Кіріспе

Гокак – Үндістанның Карнатака штатындағы Белагави ауданының орталық қаласы. Белагавиден шамамен 70 км қашықтықта, Гатапрабха және Маркандея өзендерінің тоғысында орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 79 121 адамды құрайды. Гокак қаласы Белагави ауданында Белагавиден кейін екінші ең жоғары ЖІӨ-ге ие. 16 ғасырда қала билеушілері болған Рани Аббакка мен Гокак Котвалдары арасында қақтығыстар мен шайқастар болған. Қаланың батыс жағында қираған бекініс қалдықтарын көруге болады. Маликарджун ғибадатханасы, сондай-ақ "Маликжан дарға" деп те аталады, төбеде орналасқан. Киттур Малласаржаның [[[Раджа]]сының мазары Арабхави Махтасындағы Дурадундешвар ғибадатханасында сақталған. Британдық үкімдік кезеңде, 1887 жылы Гокак шарлауығының маңында, Гокактан солтүстік-батысқа қарай 6 км қашықтықта, Форбс Гокак иірік фабрикасы (қазіргі Шапуржи Палонжи тобына қарасты Гокак текстиль компаниясы) құрылды. Ол ондаған жылдар бойы жаңартылып, бүгінгі күнге дейін қала экономикасының маңызды көзі болып табылады. 1887 жылы Гокак шарлауығында гидроэлектр станциясы да салынды, ол аймақтағы ең көне жобалардың бірі. Азиядағы алғашқы гидроэлектр энергиясы осы Гокак шарлауығында өндірілді. Гокак ауданы Үнді мұхитындағы цунамиден зардап шеккендерге гуманитарлық көмек көрсету үшін құрылған Премьер-министрдің жеңілдету қорына үлес қосты. Балалар даму жобасының басшысы П.Н. Патил баспасөз мәслихатында мемлекеттік қызметкерлердің бір күндік жалақысын жеңілдету қорына аудару туралы шешім қабылданғанын мәлімдеді. Forbes Gokak тоқыма өнеркәсібінің қызметкерлері де шамамен 7 лакх (700 000) INR көмек көрсетті. Гокак ежелгі индуист ғибадатханаларымен де танымал. Ең танымалдары – Махалингешвара ғибадатханасы, Савалаги Шивалинга Мата, Кадасиддешвар Мата Конур Марадимат, Йогикола ғибадатханасы және Арабхавидегі Дурадундешвара ғибадатханасы. Махалингешвара ғибадатханасы кеңінен танымал және Гокак шарлауығының жанында, Гатапрабха өзенінің жағасында орналасқан. Ғибадатхана – кейінгі Чалукья сәулет стилінде салынған үлкен және кең құрылыс. Ғибадатханада гарбхагриха (ішкі қасиетті орын), ардхамантапа және кең, бірақ ашық мукхамантапа (алдыңғы алаң) бар. Биік шикарасымен және тамаша мүсіндермен безенген қасиетті орын керемет көрініс тудырады. Ол солтүстікке қарап тұр, бұл Шива ғибадатханалары үшін ерекше бағыт. Гатапрабха өзенінің бойында Махалингешвара ғибадатханасынан басқа, 10-12 ғасырларда Деканның бір бөлігін билеген Кальянаның кейінгі Чалукьяларының дәуірінен қалған бірнеше ғибадатханалар бар. Қала өнеркәсіп, бизнес, сондай-ақ білім, өнер, әдебиет және халық өнері салаларында қарқынды дамуда. Бұл қала Шри Кришна Мурти Пураник, Ананд Канда, профессор К. Шаранаппа, доктор С. Б. Тотад, доктор Арджун Я. Панганавар сияқты белгілі каннада жазушыларымен және ойшылдарымен байланысты. Басаварадж Каттимани, профессор Кунданагар Ринглер, Д. С. Павате және Рагавендра Патил де осы қаламен байланысты. Падмашри доктор Чандрашекар Камбар, Нингая Свами Пуджари, Ишвараппа Миначи, Яллаппа Пуджери, доктор Хатапаки және Ишварачандра Бетагери сияқты көптеген танымал халық әртістері де осы қаламен байланысты. Гокак әлемге әйгілі Гокак шарлауығымен танымал. Доктор Арджун Я. Панганавар экономика және әдебиет бойынша 35-тен астам кітаптың авторы, оның соңғы еңбегі – "Шримад Вальмики Рамаяна Махакаавья Даршанм: Әдебиет эпикалық поэмасы (Каннада)", 2021 жыл. Гокак сондай-ақ бүкіл Үндістанда танымал Karadantu тәттісімен де әйгілі, ол жаңғақтармен және жеуге жарамды шайырмен толтырылған қуырылған тәтті шайыр.

