Кіріспе

Кодагу ауданы (сонымен қатар бұрынғы атауы Коорг деп белгілі) – Үндістанның Карнатака штатындағы әкімшілік аудан. 1956 жылға дейін ол әкімшілік тұрғыдан жеке Коорг штаты болды, содан кейін кеңейтілген Майсур штатына қосылды.

География

Қодагу Батыс Гат тауларының шығыс еңістерінде орналасқан. Оның географиялық ауданы ... құрайды.

Орман

Қодагу тығыз орманды алқаптарымен және мұнда кездесетін экзотикалық флора мен фаунасымен танымал. Онда үш жабайы табиғат қорығы бар: Пушпагири жабайы табиғат қорығы, Талакавери жабайы табиғат қорығы және Брахмагири жабайы табиғат қорығы, бір ұлттық саябақ; Нагарахоле ұлттық саябағы және Үндістандағы жалғыз жеке қорық; SAI қорығы. Қодагу Батыс Гаттқа тән эндемик түрлердің мекені. Мұнда жолбарыстар мен пілдердің саны да көп. 2023 жылғы пілдерді санау деректері бойынша, 1013 пілмен Қодагу Карнатака штатындағы барлық пілдердің шамамен алтыдан бір бөлігін құрайды, бұл көрсеткішпен Шамаржанагардан кейін екінші орында тұр.

Ауыл шаруашылығы

Қодагу экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. Мұнда күріш, кофе, каучук, қара бұрыш, кардамон, Коорг апельсині және бал өндірісі сияқты маңызды егістер өсіріледі. Шай, имбир және какао да аз көлемде өсіріледі.

Кофе және қымыз өндіру

Кодагу – Үндістанның ең ірі кофе және қара бұрыш өндіретін ауданы. Карнатака штаты Үндістанның жалпы кофе өндірісінің шамамен 70% -ін қамтиды, оның 33% -і Кодагу ауданының үлесіне тиеді. Сонымен қатар, Кодагу Үндістанның қара бұрышының төрттен бірін өндіреді.

Өкілдік

Карнатаканың заң шығарушы жиналысына Кодагудан екі депутат сайланады, Мадикери мен Вираджпеттен бір-бірден. Д. Мантар Гоуда Мадикери сайлау округін, ал А. С. Поннанна Вираджпет сайлау округін ұсынып тұр; олар Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшелері. Кодагу бұрын Кодагу-Дакшина Каннада (Мангалор) сайлау округінің құрамында болған, қазір Майсур ЛОКСБА парламенттік округінің құрамына кіреді. Бұл округтің қазіргі депутаты – Шри Пратап Симха, ол Бхаратия Джаната Партиясынан. Кодава Ұлттық Кеңесі мен Кодава Ұлттық Комитеті Кодагу ауданына автономия беруді жақтады, бұл Қорғаны гүлдендіріп, тәуелсіздікке жеткізер еді.

Тарих

Қодавалар Қодагудың ең ерте тұрғындары және егіншілер болған, ғасырлар бойы онда өмір сүрген. Қодавалар сонымен қатар жауынгер қауым болғандықтан, соғыс кезінде қару-жарақ алып жүрген және өздерінің басшылары болған. Коорг туралы ең алғашқы деректер Сангам дәуіріне (б.з.д. 300 – б.з. 300) дейін баратын еңбектерде кездеседі. Ежимала әулеті екі Надуға – жағалаудағы Поожинаду мен төбелі шығыс Карканадуға билік еткен. Сангам әдебиетінің еңбектеріне сәйкес, Поожинаду Маңгалор мен Кожикод арасындағы жағалау аймағының көп бөлігін құраған. Карканаду Ваянад-Гудалур төбелі аймағынан және Кодагу (Коорг) аймағының бір бөлігінен тұрған. Келади Найакаларының бір тармағы – Халери әулеті 1600-1834 жылдар аралығында Кодагуды билеген. Кейіннен британдықтар 1834 жылдан бастап, Коорг соғысынан кейін, 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін Кодагуды басқарды. Осыған дейін жеке штат (Коорг штаты) болған Кодагу 1956 жылы Майсур штатына (қазіргі Карнатака) қосылды.

Британдық Үндістандағы Куорг

1834 жылы Шығыс Үндістан компаниясы Кодагу патшалығының Чикка Вирараджендрасын тақтан түсіріп, Кодагуды «Кург» деп атап, Британдық Үндістанға қосып алды. Британдық үкімділік білім беру мекемелерінің ашылуына, ғылыми кофе өндірісінің енгізілуіне, басқару жүйесінің жақсаруына және экономиканың дамуына ықпал етті. Дегенмен, британдықтардың Үндістандағы отаршылдық билеуі негізінен ресурстарды пайдаланумен байланысты болғанын және Кодагу отарлаушы империяға зор экономикалық мүмкіндіктер ұсынғанын есте ұстаған жөн.

