Кіріспе

Солтүстік Калифорниядағы өзен, АҚШ. Станислаус өзенінің ағысының шамамен үштен екі бөлігі сәуір және шілде айлары аралығында қардың еруінен пайда болады, бірақ ең жоғары деңгейі қысқы жаңбырлар кезінде байқалады. Су ағыны жылдан жылға өзгереді, тарихи ең жоғары көрсеткіші 1983 жылы немесе сол жылы, ал ең төменгі көрсеткіші 1977 жылы немесе сол жылы тіркелген. Суды суаруға және суқоймаларды реттеуге пайдалану төменгі Станислаус өзенінің орташа ағысын айтарлықтай төмендетті, маусымдық өзгерістерді тегістеді және құрғақ маусымдағы негізгі ағынды арттырды. АҚШ Геологиялық қызметінің (USGS) Рипон қаласындағы (ауызға дейін 15 миль (24 км) қашықтықта) өлшеу станциясы 1941 және 1978 жылдар аралығындағы жылдық ағынды тіркеді; Жаңа Мелонес тоғаны салынғаннан кейін 1978 және 2013 жылдар аралығындағы жылдық ағын төмендеді, ал ең төменгі айлық орташа көрсеткіш 1977 жылдың тамызында байқалды. Тоған салынғаннан кейін ең жоғары деңгей 1997 жылдың 28 ақпанында, ал ең төменгі айлық орташа көрсеткіш 2016 жылдың қыркүйегінде тіркелді. Станислаус өзенінің су алабы келесіге құйылады және екі бөлек бөлімге бөлінеді: басым бөлігі ағысының басталатын жоғарғы су алабы және Сан-Хоакин аңғары арқылы ағатын тар, тығыз дамыған төменгі су алабы. Гудвин тоғаны дәстүрлі түрде жоғарғы және төменгі су алабын бөлетін шекара саналады. Су алабының биіктігі Сан-Хоакин өзенімен қосылатын жерде 5 метрден кем, ал биік Сьерра-Невадада 3048 метрден асады. Жылдық жауын-шашын мөлшері аңғар аймақтарында жоғары биіктіктегі жерлерге қарағанда аз, 5000 футтан (1524 м) жоғары биіктікте жауын-шашынның көп бөлігі қар түрінде жауады. Жоғарғы су алабы жалпы аумақтың 90 пайызын құрайды және өзен ағысының сәйкес үлесін қамтамасыз етеді. Сьерра-Неваданың тау етегінен альпілік аймақтарына дейін созылған ол, өзеннен шетке дейін 2000 фут (610 м) немесе одан да көп жергілікті рельефпен қиырлы тар шатқалдар мен жоталардан тұрады. Жоғарғы бассейннің басым бөлігі дамытылмаған немесе коммерциялық орман алқаптары, ал ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және ағаштардан жоғары тау шалғындары бар өте кішкентай жерлері бар. Жоғары биіктіктерде көбінесе федералды орман шаруашылығы жерлері және жабайы жерлер орналасқан, ал орта биіктіктерде мемлекеттік, федералды және жеке меншік жерлер кездеседі. Жеке меншік орман алқаптарының көп бөлігі кесудің салдарынан фрагменттелген, бұл жабайы жануарлардың тіршілік ету ортасын қатты бөлшектеді. Станислаус өзенінің төменгі су алабы жалпы аумақтың оннан бір бөлігін ғана құрайды және негізінен ауыл шаруашылығына (61 пайыз) және қала құрылысына (34 пайыз) пайдаланылады, ашық кеңістік аз. Төменгі өзенге жақын орналасқан негізгі елді мекендерге (ағыстан ағысқа қарай) Копперполис, Найтс-Ферри, Шығыс Окдейл, Окдейл, Ривербанк, Эскалон, Салида және Рипон жатады. Таулар көтерілген кезде Станислаус өзені қазіргі бағытын қалыптастырды, ата-бабалар шатқалын толтырған жанартау материалдарын алып кетті. Бұл орогенез жанартаулық белсенділіктің екінші кезеңімен бірге жүрді, оның барысында лава ағындары Станислаус өзенінің бағытын тау етегі арқылы ағатын жерде бірнеше рет өзгертіп, астыңғы шөгінді жыныстар арқылы жаңа шатқалдарды қазуға әкелді. Лава ағындары бүгінде Станислаус формациясы ретінде белгілі және қазіргі Жаңа Мелонес көлінің айналасындағы ерекше "үстел тауларының" каперрокты қабаты ретінде көрінеді. Көтерілу мен эрозия жалғасқан сайын Станислаус өзені біртіндеп қазіргі кездегі қиырлы шатқалдарды қазып, Орталық аңғардың жазық жерін құрайтын ауқымды аллювиалды шөгінділерге ықпал етті. Қазіргі Станислаус өзенінің алабы қалыптасқан эрозияның көпшілігі Плейстоцендегі мұздық және мұзаралық кезеңдерде, шамамен 1 миллион жыл бұрын пайда болған деп есептеледі. Мұз дәуірінде Калифорнияда ауа райы әлдеқайда ылғалды болды; өткендегі өзендердің орташа ағыны бүгінгі "тасқын кезеңі" деп саналатын деңгейге дейін жоғары болуы