Жануарлар бейкөкшесі – өмір бойы қорғалатын жануарларға баспана. Түрлері: үй жануарлары, жабайы, экзотикалық, шаруашылық және теңіз жануарлары бейкөкшелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарларды өмір бойына қорғауға және өмір сүруге әкелетін мекеме.
Facility where animals are brought to live and to be protected for the rest of their lives
Жануарлар панасы – жануарларды өмір бойына қорғауға және өмір сүруге әкелетін мекеме. VINE Sanctuary-нің негізін қалаушы Патрис Джонс жануарлар панасын "барлығына қауіп төндіретін қауіп-қатерлер арасында жеткілікті қауіпсіз орын немесе қарым-қатынас" деп анықтайды. Сонымен қатар, паналар адам мен жануар арасындағы қарым-қатынасты өзгертетін тәжірибелік алаң болып табылады. Жануарлар паналарының бес түрі бар: 1) үй жануарлары панасы; 2) жабайы жануарлар панасы; 3) экзотикалық жануарлар панасы; 4) шаруашылық жануарлар панасы; және 5) киттер панасы. Жануарларды уақытша бағып қана қоймайтын орындардан айырмашылығы, паналар жануарларды жеке адамдармен немесе топтармен орналастыруға тырыспайды, керісінше, олардың табиғи өліміне дейін (аурудан немесе панадағы басқа жануарлардан) әр жануарды ұстайды. Алайда, олар мал дәрігерлерінің көмегімен қайта орналастыру қызметін ұсына алады. Кейбір жағдайларда мекеме пана мен баспана сияқты екі қызметті де атқаруы мүмкін; мысалы, кейбір жануарлар уақытша, ал басқалары тұрақты түрде орналасады. Паналардың міндеті – қауіпсіз баспана болу, онда жануарларға ең жақсы күтім көрсетіледі. Жануарлар сатып алынбайды, сатылмайды, сауда жасалмайды, сондай-ақ оларды жануарлар сынағына қолдануға болмайды. Сонымен қатар, жануарлардың ешбір бөлігі немесе сөлдері тауарға айналдырылмайды, мысалы жұмыртқа, жүн немесе сүт. Панадағы жануарларға қорғаныш ортасында мүмкіндігінше табиғи түрде өмір сүруге мүмкіндік беріледі. Көптеген паналар мемлекеттік қаржыландыруды алмайды және көбінесе коммерциялық емес ұйымдар болып табылады. Паналар еріктілер, ақшалай жарналар, азық-түлік пен материалдардың сыйға тартуы, ақпарат тарату және кейбір жағдайларда асырап алу арқылы халықтан көмек қабылдайды. Паналардың жануарларды күтіп-бағудан басқа маңызды міндеттерінің бірі – халықты біліммен қамту. Көптеген паналардың басты мақсаты – адамдардың жануарларға деген көзқарасын және олармен қарым-қатынасын өзгерту. Күтілетін жануарлардың түріне қарай, паналар бес түрге бөлінеді:
Үй жануарлары панасы
Жабайы жануарлар панасы
Экзотикалық жануарлар панасы
Шаруашылық жануарлар панасы
Киттер панасы
An animal sanctuary is a facility where animals are brought to live and to be protected for the rest of their lives. Pattrice Jones, co founder of VINE Sanctuary defines an animal sanctuary as "a safe enough place or relationship within the continuing hazards that menace everybody". In addition, sanctuaries are an experimental staging ground for transformative human–animal relations. There are five types of animal sanctuaries reflective of the species belonging of the residents: 1) companion animal sanctuaries; 2) wildlife sanctuaries; 3) exotic animal sanctuaries; 4) farmed animal sanctuaries; and 5) cetacean sanctuaries. Unlike animal shelters, sanctuaries do not seek to place animals with individuals or groups, instead maintaining each animal until their natural death (either from disease or from other animals in the sanctuary). However, they can offer rehoming services, which can include veterinarians' help. In some cases, an establishment may have characteristics of both a sanctuary and a shelter; for instance, some animals may be in residence temporarily until a good home is found and others may be permanent residents. The mission of sanctuaries is generally to be safe havens, where the animals receive the best care that the sanctuaries can provide. Animals are not bought, sold, or traded, nor are they used for animal testing. Additionally, no parts of nor secretions from the animals are commodified, such as eggs, wool, or milk. The resident animals are given the opportunity to behave as natural as possible in a protective environment. Most sanctuaries are also not government funded and are usually nonprofit. Public help is accepted by sanctuaries in the form of volunteering, monetary contributions, donations of food and materials, spreading the word, and in some cases, adoption. One of the most important missions of sanctuaries, beyond caring for the animals, is educating the public. The ultimate goal of many sanctuaries is to change the way that humans think of, and treat, non human animals. On the basis of the types of animals being cared for, sanctuaries are of five types:
Companion animal sanctuaries
Wildlife sanctuaries
Exotic animal sanctuaries
Farmed animal sanctuaries
Cetacean sanctuaries
Мал шаруашылығындағы жануарлар қорықтары
Фермалық жануарларды қорғау орталықтары (ФАС) тауық, сиыр, ешкі, балық, жылқы, шошқа, түйеқұс және қой сияқты шаруашылық жануарларына күтім, баспана және қорғау қызметтерін көрсетеді. Мұндай орталықтардың құрылымы дәстүрлі фермаларға ұқсас болғанымен, олардың қызметі мүлдем басқаша. ФАС қозғалысы 1986 жылы алғашқы ресми фермалық жануарларды қорғау орталығын ашқан Джин Баурмен басталды. ФАС-тың күнделікті жұмысына негізгі күтушілер, еріктілер және кейде келушілер қатысады. Әрбір күн тамақтандыру, күтім көрсету, денсаулық сақтау шаралары, сондай-ақ тазалау және күтіп ұстау тәртібімен ұйымдастырылады. Орталықтарда туындайтын даулы мәселелерге жануарларды стерильдеу және түрлерді бөліп ұстау сияқты шараларға адамның араласуы жатады. Сонымен қатар, тиімді қайырымдылық жасаушылар ФАС-тың жануарлардың азабын азайтудағы тиімділігін сынап, "мәрхамат арифметикасы" деп аталатын, математикалық формулалар арқылы жеке өмірлерді ескере отырып, ең көп азабын азайтуға бағытталған пайдалылық өлшемін ұсынды. ФАС кейбір жағдайларда, орталықтың сыйымдылығын арттыру үшін жануарларды қайта орналастыру және қиын жағдайлардағы шаруашылық жануарларын құтқару сияқты басқа да шараларға бейімделді.
Farmed animal sanctuaries (FAS) provide care, shelter and advocacy of farmed animal species such as chickens, cows, goats, fish, horses, pig, turkeys, and sheep. The farm sanctuary layout tends to resemble traditional farms however functions differently. FAS as a movement began with Gene Baur, the co founder of Farm Sanctuary, the first official farm sanctuary that opened in 1986. The daily tasks of a FAS involve the primary guardians, volunteers and at time visitors. Each day is structured by routines such as feeding, care and health procedures, as well as cleaning and maintenance. Points of conflict for sanctuaries include human intervention in matters of sterilizing animals and species segregation. Moreover, effective altruists have critiqued the efficiency of FAS's ability to reduce animal suffering as demonstrated in the "arithmetic of compassion", a utilitarian measure of advocacy that applies mathematical formulas to reduce the most suffering in light of individual lives. FAS has, in some ways, evolved to more actions such as re homing to increase sanctuary capacity and rescuing farmed animals in cribimal or domestic cases.
Білім
Тәрбиелік рөл ФАС-тың басты емес рөлі болып табылады. Қонақтар мен еріктілердің мал шаруашылығына деген көзқарасын өзгертуге инвестиция салу – ФАС-тың маңызды бөлігі, осы арқылы шаруашылық жануарлары өз түрлерінің «елшілері» ретінде тартылып, қайырымдастық шараларын өткізуге көмектеседі.
The educational role is a secondary role of FAS. Investing in transforming visitors' and volunteers' perspectives on animal agriculture is a key component of FAS, enlisting farmed animal residents as "ambassadors" of their species to serve a fundraiser role.
FAS үлгілері
Сью Дональдсон мен Уилл Кимличка FAS моделінің екі түрлі түрін бөліп көрсетті. FAS-ты пана және қорғау моделіне немесе қасақана қауымдастық моделіне жатқызу арқылы ажыратуға болады. Қасақана қауымдастық моделінің алты қасиеті: жатақтық, бекітілген иерархиялық қатынастардың болмауы, өзін-өзі шешім ету, азаматтық, тәуелділікке негізделген әрекет, қалыптастырылған таңдаулар мен қайта құрылған кеңістіктер. Қасақана киелі орын моделінің мысалын Розмари мен Джастин Ван Клик бастаған Микропана қозғалысында табуға болады. Микропана қозғалысы қала тұрғындарын шаруашылық жануарларын құтқаруға және үй жануарлары деп есептелетін түрлердің шеңберін кеңейтуге шақырады. Сол сияқты, Riverdale Farm Sanctuary Project жобасының негізін қалаушы Даррен Чанг Торонтодағы Ривердейл фермасын мыналарды қолдайтын FAS-қа айналдыру науқанын бастады: 1) Жануарларды құтқару, пана беру және қорғау, 2) Мейірімділік және зорлық-зомбылықсыздық, 3) Экологиялық және азық-түлік әділеттілігі және мейірімді түрлер аралық қауымдастық. Шаруашылық жануарлары үшін қауіпсіз пананың дәстүрлі рөлінен асып, паналар жануарлардың тұрғындарының және олардың кеңірек түрлер қауымдастықтарының саяси және кеңістіктік өмірін өзгертуде саяси рөл атқарады, сонымен қатар түрлерге қатысты кемсітушіліксіз болашақты құруға ұмтылады.
