жектің әр секундында озатып, басып озды. Готч ұлттық сенсацияға айналды, және ол қоғамдық шараларға қатысуға барлық жерде сұранысқа ие болды. Ол «All About A Bout» атты пьесада ойнады, және ол сахнаға шыққан сайын тұрғылықты қошаметке ие болды. Ол АҚШ Президенті Теодор Рузвельтке Ақ үйге шақырылды, және шығыс залында жапондық дзюдо шеберімен күресіп, қарсыласын жеңді. Хакеншмидтпен екінші жекпе-жегінен бір күн бұрын ол Чикаго Кабс бейсбол командасының ойынына Wrigley Field стадионында әйелі және туыстарымен бірге қатысып, алдыңғы қатарда отырды. Ойыннан кейін Кабс командасының дерлік барлық мүшелері оның жеке бөлмесіне келіп, автограф сұрады. Ол пьесасымен шетелге сапарлағанда, Готч үлкен сәттілікке ие болды, өйткені ол барған жерде жанкүйерлер оны көруге асықты. Ол барған жерде күресті «үлкенге» айналдырды. Готч Хакеншмидтпен 1911 жылғы 4 қыркүйекте Чикагодағы жаңадан ашылған Comiskey Park стадионында кездесті, онда шамамен 30 000 көрермен және 87 000 долларлық рекордтық билет сатылды. Реванш жекпе-жегі кәсіби күрес тарихындағы ең даулы және көп талқыланған жекпе-жектердің бірі болып табылады, өйткені Хакеншмидт Ролермен, оның бас жаттықтырушысымен жарақат алды. Жылдар өткен соң, күресші Эд Сантел Лу Тешқа Готчтың қолдаушыларынан Хакеншмидтті жаттығу кезінде мүгедек ету үшін 5 000 доллар алғанын айтты және оны жазатайым оқиға ретінде көрсетуге тырысты. Алайда, Хакеншмидт өзінің айтуынша, жарақатты оның жаттығу серігі доктор Ролер оны тізесіне түсіруге тырысқанда және Ролердің оң аяғы Хакеншмидттің оң тізесіне тигенде жарақат алған. Хакеншмидт сөзіне сүйенсек, оның жаттығу серіктері Americus (Gus Schoenlein), Jacobus Koch, Wladek Zbyszko және доктор Ролер болған. Эд Сантел Хакеншмидт немесе Ролердің ешқайсысының жаттығуы туралы ескертпесінде айтылмаған. Қалай болса да, егер жарақат нақты болса, доктор Ролер оны ауыр деп санамады және төреші Эд Смит оны маңызсыз деп есептеді. Хакеншмидт өзі мүлдем елемей, жекпе-жекке бір күн қалғанда, ол «өмірім үшін күресуге дайынмын» және «өз жағдайыма қанағаттандым және нәтижеге сенімдімін» деді. Егер тізеде жарақат болса, Готч оны тез байқап, одан тиімді пайдаланды, сондықтан Хакеншмидт Готч үшін оңай олжа болды, ол бар болғаны 30 минутта тікелей құлауда жеңілді. Готч оның қауіпті тізе ұстауынмен жекпе-жекті жеңіп алды, ол Хакеншмидтті жеңіліске мәжбүр етті. Готч 1908 жылы Хакеншмидттен алғаш жеңгеннен бастап 1913 жылы Айова штатының Канзас-Сити қаласында эстондық Георг Лурихті жеңгенге дейін 1913 жылғы 1 сәуірде зейнетке шыққанға дейін әлемнің ауыр салмақтағы күрес чемпионы болды. Готч кәсіби күрес тарихындағы ең ұзақ мерзімге чемпиондардың бірі болып табылады, оның билігіге жуық бес жыл созылған; Готчтан ұзақ билік еткен чемпиондар тек Бруно Саммартино (жеңіліссіз жеті жыл сегіз ай), Лу Теш (бесінші НВА әлем чемпионы жеті жыл жеті ай) және Верн Гейн (AWA әлем чемпионы жеті жыл үш ай) болды.