мүмкін. Климат сондай-ақ Сьерра-Невададағы үлкен мұздықтарды 4000 футтан (1219 м) жоғары биіктікте ұстауға жеткілікті болды. Мивоктардың өмір салты негізінен аңшылық-жинақшылық өмір салтына ие болды, бірақ олар кейбір примитивті егіншілікпен айналысты және аңшылық жерлерін жақсарту үшін шөптесін жерлерді бақылаумен өртеп жіберді. Бұл аймақтағы америкалықтар бір үлкен халық болып қалыптаспаған, қайта, олар 100 - 500 адамнан тұратын "тайпалар" болып өмір сүрген. Станислаус өзенімен байланысты бір топ Станислаус пен Туолумне өзендерінің арасындағы төбелерде тұратын "Валла" немесе "Вал ли" (жерді қазушы" немесе "жерге қарайтын" деген мағына беретін жергілікті атау) есімді тайпа болды. Морагамен бірге саяхат еткен Педро Муньос, Гуадалупе өзені бойында "өте көп мөлшерде жабайы жүзімдер" бар екенін жазды. 1808 жылы Морага аймаққа оралып, қолайлы миссия орындарын іздеді, бірақ сәттілікке жете алмады. Кейіннен өзен "Рио-де-лос-Лакисимес" деп аталды, бұл өзеннің немесе айналасының жергілікті атауынан шыққан болуы мүмкін. Испандықтар Орталық аңғарда миссиялар құрмаса да, мыңдаған америкалықтарды жағалаудағы миссияларға күштеп алып, католицизмге ауыстырып, ауыл шаруашылығы жұмысына мәжбүрледі. Миссия Сан-Хосе Лакисимес өзені аймағынан келген көптеген Мивоктардың бағытталған жері болды. Америкалық саяхатшылар да 1820 жылдардан бастап Лакисимес өзені аймағына, құндырша және сусардың терісін іздеу үшін сапарлады. Тері сатушылардың арасында әйгілі тау саяхатшылары Джедедия Смит, Уильям Генри Эшли және Юинг Янг болды, олар 1825 және 1830 жылдар аралығында аймақты зерттеді. 1827 жылдың көктемінде Смиттың тобы қазіргі Окдейл қаласының жанындағы Лакисимес өзенінде орналасып, жақын жерде 200 келі құндырша терісін сақтаған екен. Смит өзенге "Аппеламмини" деген ат қойды. 20 мамырда Смит және екі басқа адам Сьерра-Невададан өту үшін Лакисимеске бағытталды. Шамамен бір аптадан кейін, қиын Солтүстік шатқалынан жоғалап, олар Эббетс өткелінен өтіп, Сьеррадан өтуге бірінші болып қол жеткізді. Алғашқы жеңілістен кейін Вальехо "107 сарбаз, азаматтар және кемінде 50 миссиялық үндіс әскерлерімен" қаруланған, мылтықтар мен зеңбіректермен қайта оралды, бірақ тағы да тең түсті. Вальехо қарсыластарын шығару үшін өзен жағасындағы өсімдіктерге от қойды, бірақ Эстанислао және оның жауынгерлері қашып, қыс бойы мексикалық елді мекендеріне шабуылдауын жалғастырды. Халық арасындағы аңыз бойынша, Эстанислао шабуылдарынан кейін ағаштарға "S" әрпін ойып, Зорро кейіпкеріне шабыттандырды. 1829 жылдың маусымында Вальехо Лакисимес өзенінде оны жеңді. Оның құлдырауына бір себеп қысқы үлкен су тасқыны болды; қаланың негізін қалаушылардың бірі Уильям Стаут, 1848 жылдың қаңтарында Станислаус өзенінің "шамамен үш мильге дейін кең" болғанын жазды. Америкалықтардың ықпалы ақырында Айдаһар туының көтерілісіне әкелді, одан кейін Калифорния 1848 жылы АҚШ құрамына кірді. Осы жылы Американ өзенінде алтын табылды, Калифорния алтын асығын бастады. Бастапқыда алтын өндіру Американ және басқа да солтүстік өзендеріне шоғырланған болса да, 1848 жылдың тамызында Чарльз Вебер басқарған америкалықтар тобы өзенде алтын тапқаннан кейін назар Станислауска ауды. Құрғақ қазбалардың (қазіргі Пласервилл қаласының жанында) барлық кемпі, барлығы шамамен 200 адам, оңтүстікке қарай Станислаус өзеніне бет бұрды, және жаңалық Алтын елде тарағаннан кейін жүздеген адамдар келді. Шығыс АҚШ-тан келген көптеген кеншілер Сонора өткелі арқылы Калифорнияға келді, ол Станислаус өзенінің Орталық саласының бастауында орналасқан. 1849 жылға қарай Станислаус өзені аймағына 10 000-ға дейін кенші жеткен. Станислаус Калифорниядағы алтынға толы өзендердің бірі болды; Алтын асығының алғашқы күндерінде ол "Оңтүстік кеніштері" деп белгілі болды, өйткені ол сол кездегі алтын өндірудің оңтүстік шегі болды. 1848 жылы Уильям Р. Райан Станислаус өзені бойындағы кенші лагерьлерінің "барлығы кедей..." екенін жазды.