Sue Donaldson and Will Kymlicka have outlined two different types of FAS models. FAS can be distinguished by ascribing to either refuge and advocacy model or intentional community model. The six characteristics of the intentional community model include: belonging, absence of fixed hierarchical relationships, self determination, citizenship, dependent agency, and scaffolded choices and reconfigured spaces. An example of the intentional sanctuary model can be found in the Microsanctuary Movement started by Rosemary and Justin Van Kleeck. The Microsanctuary Movement encourages city dwellers to rescue farmed animals to expand what species are considered to be companion animals. Similarly, Darren Chang, co founder of the Riverdale Farm Sanctuary Project has launched a campaign to transform Riverdale Farms, an urban farm in Toronto into a FAS advocating for: 1) Animal Rescue, Refuge, and Advocacy, 2) Compassion and Nonviolence, 3) Ecological and Food Justice and Compassionate Interspecies Community. Expanding beyond the traditional role of a safe haven for farmed animals, sanctuaries can also be understood as playing political roles in transforming the political and spatial lives of animal residents and their broader species communities leaning into pioneering a less speciesist future.
Киттерге арналған қорықтар
Киттерге арналған қорықтар автономия мен денсаулықты жақсарту үшін жоспарланған, мұхит суында мүмкіндігінше табиғи өмір сүруге мүмкіндік береді. Бұл киттерге, дельфиндерге және порпоизаларға өмір бойы күтім көрсетіледі. Өмірінің көп бөлігін немесе барлығын жануарлар бағында өткізген басқа жабайы жануарлар сияқты, өмірінің көп бөлігін немесе барлығын теңіз саябақтарында өткізген киттер қайта ортаға енгізілуге нашар кандидаттар болып табылады, сондықтан қорықтар оларды көрсету немесе ойын-сауық орындарында ұстаудың баламасы болып табылады. Қорық орнын таңдау, оның көлемі, су сапасы, қауіпті жағдайлар мен ауа райынан қорғау және тағы басқалары, орын табу үшін ерекше мәселелерді тудырады. Ережелердің өзгеруі және киттерді тұтқындықта ұстауға қатысты қоғамдық көзқарастың өзгеруіне байланысты киттерге арналған қорықтардың қажеттілігі күрт өсті. Әлемдегі теңіз саябақтары мен аквариумдар киттер мен дельфиндерді өз нысандарынан шығарып жатқандықтан, тамақтану мен күтімді қамтамасыз ететін кең табиғи мұхит ортасына деген қажеттілік артып келеді. Коммерциялық нысандарға басты сын – жануарлардың кішкентай кеңістікте табиғи емес мінез-құлықтарды көрсетуі және табиғи ортаны тиімді жақсарта алмауы. 2020 жылдың тамызында SEA LIFE Trust белбеулерге арналған алғашқы киттер қорығын ашты, екі "Little Grey" және "Little White" белбеулері Қытайдағы аквариумнан Исландиядағы белбеулерге арналған алғашқы ашық судағы киттер қорығына 6000 мильге жеткізілді. Киттер қорығы жобасы Порт-Хилфордта (Жаңа Шотландия) белугалар мен киттер үшін жағалаудағы қорық құруда және жоба қажетті федералды және провинциялық рұқсаттарды алған жағдайда 2023 жылдың соңында алғашқы тұрғындарын қарсы алуды жоспарлап отыр. Балтимордағы (Мэриленд штаты) Ұлттық аквариум Кариб теңізінде орналасқан жерді іздеп, жылы сулы дельфиндер қорығын құруда, ол қазіргі кездегі дельфиндердің тұрақты үйіне айналады. Ал Архипелаг теңіздерін сақтау институты Эгей теңізінің шығысындағы Самостан оңтүстікке қарай орналасқан Липси аралында бұрын тұтқында болған дельфиндер үшін Эгей теңізінің теңіз тіршілік ету қорығын құруды жоспарлап отыр. Басқа жануарлар қорықтары сияқты, киттер қорығы да жануарларды қоғамдық мүдделерден, зерттеушілерден, демеушілерден немесе басқа да мүдделі тараптардан жоғары қоятын принциптер жиынтығын ұстанады. Киттер қорығында әр жануардың физикалық және психикалық денсаулығы басты орында тұрады және олардың мақсаты – киттерге өмір сүруге қолайлы орта жасау. Бұл қызметтерді негізінен лицензиясы бар ветеринарлар атқарады. Қорықтарда жұмыс істейтін басқа да мамандықтарға жануарларды арнайы оқытушылар, күтімшілер және еріктілер кіреді. Жаңа тұрғындар әдетте өз түрлерінің үлкен санымен өмір сүруге дағдыланбаған және оңай мазасыз немесе алаңдауы мүмкін. Осы себепті оларды белгілі бір уақытқа ұстап, кейін ғана жалпы жұртшылыққа жібереді. Бұл уақытта ветеринарлар жаңа жануардың мінез-құлқын және тамақтану әдеттерін зерттейді және оның қорық ортасына оңай бейімделуіне көмектеседі. Сонымен қатар, кейбір жануарлар, мысалы, иттер, әлеуметтік жандар болып табылады. Олар оқшауланған жағдайда жалғыздыққа бой алдырып, депрессияға ұшырайды. Жануарлар қорықтарында мұндай жануарларды топтасып немесе оларға жақсы үйлесетін жұптарда орналастыру арқылы көмектеседі. Тұрғындар үшін байыту шаралары да қолжетімді.
