Кіріспе

Туолумн шалғыны (/t//u/'/ɒ//l//əm//i/) – АҚШ-тағы Йосемити ұлттық паркінің шығыс бөлігіндегі Туолумн өзені бойында орналасқан, жұмсақ, күмбездермен көмкерілген, субалпілік шалғынды аймақ. Шамамен теңіз деңгейінен биіктігі... Туолумн шалғыны термині көбінесе шалғынның төңірегіндегі Йосемити таулы аймағының кең аумағын сипаттау үшін қолданылады, әсіресе тау шаруашылығымен айналысу кезінде.

Табиғат тарихы

Жасыл желектер жер асты суларының шамалы тереңдігімен қамтамасыз етіледі. Су жылына 1000 мм (39 дюйм) жауын-шашыннан, көбінесе қар түрінде түседі. Су қардың еруінен және тау беткейлік су жинағыштарынан пайда болады, Туолумн өзені, Бадд ағысы, Делани ағысы және Юникорн ағысы арқылы ағады. Көктемде қар еріген кезде, жайылымдардың үлкен аудандары суға толып, іс жүзінде көлге айналуы жиі кездеседі. Sierra Nevada тауларында жайылымдарға жақын тұрақты қарлы алаптар болғанымен, жаз айларында олар көбінесе қарсыз болады. Туолумн жайылымдарындағы көктемнің соңы мен жазғы гүлдеу, қысқа болғанымен, Purple Webber (сиыршықты люпин) сияқты сирек кездесетін түрлері бар, Калифорнияның көптеген жабайы гүлдеріне қонақжай болады. Өсімдік түрлерінің құрамы жайылымдардағы жер бедеріне, ландшафттық орналасуына және жазғы жер асты суы деңгейіне байланысты өзгереді. Маусымдық су тасқыны мен терең тұрған сулы жерлерде ісіп тұратын саз және Сиерра сазы өседі. Басты шөптесін ылғалды жайылым түрлеріне альпілік астер, қара түске жақын саз, патшаның күріш шөбі, батыс бисторт, Брюэри қамысы және кіші балдыркөк жатады. Жіп тәрізді жапырақты саз, мамық гүлді саз, Сиерра балқарағайы және Росс сазы жайылымдардың құрғақ жоталарында немесе жиегінде кездеседі.

Демалыс

Туолумн шалғырынан Кафедрал жотасы мен Біріккен мүйіз шыңына (оңтүстікке қарай), Лемберт күмбезі мен Дана тауына (шығысқа қарай) әдемі көрініс ашылады. Туолумн Медоуз кемпингінде тұруға болады (алдын ала брондау ұсынылады). Туолумн шалғырынан тамаша жаяу серуендеуге және тауға өрлеуге мүмкіндіктер бар, бұл жер Йосемити аңғарына қарағанда көбінесе кем жұртты. Өзен ағысы бойымен (суреттегі оң (батыс) жаққа қарай ағады), Туолумн өзені Глен Аулин маңындағы Уотервилл сарқырамасынан құлап түсіп, ақырында Хетч Хетчи суқоймасына құяды. Маусым мен қазан айлары аралығында шалғырға дейінгі жол әдетте қардан таза болады. Биіктігінің өте жоғары болуына байланысты, 120 тас жолындағы Тиога жотасы қыс айларында жабылады.

Жаяу жүру

Көптеген жаяу және рюкзакпен жүру жолдары Туолумн шалғынынан басталады, оның ішінде Йосемити ұлттық паркіндегі ең биік шың – Лайелл тауының шыңына дейінгі басты маршрут. Джон Мьюр және Тынық мұхитының қыртыс жолдары – ұзақ қашықтыққа арналған рюкзакпен жүру жолдары, олар Лиелл каньоны арқылы Туолумн шалғынына дейін созылады. Жыл сайын осы жолдармен көптеген саяхатшылар жүреді. Осы ұзын жолдармен қатар, Туолумн шалғынында Гейлор көлдері, Кафедралды көлдер, Моно асуы және Лемберт күмбезі сияқты жерлерге бағытталған көптеген күндізгі жолдар бар. Күндізгі жаяу жүру жолдары танымал және жазғы маусымда өте жұмсалады. Бұл жолдарға Туолумн шалғынының шаттл автобусы қызмет көрсетеді, әдетте маусымнан қыркүйекке дейін, бірақ ауа райына байланысты мерзімдер өзгеруі мүмкін.

Инфрақұрылым

Туолумн шалғайлары аймағына Тиога асуы жолы (Калифорния SR 120) қызмет көрсетеді, ол 1920 жылдары асфальтталған. Аймақтың қазіргі жол бойы 1930 жылдары Азаматтық консервациялық корпус (Civilian Conservation Corps) салған. Сол кезде маусымдық қызметкерлерге арналған тұрғын үйлер жаңа орынға көшірілді, онда 1978 жылы "Туолумн Мейдоуз" деген атпен Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген, Ұлттық саябақтар қызметінің ККК салған рустикалық құрылыстарының сақталған жиынтығы бар.