Өзендерді дамыту

Станислаус өзені Калифорниядағы көлеміне шаққанда ең көп бөгеттелген және суы бұрылатын өзендердің бірі болып табылады. Станислаус өзені мен оның салаларында 2,8 миллион акр-фут (3,5 км³) су жинақтай алатын 28 ірі бөгет бар. Бұл бөгеттерді әртүрлі жергілікті суару аудандары, жекеменшік электр компаниялары және федералдық агенттіктер басқарады. Станислаус өзенінің су ағыны балық шаруашылығын және демалыс қызметтерін қолдау, ластануды сейілту, жер асты суларын толықтыру және Сакраменто-Сан-Хоакин өзендерінің дельтасында тұзды судың енуін бақылау үшін өте маңызды ресурс болып табылады. Өзенге деген талаптар оның мүмкіндігінен әлдеқайда асып түсетіндей, суы тым көп бөлінген. Станислаус өзеніне қатысты 160-тан астам жеке су құқығы бар, олардың жалпы көлемі 19,7 миллион акр-фут (24,3 км³), ал өзеннің қалыпты ағыны 1,1 миллион акр-фут (1,4 км³) құрайды. Станислаус өзеніндегі су құқықтары дәстүрлі түрде және қазір де заң бойынша бірінші кезектегі иелену әдісіне бағынады, яғни ең көне құқық иелері бірінші болып су алады. Алайда, 1979 жылы «Жаңа Мелонес» бөгеті салынғаннан кейін, әсіресе соңғы жылдардағы құрғақшылық салдарынан федералдық және жергілікті агенттіктер көптеген талаптарды қанағаттандыру үшін Станислаус өзенінің шектеулі суын бөлу мақсатында жиі келісімге келуге мәжбүр болып отыр.