Күршік стилі

Готч замандас болған кезде, чемпионаттық күрес – чемпионаттық сыйлық күресімен тең болып саналды: яғни, бұл күрескерлер дайындықтан өтіп, промоутерлер апталар бойы жариялаған маңызды шара болатын. Сондықтан, ол күрес өткізген сай саны бойынша ұзақ мансапқа ие болған жоқ. Оның ұстазы Фермер Бернс, кейінрек Эд Льюис, "Жағалаушы", сондай-ақ Лу Тез сияқты чемпиондар, әрқайсысы мансабында 6000-нан астам күрес өткізген. Готч 160 күреске қатысып, 154 жеңіс және 6 жеңіліс көрсеткен. Алайда, осы алты жеңілістің екеуі мансабының алғашқы жылында – Дэн Маклауд пен Фермер Бернске, ал үшеуі Том Дженкинске қарсы болды. Оның соңғы жеңілісі 1906 жылдың 1 желтоқсанында Фред Биллге қарсы болды, ол басымен ашық бұрылысқа соғылып, жартылай есінен айрылып қалды. Ол Биллге жеті реванш өткізіп жеңіп, 1913 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін тағы жеңіліс көрген жоқ. Готч, барлық есеп бойынша, өте күшті, мол күшке ие, мол жылдамдыққа, шынайы ептілікке, мысықтай сезімталдыққа, мінсіз техникаға, рингтегі шеберлікке, күштің тиімді пайдалануын меңгерген, күрес тұруларын, қарсы тұруларын және стратегиясын толық білетін кәсіби күрескер болды. Ол әрқашан ең жақсы физикалық формада болды, зор батылдық пен жеңуге деген бекем жігерге ие болды, әрқашан өзінің жүрегімен, жауынгерлік қабілетімен әлемдегі кез келген күрескерге қарсы тұруға дайын болды. Ол өте агрессивті болғанмен, әрқашан сабырлылығын сақтап қалады. Сынаушылар оның бойында кәсіби күрестің ескі мектебінің күшін де, жаңа мектебінің шеберлігін де көріп, оны "қимылдарында мысықтай епті" деп сипаттап, "жауынгерлік өнерді ғылым деңгейіне жеткізіп, өзіне тән дәрежеге көтерген" деді. Готчтың 1911 жылы Хакеншмидтпен жеңіске жеткендегі көрсеткіштері: жасы – 33; салмағы – 204 фунт; бойы – 5'11"; қол созу ұзындығы – 73"; бицепс – 17.5"; алдыңғы қол – 14"; мойын – 18"; кеуде – 45"; бел – 34"; жамбас – 22"; балтыр – 18". Оқиғаның тағы бір жағы бар, Лу Тез 1930 жылдардың басында кәсіби күреспен айналыса бастағанда, Готчті білетін және оның туралы айтуға ықыласты болмайтын белсенді күрескерлер көп болды. Тез еске алғандай, "сол әңгімелерден Готч туралы қалыптасқан образ – ол өзінің ісінде сәттілікке жеткен адам, себебі ол, жұмсақ тілмен айтқанда, лас күрескер болды. Бұл оның қабілетсіз екенін білдірмейді, себебі мен сөйлескендердің бәрі оның ең жақсылардың бірі екенін айтты. Бірақ сол адамдар оны нашар қарсыластарын ренжітуден немесе азаптаудан ләззат алатын, тіпті олар жаттығу жасап жатқан кезде де, лайықты қарсыластарға қарсы кезде заңсыз тәсілдер іздейтін адам ретінде сипаттады. Мен танысқан ескі күрескерлердің бірі – Чарли Катлер есімді жақсы адам, ол Готчті жақсы білген және одан кейін әлем чемпионы атанған. Катлердің айтуынша, Готч майды тексеріп, шашты тартып, тіпті жеңіске жету үшін сүйекті сындыратын, және егер басқаша болса, төрешінің оның қалтасында болуын қамтамасыз ететін". Готчтың бірнеше күресін, оның ішінде Готч-Хакеншмидт кездесулерінің екеуін де төрелік еткен Эд Смит екінші кездесуден кейін: "Менің ойымша, ол батылдық жағынан жүз пайыздық көрсеткішті бермеді. Екі-үш рет оның қатыгездікпен жасаған әрекеттерін көрдім, мен оны ұнатпадым. Мен әрқашан шын батыл адам, қаншалықты қатыгез болса да, жеңілген қарсыласын жазаламауға және қажетсіз жазаламауға дайын екенін ойлаймын".

Неке

Көп жылдар бойы Американың ең ізделіс жолындағы күйеу балаларының бірі саналған Готч 1911 жылдың 11 ақпанында Гладис Острихке үйленді. Олардың Роберт Фредерик Гоч деген бір ұлы болды.

Зейнеткерлік және өлім

Отставкаға шыққаннан кейін Готч "Sells Floto Circus" циркіне қосылды, онда ол кез келген адамға, егер олар оған қарсы күресте 15 минутқа дейін жеңіліп немесе бас тартпай тұра алса, 250 доллар төлейтінін жариялады. Бірақ ол ешқашан ақы төлеген жоқ. Саяхаттардан жалыққан ол Хумбольдтқа қайтып келді. Бір жыл бойы денсаулығына байланысты қиындықтардан кейін Готч 1917 жылы үйінде қайтыс болды. Хабарларға қарағанда, өліміне сифилис себеп болған деген аңыз бар, бірақ ресми түрде өлімнің себебі уремиялық улану деп тіркелді. Ол әйелі Глэдис және ұлы Роберт Фридрихті қалдырды. Үшеуі де Хумбольдт қаласындағы Одақ зиратындағы Готч мавзолейінде бірге жерленген.