Этимология

Гокак іс жүзінде тарихи алдындағы кезеңде құрылған "Аграхар" болды, бұл жерде тайпалық халық/орман тұрғындары мекендеген, содан кейін Ратталар (850-1250 жж.), Бижапур сұлтандары, Типу сұлтан және британдықтар (1819 ж.) билік етті, ал 1853 жылы Белгаум қаласының жанында муниципалитет болып құрылды. Қаланың аты өңірде көптеп өсетін Гоки ағаштарынан шыққан, сонымен қатар бұл "сиыр шабушыларының" жері болған. Гокактың ағылшыншаланған есімі жоқ. Гокак – көптеген адамдардың тегі, ең әйгілісі – атақты ғалым В. К. Гокак. Қала сондай-ақ 16 ғасырда қаланы басқарған "Гокак Котвалдарымен" де белгілі, олар сол кезде Рани Аббакамен дауласып, шайқасқан.

Аудандық мәртебеге қатысты дау

Белғаум ауданының бөлінуі – ұзақ жылдардан бері шешілмей келе жатқан мәселе. Белгаум ауданындағы екінші ірі қала есебінде Гокак жеке әкімшілік аудан құруға басты үміткер болып табылады. Гокак қаласындағы наразылықтардың көп бөлігі бейбіт өтті, алайда кейде олар зорлыққа ұшырап, мемлекеттік мүлікке зиян келтірді. Наразылық акциялары Гокак маңындағы көршілес қалаларда да ұйымдастырылды. 2008 жылдың қазан айында Гокак қаласында аудан мәртебесін талап етіп, бүкіл қалалық шаралар тоқтатылды. Барлық білім беру орындары, коммерциялық мекемелер, кинотеатрлар және басқа да сауда орталықтары жабылды. Солтүстік-Батыс Карнатака көлік корпорациясы (NWKRTC) күні бойы көлік қызметін тоқтатты, бірақ кешке қайта бастады. Мемлекеттік үкімет құрған П.С.Гаддигудар комиссиясы Гокак, Хуккери, Райбаг, Чиккоди және Атани талукаларын қамтитын Гокак ауданын құруды ұсынды, оның ішкі бөліністері Гокак және Чиккодиде орналасатын болады. 2012 жылдың басына дейін ауданды бөлу туралы ешқандай шешім қабылданбады.

География

Гокак – Белгаум ауданындағы Белгаум қаласынан кейін екінші ірі қала және Батыс Гаты тауларымен қоршалған. Жыл бойы суы толық болатын Гатапрабха өзені – айналасындағы ауылдарда тұратын халық үшін ауыл шаруашылығы және ауыз судың басты көзі. Оның орташа биіктігі 553 метрді (1814 футты) құрайды. Қала Карнатаканың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Белгаум ауданының орталық бөлігінде жатыр, сонымен қатар екі штаттың – солтүстіктегі Махараштра және батыстағы Гоаның шекарасында орналасқан. Карнатака штатының астанасы Бангалордан 540 км қашықтықта жатыр. Гокак Оңтүстік-орталық Үндістандағы ылғалды жапырақты тропикалық белдеуге жатады. Гокак талукасының топырағының көп бөлігі латерит топырағынан тұрады, сонымен қатар шамалы қара топырақ та кездеседі. Гокак өсімдігін құрғақ жапырақты орманға жатқызуға болады, ол әдетте Белгаум ауданының орталық және шығыс бөліктерінде шашырап орналасқан. Өсімдіктерге тікелей тәуелді үй жануарлары да осы аймақта кездеседі. Олар ауыл шаруашылығында, сондай-ақ ауылдық жерлерде көлік құралы ретінде пайдаланылады. Жер асты сулары алыс және каналдар мен өзендерге қол жеткізу қиын аймақтарда кеңінен қолданылады. Белғаум ауданының 40% ауыз суында ауыл шаруашылығында тыңайтқыштарға көп мөлшерде тәуелділік болғандықтан нитраттардың концентрациясы жоғары екені анықталды. Геологиялық зерттеулерге сәйкес, Гокақтағы жер асты суының pH көрсеткіші шамамен 8,6-ны құрайды, ал қажетті деңгей 6,5-тен 8,5-ке дейін. Гокақтың айналасындағы аймақта көп мөлшерде гнейс тау жыныстары бар, олар нәтижесінде саз шөгінділері пайда болады. Гокактан солтүстікке қарайғы аймақта құмтас және кварциттерден тұратын төменгі сілемдер орналасқан. Манганий кен орындары Лонда мен Гокак талукасы арасындағы Белгаум ауданында кездеседі. Белгаум ауданындағы Ханнапур және Гокак маңынан құрылыс тастары мен қалыптау құмы алынады.