Суландыру

Фермерлер алтын іздеу кезінде суды шағын шаруашылықтарға және бақшаларға бұрғаннан бері Станислаус өзенінің суын пайдаланып келеді. Өзенде талап етушілердің саны артқан сайын, фермерлер суды тиімді бөлу үшін бірлесіп жұмыс істеуі керек екенін түсінді. Станислаус өзеніндегі алғашқы суару кооперативтерінің бірі 1858 жылы Тулох отбасы құрған, олар Найтс-Ферри маңындағы шаруашылықтарды сумен қамтамасыз ету үшін бөгет салды. 1895 жылы H. W. Cowell және N. S. Harrold құрған Stanislaus және San Joaquin Water Company компаниясы осы жүйені жақсартты, Станислаус өзенінің солтүстік жағында 76 км арналар салды және Мантека мен Окдейлдегі кейбір шаруашылықтарға су жеткізді. OID қызмет аймағы Станислаус округіндегі Станислаус өзенінің екі жағында орналасқан, ал SSJID өзеннің солтүстік жағында, Станислаус және Сан-Хоакин округтерінде орналасқан. Бүгінде бұл аймақ АҚШ-тың ең өнімді ауыл шаруашылығы аймақтарының бірі болып табылады. 2014 жылы Станислаус және Сан-Хоакин округтері 7,6 миллиард долларлық өнім өндірді. Құрылғаннан кейін көп ұзамай аудандар жерді сумен қамтамасыз ететін бөгеттер мен каналдарды салуға 1,9 миллион долларлық облигациялар шығарды. 1913 жылы аудандар суды өздерінің каналдарына бұру үшін Найтс-Ферриден шамамен 4 км жоғарыда Гудвин бөгетін салды. Олар екі аудан арасында тең бөлінетін Станислаус өзенінің суын талап етті. Бастапқы жылдары жаз айларында жеткілікті суды сақтау мүмкін болмады, себебі Сьерраның қар жамылғысы әдетте маусымның ортасында еріп бітті. Ауыл шаруашылығы жаздың соңында өзеннің деңгейі төмендеген кезде құдықтарға тәуелді болды, бұл шамамен 70 мың гектар егістікті ғана қамтамасыз ете алды. Суды бұрудың салдарынан төменгі Станислаус өзені жазда көбінесе толығымен құрғап қалады. Суармалы аудандар құрғақ маусымда су сақтауға мұқтаж болды, сондықтан 1916 жылы Вудвард су қоймасы сияқты бірнеше шағын су қоймалары салынды, бірақ олардың тиімділігі шектеулі болды. 1930 жылдардағы ауыр құрғақшылық Melones Reservoir-тің өзі суару қажеттіліктерін толық қанағаттандыра алмайтынын көрсетті. 1931-1938 жылдар аралығында OID 25 терең құдық қазып, бұл тапшылықты өтеді, бірақ бұл жер асты суларын тұрақты емес жылдамдықпен азайтты. 52 миллион долларлық Tri Dam жобасы негізінен Pacific Gas & Electric Company (PG&E) компаниясына осы бөгеттердің гидроэнергетикалық құқықтарын 50 жылға жалға беру арқылы қаржыландырылатын болды. Он жылға жуық уақыт бойы салынған Donnell және Beardsley бөгеттері 1957 жылы, ал Tulloch бөгеті 1958 жылы аяқталды. Үш бөгеттің біріктірілген сыйымдылығы Станислаус өзеніндегі суды сақтау көлемін үш еседен астам арттырып, жылдық сенімді қамтамасыз етуді шамамен 500 миллион куб метрге дейін жеткізді. Алайда, олар су тасқынына қарсы шараларға ғана экономикалық негіздеме бере алмады. 1950 жылдары АҚШ-тың Суландыру бюросы 3,0 куб км сыйымдылығы бар әлдеқайда үлкен бөгет салуды ұсынды, бұл қазіргі шағын суару бөгеттері ұстай алмайтын қосымша су тасқынының көп бөлігін ұстап алатын еді. Бұл Орталық аңғар жобасының көп мақсатты бөлігі болар еді, ол суару, су тасқынына қарсы шаралар, гидроэнергия және балық шаруашылығы үшін су ағынын қамтамасыз ететін еді. Жергілікті тұрғындар бастапқыда жобаны тым үлкен, федералдық қаражатты ысырап ету және су қоймасы ешқашан толмайды деп сынға алды. Сондай-ақ, Суландыру бюросы "суды тартып алуға" тырысып жатыр деген алаңдаушылық болды, бұл қосымша суды Станислаус өзені бассейнінен тыс міндеттемелерді орындау үшін алады. Алайда, 1964 жылғы Рождестволық су тасқыны Станислаус өзені бойында үлкен қиратуларға әкелгеннен кейін Жаңа Мелонес саяси қолдау тапты. Федералдық қаржыландыру мақұлданғаннан кейін 1966 жылы құрылыс басталды. Бір кезде Станислаус өзені АҚШ-тың батысындағы ең танымал жүгіру жолы болды және оның қалың құздықтары бойындағы әдемі пейзаж үшін бағаланды. Friends of the River Станислаусты Ұлттық жабайы және көрікті өзен деп жариялайтын және Жаңа Мелонестің құрылысын тоқтататын 17-жоспар бойынша дауыс беру шарасын өткізу үшін құрылды. 