Мұра

"Америкалық күрестің тарихы ең ұлысы", - деп жазды Нэт Флейшер 1936 жылы, "оның ең көрнекті чемпионы – Франк Готч. Готч осы елдегі күрес тарихы үшін Джон Л. Салливан бокс үшін не болса, сондай болды. Ол бәсекелестікке үстемдік етті. Өте қабілетімен күреске көптеген жанкүйерлерді тартты және оны осы деңгейге жеткізді, бокспен теңестіргендей, жарнамалық саласында да маңызды болды". Марк Палмер атап көрсеткендей, "Алдымен, Джордж Хакеншмидт пен Франк Готч 20 ғасырдың басындағы ірі спорт жұлдыздары болды. Әртүрлі жастағы жанкүйерлер олардың суреттері бар карточкалар мен открыткаларды жинап, кітаптарын оқыды және газеттердегі олар туралы мақалаларды қызығушылықпен оқыды. Олардың тарихи жекпе-жектері әлемдік жаңалықтарда болды – бүгінгі Супер Боул немесе футбол әлем чемпионаты сияқты, әлемдік назарды аудару тұрғысынан және 20 ғасырдың басында АҚШ-та ұйымдастырылған әуесқой күресінің дамуына көмектесті. Шындығында, көптеген орта және жоғары мектептердегі күрес секцияларының тамыры 1910 және 1920 жылдарға дейін жетеді – сол кезде Хакеншмидт пен Готч әлі де елге танымал есімдер және өте құрметті спортшылар болған". Готч та спорттың ірі жұлдызы болды, оны көбінесе өз заманындағы Халк Хоган деп атады, ол кәсіби күресті жаңа деңгейге көтерді. Ол әлем чемпионы болғанда, күреске көпшіліктің назарын аудару үшін көптеген спорт түрлері бәсекелесе алмады. Ат жарысы сүйікті спорт түрі болып қала берді, ал бейсболдың танымалдылығы артып келе жатты, бірақ ол әлі де ұлттық ойын-сауық емес еді. Автомобиль жарысы басында ғана болды; гольф әлі де байлардың ойыны еді; баскетбол жаңадан ойлап табылды және назар үшін күресіп жатты; бокс адамға атақ пен байлыққа мүмкіндік берді, бірақ сол кезде сыбайлас жемқорлыққа толы болды; Ұлттық хоккей лигасы сол жылы құрылды; ал колледж футболы – Айви лигасының ойыны – тым қатал және қауіпті болғандықтан тыйым салуға жақын болды. Кәсіби күрес әлі де заңды спорт болып табылды, сонымен қатар әлемнің барлық құрлықтарында танымал болды. Көптеген ірі кәсіпқой күрескерлер жеңіс үшін күресті. Үндістанда Ұлы Гама бұрыннан-ақ аңызға айналған чемпион болды, ал Еуропада Джордж Хакеншмидт Станислав Збишкомен бірге билік етті. Алайда, АҚШ-та Том Дженкинс Хакеншмидттен оңай жеңілді, сондықтан Готч пайда болғанға дейін елдің қызығушылығын тудырған американдық болмады; және басқа да ірі кәсіпқой күрескерлердің ешқайсысы Готчқа тән керемет физикалық қасиеттеріне немесе өзін-өзі таныстыру дарынына ие болған жоқ. Сонымен қатар, АҚШ әлемдегі кейбір ірі спорт түрлерінде үстемдікке ие бола бастады. Америкалықтар бокспен айналысып, он жыл ішінде гольфте де үстемдікке ие болады. Готч Хакеншмидтті жеңгеннен кейін кәсіби күрестің үстемдігі американдықтарға көшті. Бұған қоса, көптеген жекпе-жектер грек-рим күресінің ережелері бойынша өткізілді, бірақ бұл жекпе-жек грек-рим күресін мәңгілікке қызықты, еркін күрес стилімен алмастырды. Өте қабілеті мен өзін-өзі таныстыру дарынының арқасында Готч Американың ең ұлы спорттық идолдарының біріне айналды. Ол боксшы Джон Л. Салливан мен жарысқа қатысқан Дан Патч сияқты танымалдылыққа ие болды, кейіннен спорттың алтын ғасырындағы спорттық батырлар боксшы Джек Демпси, бейсболшы Бэйб Рут, теннисші Билл Тильден және гольфші Бобби Джонс сияқтыларға тең келді. Бұл өз кезегінде кәсіби күресті кең танымал етті. Мак Дэвис "100 ең ұлы спорттық батырлар" кітабында былай деп жазды: "АҚШ, Канада және Мексикадағы миллиондаған адамның құдайы ретінде Готч [кәсіби] күресті өз заманында үлкен спорт түріне айналдырды. Ол бокс бойынша ауыр салмақтағы чемпион титулын қорғағанда одан да көп көрерменді өзіне тартты". Готчтың Хакеншмидтпен алғашқы жекпе-жегі барлық уақыттағы ең әйгілі кәсіби күрес кездесуі болып саналады.