Климат

Солтүстік-батыс Карнатаканың таулы аймағында, Белгаум ауданының орталық бөлігінде орналасқан Гокак, жыл бойы қолайлы, жылы климатымен белгілі, қыстан басқа. Гокакқа солтүстік-шығыстан және оңтүстік-батыстан жаңбыр жауады, ал маусым мен қыркүйек айлары ең жаңбырлы айлар болып табылады. Аймақта тропикалық саванна климаты және құрғақ қыс жағдайлары басым. Желтоқсан және қаңтар айлары жылдың қалған уақытына қарағанда әдетте суық болады. Қаңтар – ең суық ай, орташа ең төменгі температурасы 15,2°C, ал сәуір – ең ыстық ай, орташа ең жоғары температурасы 35,7°C. Қысқы температура сирек 14°C (54°F) төмендейді, ал жазғы температура көбінесе 34–35°C аспайды.

Демография

2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Гокакта 135 166 адам тұрды. Халықтың 51%-ын ерлер, ал 49%-ын әйелдер құрайды. Гокактағы сауаттылық деңгейі 67%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары: ерлердің сауаттылығы 74%, әйелдердің сауаттылығы 60%. Гокакта халықтың 13%-ы 6 жасқа дейінгі балалар. Аймақта кең таралған тіл – каннада тілі, бірақ урду, маратхи тілдерінде де шағын топтар сөйлейді. 2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша Гокактағы жоспарлы топтар (SC) және тайпалық топтар (ST) саны шамамен 7216 адамды, ал кедейлік шегінен төмен тұратын халық саны шамамен 12203 адамды құрады. Шатырлы аудандарда тұратын халықтың жалпы саны шамамен 7496 адамды құрады. 2011 жылғы мәліметтерге сәйкес, ерлердің сауаттылық деңгейі 76%, әйелдердің сауаттылық деңгейі 68%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен сәл жоғары. Гокактағы халықтың көп бөлігі индуизм дінін ұстанады. Белгаум ауданында индустар (84,59%), мұсылмандар (10,4%), джайндар (4,1%), христиандар (0,42%) және сикхтер, буддистер мен басқа да дін өкілдері бар.

Экономика

Гокақтың ауылдық аймақтарында негізгі экономикалық қызмет – ауыл шаруашылығы, тұрғындардың көп бөлігі фермерлер немесе ауыл шаруашылығымен байланысты кәсіптермен айналысады. Бірақ қала тұрғындары өндіріс, инженерия, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, автомобиль, қызмет көрсету, сақтандыру және соңғы кезде IT/BPO сияқты көптеген салалардан да пайда көреді. Гокақ аймағы мен Белгаум ауданының орталық бөлігінде қант қамысы, жүгері, мақта, жовар және бетель жапырағының өнімділігі жоғары, осының нәтижесінде мақта иру фабрикасы, қант фабрикасы және крахмал өңдеу зауыты орналасқан.