17-жоспар су агенттіктердің күшті лоббисінің нәтижесінде сайлаушылардың аз ғана үлесімен қабылдамады. Кейін бөгетке қарсылар жаңа су қоймасының деңгейін шектеуге назар аударды, тіпті бөгеттің құрылысы 1978 жылы аяқталды. 1979 жылдың мамыр айында қоршаған ортаны қорғаушы Марк Дюбуа өзін Станислаус каньонындағы тасқа шынжырлап, федералдық билікке көлді толтыруды тоқтатуға немесе оны суға батыруға мәжбүр етті. Нәтижесінде, Калифорния штатының губернаторы Джерри Браун (сонымен қатар Жаңа Мелонестің экономикалық тұрғыдан дұрыс еместігіне қарсы болған) 1980 жылдың қараша айында көл деңгейін Parrott's Ferry Bridge-тің төменгі жағында ұстап тұру үшін уақытша шектеу шарасын қабылдады, бұл Станислаус өзенінің тасқынды бөлігінің төменгі шекарасын белгіледі. Федералдық үкімет және жаңа бөгеттен пайда көретін кейбір агенттіктер бұл шешімді сынап, дайын бөгетті толтырмаудың ақша мен суды ысырап ету екенін айтты. Қызу пікірталас 1982-1983 жылдарға дейін жалғасты, Калифорнияның тіркелген ең ылғалды маусымдары, онда үлкен дауылдар мен қар жамылғысы өзенді толтырып, резервуарды екі жыл ішінде толтырды, бұл бастапқыда сегіз жылға созылатын процесс еді. 1983 жылдың маусымында Жаңа Мелонес көлі тарихындағы ең жоғары деңгейге жетті, төтенше төгілу арнасынан асып кетуге жақын болды. Су тасқыны бөгеттің 50 миллион долларлық мүліктік зиянды болдырмау және әйтпесе мұхитқа ағып кететін үлкен көлемдегі суды ұстау үшін маңызды екенін көрсетті, бұл Калифорния штатын уақытша шектеуді алып тастауға итерді. Содан бері Жаңа Мелонес төменгі ағындағы су пайдаланушыларға өзінің міндеттемелерін орындау үшін күресіп келеді. Құрғақшылық кезеңінде суару аудандары мен федералдық үкімет көбінесе оның суы үшін күреседі. Жаңа Мелонестің құрылысының шарттарының бірі OID және SSJID 1913 жылдан бері ұстап келген су құқықтарының кепілдігі болды. Сонымен қатар, Melones жобасы Stockton East Water District-іне су беруге міндетті, ол Станислаус өзенінің солтүстігінде қосымша 70 мың гектарды суарады, сондай-ақ Орталық Сан-Хоакин суды сақтау ауданына, ол 100 мың гектарды суарады. Жаңа Мелонес американдық бөгет салу тарихындағы маңызды кезең болды. Станислаус өзені үшін болған күрес өзенді сақтау қозғалысының саяси ықпалын күрт арттырды және ірі бөгет жобаларының қоршаған ортаға тигізетін әсері туралы халықтың хабардарлығын арттырды. 1939 жылы PG&E Орталық және Солтүстік салаларының қосылысында әлдеқайда үлкен Станислаус электр стансасын аяқтады. Су Орталық саладан Sand Bar Dam-нан алынып, қуат стансасына жеткізу үшін таулар арқылы 18 км ұзындығындағы туннель қазылды. Су өте жоғары ағыннан алынғандықтан, Станислаус электр стансасына 305 метрден астам биіктік береді. Орталық саланың көп ағыны қуатты арттырады - толық қуатта шамамен 91 мегаватт. PG&E сонымен қатар Oakdale және South San Joaquin суару аудандарымен 40 жылдық келісімшарт бойынша ескі 1926 жылғы Melones Dam-дағы бастапқы 22 мегаватттық электр стансасын салған. Электр компаниясы өндірілген гидроэлектр энергиясын сатуға және кіріс табуға рұхсат берілгенімен, бөгет суару аудандарына тиесілі болғандықтан роялти төлеуге міндетті болды. Бұл модель Станислаус өзеніндегі суару жобаларын қаржыландыруға көмектесті. Гидроэнергия сату құрылысқа жұмсалған облигацияларды өтеуге үлкен үлес қосты. Қосымша пайдасы - Donnell және Beardsley бөгеттері Орталық саладан су ағынын реттейді, бұл ескі Станислаус электр стансасындағы тұрақты қуат өндірісіне мүмкіндік береді. Станислаус өзенінде салынған соңғы ірі гидроэлектрлік жоба Солтүстік сала жобасы болды, ол ресми түрде Солтүстік Станислаус өзені гидроэлектрлік дамыту жобасы деп аталды. Ол Calaveras округінің Су шаруашылығы ауданы мен Солтүстік Калифорнияның Энергия агенттігі арасындағы серіктестікпен салынды.