Cetacean sanctuaries are designed for autonomy and well being, enabling as natural a life as possible in ocean water. Lifetime of care is provided for these whales, dolphins, or porpoises. Like other wild animals who have spent much or all of their lives in zoos, cetaceans who have lived in marine parks for most or all of their lives are potentially poor candidates for reintroduction and, therefore, sanctuaries are an alternative to living on display or in entertainment facilities. Sanctuary site selection, as far as size, water quality, protection from hazards and weather events, and more, introduce unique considerations for finding a location. The need for cetacean sanctuaries is quickly emerging due to shifting regulations and changes in public attitudes toward cetaceans in captivity. the need for spacious natural ocean environments that provide feeding and care is increasing, as globally marine parks and aquariums move away from whales and dolphins in their facilities. A primary criticism of commercial facilities is that animals are expected to perform unnatural behaviors for audiences in spaces that are small and cannot adequately approximate a natural setting. The first cetacean sanctuary for belugas opened in August 2020 by SEA LIFE Trust, as two belugas "Little Grey" and "Little White" were transported 6,000 miles from an aquarium in China to the first open water whale sanctuary for belugas in Iceland. The Whale Sanctuary Project is creating a coastal sanctuary for beluga whales and orcas in Port Hilford, Nova Scotia and plans to welcome their first residents in late 2023, assuming the project gets the required federal and provincial permits. The National Aquarium in Baltimore, Maryland, is seeking a Caribbean location to create a warm water seaside dolphin sanctuary to become the permanent home for the dolphins currently at their facility. And the Archipelagos Institute of Marine Conservation is planning to create the Aegean Marine Life Sanctuary for previously captive dolphins on the island of Lipsi, south of Samos in the eastern Aegean Sea. Like other animal sanctuaries, cetacean sanctuaries adhere to a set of principles that put the animals first above the needs of the public, researchers, donors or other stakeholders. In cetacean sanctuaries, each animal's physical and mental well being is the priority and the mission is to provide an environment where the cetacean residents can thrive. These services are mainly performed by licensed veterinarians. Other positions that can be held by people at sanctuaries include specialized animal trainers, groomers, and volunteers. When it comes to new residents, they are typically not used to living with a large population of their kind and can be easily overwhelmed or agitated. Because of this, they can be held for a certain amount of time before being admitted to the general public. In this time, veterinarians study the new animal's behavioral and dietary habits and try for a smooth transition into the sanctuary's environment. Also, some species of animals, dogs for example, are social creatures. In isolation they get lonely and become depressed. Animal sanctuaries often accommodate these types of animals by putting them in living quarters where they're in groups or pairs that they fit well with. Enrichment activities are also available for the residents.
Аккредитация
Жануарларға баспана беретін екі негізгі ұйым аккредиттеу және қолдау көрсетеді: Жануарлар баспаналарының жаһандық федерациясы және Америка баспаналар қауымдастығы. АҚШ-та баспаналар, сонымен қатар, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінен (USDA) лицензия алуы тиіс және Жануарлар мен өсімдіктердің денсаулығын қадағалау қызметі (APHIS) жануарлардың әл-ахуалына қатысты заңға сәйкестігін үнемі тексеріп тұруы керек.
There are two primary organizations that provide accreditation and support for animal sanctuaries: the Global Federation of Animal Sanctuaries and the American Sanctuary Association. In the United States, sanctuaries must also be licensed by the United States Department of Agriculture (USDA) and regularly inspected by the Animal and Plant Health Inspection Service (APHIS) for compliance with the Animal Welfare Act.