KIADB және KSSIDC

Гокак – Белгаум ауданындағы Белгаумнан басқа, КИАДБ (Карнатаканың өнеркәсіптік аймақтарды дамыту жөніндегі кеңесі) және КССИДК (Карнатаканың шағын өнеркәсіптерді дамыту жөніндегі мемлекеттік корпорациясы) өнеркәсіптік аймағына ие болған жалғыз аймақ. Карнатака индустриалды аймақтарды дамыту жөніндегі басқарма (КИАДБ) – Карнатака үкіметіне толыққанды тиесілі инфрақұрылымдық агенттік. Оның мақсаттарының бірі – "пайдасыз, зиянсыз" саясаты арқылы қарқынды индустрияландыруды ынталандыру. Ол түрлі инфрақұрылымдық жобаларды жеңілдетіп, Карнатака үкіметі бекіткен индустрияландыру схемаларын іске асыру үшін жерді сатып алады. КИАДБ-дегі кәсіпорындар жақсы жоспарланған, кең асфальтталған жолдармен, ішуге жарамды сумен және электрмен жабдықтау желілерімен, сондай-ақ дүкендер мен шағын бизнестің орналасуына арналған кеңсе кешендерімен қамтамасыз етілген. КИАДБ Гокактағы кәсіпорындардың кейбіреулері азық-түлік өңдеу, тамақ майын өңдеу, шағын мақта иіру фабрикалары, ойыншықтар және агарбатти өнеркәсібімен байланысты. KSSIDC болса, шағын өнеркәсіптің өсуі мен дамуына жауапты. Агенттік сонымен қатар шағын өнеркәсіптік кәсіпорындарға сапалы өнімдерді өңдеуге көмектесу үшін ISI сынақ орталықтарын ұсынады. KSSIDC штабтың барлық аймақтарында шикізат қоймаларының кең желісін құрған, бұл шағын өнеркәсіптерге шикізатты оңай жеткізуге мүмкіндік береді.

Тоқыма өнеркәсібі

Forbes Gokak Ltd. – Гокак қаласынан батысқа қарай 6 шақырым жерде орналасқан ірі тоқыма өнеркәсібі. Ол "Гокак Миллс" деген атпен де белгілі. Гокак Миллс бүкіл әлемге жіп жеткізіп, осымен танымал. Гокак Миллс ISO 9002 сертификатын да алған. Гокак Миллс компаниясы Гокак сарқырамасының айналасындағы тасты жерлерде "Глобалды салқындату" деп аталатын ерекше ағаштандыру жобасын бастады, нәтижесінде 2 миллион ағаш отырғызылды. Бұл аймақтың температурасы, жауын-шашын және ауа сапасы тұрғысынан геологиялық жағдайын жақсартуға көмектесті. Бұл жоба компанияға бұрын көптеген марапаттар әкелді және 1994 жылы ағаштандыру жұмысы үшін сыйлыққа ие болды.

Крахмал өңдеу

Риддхи Сиддхи Глюко Биолс Лтд (RSGBL) – Гокактан батысқа қарай 3 шақырым қашықтықта орналасқан ірі крахмал өңдеу орны. Бұл Үндістандағы ең ірі крахмал өңдеу өнеркәсіптерінің бірі. Компанияның бас кеңсесі Гуджарат штатының Ахмадабад қаласында орналасқан, ал өндіріс орындары Карнатака штатының Гокак қаласында, Уттараханд штатының Пантнагар қаласында және Гуджарат штатының Вирамгам қаласында орналасқан. Кәсіпорын ISO 9001 сертификатына ие және сонымен қатар BSE биржасында тіркелген. Риддхи Сиддхи соңғы 15 жылда Glaxo және Hindustan Unilever компанияларына тиесілі екі көпұлттық жүгері өңдеу бірлігін сатып алды.