Өсімдіктер мен жануарлар

Станнислаус өзенінің жоғарғы су алабы негізінен орманды, оның ішінде таулар мен қыраттарда аралас қылқан жапырақты ормандар (пондероза қарағай, ақ шырша, Джеффри қарағай, хош иісті кедр және қант қарағай) өседі. Қатты жапырақты ормандар (Калифорния қара қарағайы, каньондық тірі қарағай және көк қарағай) және сұр қарағай өзендер мен шатқалдардың түбінде жиі кездеседі, ал тау етегінде шамиз, манзанита және тау магониясы сияқты басқа да қатты жапырақты ағаштар таралған. Ақ алдыр мен тал сияқты жағалау аймақтары тар, жартасты арналардың шектеулі кеңістігіне байланысты сирек кездеседі. Бүгінде көбінесе ауыл шаруашылығына берілгенімен, төменгі су алабында бұрын шөптекті далалар, еменді ормандар және шапараль болған, олардың қалдықтары әлі де кейбір төбелік аймақтарда сақталған. Жағалау аймақтары су тасқынынан және құм мен қиыршық тас өндіруден одан әрі қысқарды. Дегенмен, Касвелл мемориалдық мемлекеттік паркі сияқты, өзен жағалауындағы кеңірек орталар сақталған. Станислаус өзенінің су алабында 57 түрлі сүтқоректі және 200-ден астам құс түрлері тіршілік етеді. Станислаус ұлттық орман қорығында, су алабының биік бөліктерін қамтитын, қашан, бигхорн қойы және қара аю сияқты ірі сүтқоректілер кең таралған. Станислаус өзені су сүрегіштеріне – су құндызы, өзен суыры және күміс түлкіге орталық болып табылады, олардың терісі 19 ғасырда кеңінен ауланды. Станислаус өзенінің төменгі ағысында кем дегенде 36 балық түрі бар екені белгілі, олардың ішінде лосось, көкбалық/ақ қайың, Тынық мұхитының миногасы, қатты балық және Сакраменто пикеминноу сияқты жергілікті түрлермен қатар, карп, күнбалық және бас сияқты әкелінген түрлер де кездеседі.

Сальмон және болат бас

Станислаус өзені жергілікті анадромалық балықтарға, әсіресе Чинук (патша) лосось және стальбаға мекен ету ортасын қамтамасыз етеді, олар ересек өмірін мұхитта өткізеді, бірақ көбею үшін тұщы суға оралуға тиіс. Табиғи жағдайда Станислаус көктемнің соңында (сәуір-маусым) үлкен көлемде жұмыртқалайды, ал күз және қыс айларында жұмыртқалау көлемі кішірек болады. 1913 жылы Гудвин бөгетінің салынуы Станислаус өзені бассейніндегі жұмыртқалауға арналған жердің шамамен жартысына балықтардың өтуіне кедеріс келтірді, содан бері популяция азайды, әсіресе Станислаус өзеніндегі су ағынының режимін өзгерткен Мелонес және Три бөгеттерінің құрылысынан кейін. 1952 мен 2015 жылдар аралығында күзгі чинук лососьінің саны 1953 жылы 35 000-нан 1977 жылы 0-ге дейін төмендеді. 21-ші ғасырда күзгі чинук лососьінің орташа саны 3 558 балықты құрады. Суды басқа арнаға бұру тарихи тұрғыдан лосось пен стальбағының популяциясын азайтудың басты факторы болып саналады. Жаңа Мелонес бөгеті салынар алдында, өзен жиі жаздың басында, әсіресе құрғақшылық жылдарында, суды фермерлердің алып кетуіне байланысты құрғап қалатын. Бұл көктемгі шабақтардың теңізге қарай жүзуіне кедеріс келтірді. Қалған су көлемі әдетте балықтардың тірі қалуына жеткіліксіз және тым жылы болды. 1992 жылы федералды бөгет операторлары балықтардың көбеюіне көмектесу мақсатында, қардың еруі мен күзгі дауылдардың табиғи жағдайларын қайта жаңарту үмітімен, маңызды көктемгі және күзгі жұмыртқалау маусымдарында үлкен көлемде суды немесе «импульстік ағындыларды» Станислаус өзеніне жіберуді бастады. 2000-2009 жылдар аралығында Станислаус өзенінің 55 пайызы Гудвин бөгетінен төменгі ағысқа жіберілді, бұл 39 пайызды құрайтын тарихи орташа көрсеткіштен әлдеқайда жоғары. Бұл сонымен қатар жақын орналасқан Туолумне және Мерсед өзендеріне жіберілген ағыннан да көп, олар да лосось пен стальбақтың табиғи мекендеу орындары болып табылады. Балық аулауға арналған ағын суармалы егістерге қажетті сумен бәсекелесетіндіктен, бұл бағдарлама жергілікті фермерлер мен су шаруашылығы аудандарының арасында және Станислаус су қоймаларына тәуелді демалыс саласында жиі қарсылық тудырады. Сонымен қатар, импульстік ағындарға қарамастан, лосось пен стальбағының саны 20-шы ғасырдың соңынан бастап 21-ші ғасырға дейін азаюын жалғастырды (су тасқыны болған жылдары кейде қалпына келеді).

Өзен ағыны туралы пікірталас

2015 жылдың 8 сәуірінде төрт жылдық қатыгез құрғақшылықтан кейін, Суды қайта жаңарту бюросы балықтар үшін Жаңа Мелонес көлінен су жіберуді бастады, фермерлердің наразылығына қарамастан. Суару аудандарының басшылары судың төмен ағып кетуін тоқтату үшін Туллох бөгетінің шлюздерін жабуға бұйрық берді. Бірнеше сағатқа созылған қысқаша қақтығыстан кейін, Суды қайта жаңарту бюросы су ағынын тоқтатты. Аудандық округтер наразылық білдірді, себебі көктемде су жіберу олардың су қорын күрт азайтады, ал штаттық ережелерге сәйкес, Жаңа Мелонес көлінде күзде балық жіберу үшін белгілі бір көлемде су сақталуы тиіс. Құрғақшылық салдарынан Жаңа Мелонес көлінің деңгейі төмен болды және фермерлердің қажеттілігін қанағаттандыру үшін, көктемгі және күзгі жіберулерге қоса, жеткілікті су болмады. Нәтижесінде, көлді қоршаған ортаны қорғау шектеулерінен төмен деңгейге түсіруге рұқсат беретін уақытша келісімге қол жеткізілді. Бұл аудандардың жылдық қажеттіліктерін қанағаттандырды, бірақ су температурасының жоғарылауына әкелді. Ағынның жоғарылауының анадромалық балықтарға тигізетін әсерін анықтау қиын болды, себебі ластану және жергілікті емес хищниктер сияқты көптеген басқа факторлар да бар еді. Ұлттық теңіз балықтарын қорғау қызметінің 2009 жылғы биологиялық пікірінде балық популяциясының нағыз пайдасы үшін одан да көп су жіберу қажет екені айтылды. 2017 жылы FISHBIO тәуелсіз экологиялық кеңес беру тобы зерттеу жариялады, онда көшіп бара жатқан балықтардың саны бұрынғыдай жасанды импульстік ағындармен тығыз байланысты емес екені көрсетілді. 2005-2016 жылдар аралығындағы деректер балықтардың көшіп-қонуының өзен ағынына да, талап етілген ағынға да бірдей жауап беретінін көрсетті. Калифорния Су ресурстары департаменті Станислаус, Туолумне, Мерсед және Сан-Хоакин өзендерінде ағынды арттыруды жалғастырып келеді, әсіресе көктемгі су ағыны кезінде жіберілетін су көлеміне назар аударады. Жыл бойы Станислаус өзенінің ағысының жартысынан астамы өзен бойымен кедергісіз ағып кетуіне рұқсат берілсе де, көктемгі қар еру кезінде бұл көрсеткіш 20% немесе одан да аз болады, себебі судың көп бөлігі кейінірек пайдалану үшін су қоймаларына жиналады. Штат көктемгі ағынның 40% өзенге ағып кетуіне рұқсат етуді ұсынды, ал кейбір экологиялық топтар 60% дейін талап етеді. Бұл көлемдер қажетті көрсеткіштен жоғары болып, жергілікті ауыл шаруашылығы экономикасын қолдау үшін азырақ қаражат қалады. Оңтүстік Сан-Хоакин суару ауданы – бұл ұсыныс бойынша құрғақ жылдары жер бетіндегі судың үштен екі бөлігін жоғалту қаупі бар – барлық факторларды және ықтимал шешімдерді қарастыруды талап етті, соның ішінде «су жіберудің дұрыс уақыты, мекенді қалпына келтіру, шарапшылықты басқару, хищниктерді жою, су температурасы, су жіберуді шектеу және су қоймаларының артындағы салқын сулы аймақтар». Станислаус өзенінің ағынының шектеулі болуына байланысты өзенге қойылатын барлық талаптарды толық қанағаттандыру мүмкін емес екені анық болды, бұл федералды, штаттық және жергілікті су басқарушыларды келісімге келуге мәжбүр етті. 2016 жылы басталған уақытша бағдарлама Станислаус суару аудандарына өзен суын Сан-Луис және Дельта-Мендота су басқармасына, Оңтүстік Сан-Хоакин алқабындағы федералдық мердігерлерді біріктіретін ұйымға, премиум бағамен сатуға мүмкіндік береді.