Ас мәзірі

Махараштра және Гоа штаттарымен шекараға жақын орналасқандықтан, Гокактағы ас мәдениетіне түрлі мәдениеттер әсер етеді. Бхельпури, Севпури, Дхокла сияқты шашлыктардан бастап, Доса, Идли, Вада (тағам), Авалаки, Пури Сагу сияқты оңтүстік үнді тағамдарын табуға болады. Чоу-мейн, Манчоу шорпасы, Гоби манчуриан, Сычуань лапшасы және спринг-ролл сияқты индиялық-қытай тағамдарын ұсынатын көптеген мейрамханалар бар. Карнатаканың солтүстік бөлігінде орналасқан көптеген үйлердің әдеттегі мәзірінде Бхакри, Чапати, Бақлажан карри, Косамбари немесе раита, Самбар немесе Саару, Папад немесе Хаппала, йогурт, пияз, перец, күріш, Жолада ротти, Акки ротти, Раги ротти, Пакора болады. Гокак сонымен қатар Караданту, Ладги ладу, Педа және Кунда тәттілерімен де танымал. Қараданту бадам, фисташка, жаңғақ, кішміш, кептірілген кокос, пата, кашью, құрғақ абрикос және інжір сияқты көптеген құрғақ жемістерден тұрады. Өте қоректі және пайдалы болғандықтан, ол барлық жастағы адамдарға қажетті заттармен қамтамасыз етеді. Гокакта осы ерекше тәттілерді ұсынатын бірнеше мейрамхана бар. Соңғы жылдары ол Еуропа және Солтүстік Америка елдеріне шағын көлемде экспортталады. Қарадантудан басқа, Гокак Үндістанда кең таралған шар тәрізді тәттісімен де танымал. Ол нут ұны, Бомбей равасы, құрғақ жемістер және ұнтақталған кокос қолданып жасалады. Бұлар қантпен және басқа дәмдеуіштермен араластырылып, майда пісіріліп, шар пішініне келтіріледі. Кейде Ладги ладу жасау үшін тағамдық шайыр да қолданылады.

Көлік

Гокактағы қоғамдық көліктің көп бөлігі, айналасындағы ауылдар мен қалаларды байланыстырады және NWKRTC Гокак автобус депосынан басқарылатын қалалық автобустармен қамтамасыз етіледі. Қала ішінде арзан бағамен авторикшаларды жиі табуға болады.

Жол

Гокақ 31 мемлекеттік тас жолы (Жаттан Жамботиге дейін) және 4 ұлттық тас жолы (Хаттарги айрығынан шығу арқылы) арқылы автомобиль жолдарымен байланысты. KSRTC-нің бөлімшесі болып табылатын NWKRTC Гокақтан Қарнатаканың барлық аймақтарына, сондай-ақ көршілес штаттарға автобустарды іске қосады. Қарнатака, Гоа және Махараштраның ірі қалаларына жүретін көптеген жеке автобус компаниялары бар. Гокақ арқылы өтетін басқа мемлекеттік тас жолдары: 44 мемлекеттік тас жолы (Санкешвардан Сангамға дейін), 45 мемлекеттік тас жолы (Арабавиден Чаллакерге дейін), 103 мемлекеттік тас жолы (Гокақтан Саундаттиге дейін), 134 мемлекеттік тас жолы (Бадамиден Хаттарги айрығындағы NH 4-ке дейін).

Темір жол

Гокак жолы (Коннур) және Гатапраба – Гокак қаласының жанындағы екі маңызды теміржол стансасы, олар шамамен 12 км және 14 км қашықтықта орналасқан. Бұл стансалар Үндістан теміржолы желісіне кіреді және оңтүстік-батыс бөлігіне қарасты. Мирадж торабы, Орталық теміржол аймағына кіретін, Гокак жолы стансасына ең жақын теміржол торабы болып табылады. Олар Бангалор, Майсур, Мангалор, Пуне, Мумбай, Хайдарабад, Гоа, Нью-Дели және Ченнай сияқты ірі қалалармен жақсы байланысқан.

Гокақ ойыншықтары

Бұрын Гөкак ағаш және қағаздан жасалған ойыншықтарымен әйгілі болған. Ағаштан жасалған жасанды жемістер, көкөністер, жануарлар, құстар және басқа да түрлі бұйымдар Гокак ойыншықтары деп белгілі. Бұл ойыншықтар көбінесе үйлерде көрмелік заттар ретінде қолданылады, ал балалар оларды ойыншық ретінде сирек пайдаланады. Карнатака үкіметі Гокак ойыншықтарына географиялық атау беруге ниетті.