Ақсу

Станислаус өзені Калифорниядағы алғашқы танымал тасқынды өзен болды; 1970 жылдары көптеген коммерциялық фирмалар Тоғыз лагерь мен Парроттың көпірі арасындағы өзенде қызмет көрсетті. Осы кезеңдегі рафтинг туралы суреттер мен құжаттарды Станислаус өзенінің мұрағатынан табуға болады. Бұл бөлік 1983 жылы Жаңа Мелонес көлімен су басылғанмен, рафтинг пен каякинг Ортаңғы және Солтүстік салаларында, сондай-ақ Гудвин тоғанынан төменгі бағыттағы негізгі арнада әлі де танымал. Сонымен қатар, Жаңа Мелонес көлінің су деңгейі төмендеген кезде Тоғыз лагерь қайтадан пайда болады, бұл кеме жүргізушілерге өзеннің осы бөлігінен өтуге мүмкіндік береді, бірақ суқойманың шөгінді жинауынан өзен төсегі лайланып, қол жеткізу қиындатады. 2016 жылғы мәліметтерге сәйкес, Қайта құру бюросы коммерциялық фирмаларға "Тоғыз лагерь" жолында қайтадан жұмыс істеуге рұқсат беруді қарастырып жатыр, "өзеннің ағыны мен Мелонес суқоймасындағы су деңгейі мүмкіндік берген жағдайда". Солтүстік саласы Калифорниядағы коммерциялық түрде жүргізілетін ең биік орналасқан өзен болып табылады және штаттағы ең қиын маршруттардың бірі саналады, он үш тасқындысы IV сыныптан жоғары. Ең қолайлы ағын көбінесе сәуір және мамыр айларындағы алты апталық кезеңмен шектеледі. Жаз айларында ағын Нью-Спайсер-Медоу суқоймасымен реттеледі, ол көбінесе су электр энергиясын өндіру үшін түнгі уақытта су жібереді. Орман шаруашылығы қызметі "өзеннің қиын және техникалық сипатымен байланысты" жетекшілікпен саяхаттауды ұсынады, бірақ жеке саяхаттарға да рұқсат беріледі. Гудвин мен Найтс-Ферри арасындағы маршрут, Солтүстік саласына қарағанда көңілдірек болғанымен, IV және V сыныпты тасқындыларды ұсынады. Найтс-Ферриден төмен Станислаус кеңейеді және тегіс ағысқа ие болады, онда Orange Blossom Park-қа дейін I және II сыныпты тасқындылар бар; одан әрі төмен өзеннің көп бөлігі тегіс суда қайықпен жүзуге және жүзуге жарамды. Ортаңғы саласы ең үлкен ағынға ие, бірақ жазда өзен төсегін құрғататын көптеген гидроэнергетикалық бұрылыстарға ұшырайды. Құмды тіл және Мт. Найт маршруттары (жалпы ұзындығы 14 миль (23 км), IV–V+ сыныбында "қиын" деп бағаланған) Сэнд Бар тоғанынан су жіберуге байланысты, бұл тек өзен ағыны Станислаус электр станциясының қуатын асып кеткенде ғана болады. Бұл маршруттың орташа маусымы әдетте маусымның басындағы 3 аптаға созылады. Ақ су спортының танымалдылығының артуына байланысты PG&E жаз айларында тоғаннан көбірек су жіберуді қарастырып жатыр.

Парктер мен қоғамдық қатынастар

Жоғары Станислав алабының шамамен бөлігі Станислав ұлттық орманында орналасқан, онда балық аулау, кемпинг, рюкзакпен саяхаттау, атпен жүру, тау велосипедтері мен қар мотоциклдері сияқты көптеген түрлі демалыс мүмкіндіктері бар. Жоғары Станислав аймағына екі ірі жабайы аймақтың да бөліктері кіреді. Карсон мұздығы Солтүстік Форк және Кларк Форк бойында орналасқан ( "Мұздық" атауы Кларк Форк бойындағы ерекше гранитті құрылымнан шыққан). Эмигрант даласы, аумағын қамтиды, жоғарғы Орта Форкты қамтиды және оңтүстікке қарай Йосемити ұлттық паркімен шектеседі. Станнислаус өзеніндегі көптеген су қоймаларында қайықпен жүзу, су шаңғысы және кемпинг те танымал. Ең ірісі – Нью-Мелонес көліне жылына 800 000-ға дейін адам келеді және қайықтарды жалға беру және жабдықтармен қамтамасыз ететін толық қызмет көрсететін марина бар. Жаңа Спайсер Медоу су қоймасы (Станислаустың Жоғарғы Сьерра көлдерінің ең үлкені) және Беардсли су қоймасы екеуінде де орман шаруашылығы қызметі басқаратын кемпингтік жайлар мен қайық түсіру алаңдары бар. Доннелл көлі де халыққа ашық, бірақ қиын қол жетімділік пен таулы жердің салдарынан, онда адам азырақ. Төменгі Станислав өзені бойындағы жердің көп бөлігі жеке меншікте. Дегенмен, Нью-Мелонес тоғаны мен Сан-Хоакин өзені арасындағы 97 км (60 миль) аралықта он алты мемлекеттік кіру нүктесі бар. Төменгі Станислав бойындағы басқа да саябақтарға Horseshoe, Orange Blossom және Jacob Meyers парктері, сондай-ақ Oakdale және McHenry демалыс аймақтары кіреді, онда өзен жағасындағы жолдар, кемпингтер, қайықпен жүзуге және балық аулауға мүмкіндік бар. Касвелл еске алу мемлекеттік паркі төменгі Станислав өзенінің бойында орналасқан және Орталық аңғардағы соңғы тума еменді ормандардың біріне үй иесі.