Кодава тайпасы және басқа да кодава тілдерін сөйлейтіндер

Карнатаканың Кодава әдеби академиясы мәліметінше, кодавалар мен оларға жақын топтар – Амма кодавалары, Кодава Пеггаде (Кодагу Хеггаде) және Кодава Маапле (кодава мұсылмандары) – сыртында, тағы 18 кіші этникалық топ аудан ішінде және сыртында Кодава Такк тілінде сөйлейді. Олардың ішінде Ири (Айри, немесе ағаш шеберлері мен темір ұсталары), Коява, Банна, Кодагу Мадивала (кір жуушылар), Кодагу Хажама (шашкер, сондай-ақ Наинда деп те аталады), Кембатти Полея (үй шаруашылығы қызметшілері мен жұмысшылар) және Меда (себет және кілем тоқушылар мен дауылпаз) бар. Кодава тілін сөйлейтін басқа да қауымдар: Хеггадес, Шимоггадан келген егіншілер; Кодава Наир, Керала штатынан келген егіншілер; Айри, қолөнершілер кастасын құрайтын; Меда, себет және кілем тоқушылар, мерекелерде дауылпаздық қызмет атқаратын; Бинепатта, бастапқыда Малабардан келген көшпелі музыканттар, қазір фермерлер; және Кавади, Еденалькнадқа (Вираджпет) қоныс аударған егіншілер. Бұл топтардың барлығы Кодава тілінде сөйлейді және көбінесе Кодава әдет-ғұрыптары мен киімдеріне сәйкес келеді. Сонымен қатар, Кодагу Говдалары мен Тулу Говдалары – Дакшина Каннада және Кодагу этносы. Олар Суляда (Дакшина Каннада) және Сомварпет, Кушаланагар, Багамандала және Мадикеридің бір бөлігінде тұрады. Олар Аребхаше деп аталатын Каннада тілінің диалектісінде сөйлейді. Гуддеман Аппаях Гоуда көптеген басқа да азаттық күрескерлерімен бірге бүкіл Кодагу мен Дакшина Каннаданы қамтыған қарулы күрес арқылы британдықтарға қарсы көтерілді. Бұл британдықтарға қарсы ең алғашқы азаттық қозғалыстарының бірі болды, ол "Амара Суллиада Свантантрая Санграма" (Амара Сулия Данге) деп аталды.

Туризм

Кодагу – Үндістандағы ең танымал тау курорттарының бірі. Кодагудағы ең танымал туристік орындар: Талакавери, Багамандала, Нисаргадхама, Абби шарлауығы, Дубаре, Нагарахоле ұлттық паркі, Ируппу шарлауығы және Тибет буддистік Алтын ғибадатханасы. Талакавери – Кавери өзенінің бастауы. Өзен жағасындағы ғибадатхана Лорд Брахмаға арналған және Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азияда Брахмаға арналған екі ғибадатхананың бірі. Багамандала – Кавери және Канника өзендерінің қосылған жерінде (Сангама) орналасқан. Үшінші өзен, Суджёти, жер астынан қосылады, сондықтан бұл жер Тривени Сангама деп аталады. Ируппу шарлауығы – Оңтүстік Кодагудағы Брахмагири тауларындағы қасиетті индуисттік орын. Жақын жерде Лакшмана Тирта өзені ағып өтеді, оның жағасында Рамешвара ғибадатханасы орналасқан. Дәстүр бойынша, Айодхья ханзадасы Лакшмана, Лорд Раманың кіші інісі, Брахмагири тауына жебе атқаннан кейін бұл қасиетті өзен пайда болған. Челавара шарлауығы мен Тадиандамол шыңы да Оңтүстік Кодагуда орналасқан. Нагарахоле – ұлттық парк және жабайы табиғат курорты. Мадикери – аудан орталығы, ал Раджа орындығы паркі туристер арасында танымал. Кут-Пули тоғаны да туристерге ұнайды. Омкарешвара ғибадатханасы – Индо-сарацин стилінде салынған әдемі ғибадатхана. Аңыз бойынша, ғибадатхана 1820 жылы Лингражендра II салдырған. Патша өзінің әрекеттеріне қарсылық көрсеткен бір діндар брахманды өлтірген. Өлген адамның рухы патшаны күні-түні мазалаған. Ақылды адамдардың кеңесімен патша осы ғибадатхананы салып, солтүстік Үндістанның Каши қаласынан әкелген Шивалинганы орнатқан. Марк шіркеуі Меркара бекінісінің ішінде орналасқан және 1859 жылы Шығыс Үндістан компаниясының офицерлері мен сарбаздары салдырған. Ғимаратты Мадрас үкіметі қаржыландырған және Үндістандағы Англия шіркеуінің, Мадрас диоцезінің басқаруына берген. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін шіркеу жабылып, 1971 жылы Карнатака үкіметі басқарып алған. Қазір ғимаратта Карнатака штатының археологиялық департаменті басқаратын Мадикери бекінісі мұражайы орналасқан. Дубаре – негізінен Кавери өзенінің жағасында, Кушаланагара – Сиддапура тас жолының бойында орналасқан орман департаментінің пілдерді ұстау және оқыту лагері. Нисаргадхама – Кушаланагараға жақын жерде Кавери өзенімен құрылған демалыс орны. Тибет буддистік Алтын ғибадатханасы – Кушалнагара (Майсур ауданы) маңындағы Билякуппедегі тибет босқындарының қонысында орналасқан. Абби шарлауығы – Мадикериден 5 км қашықтықта орналасқан көрнекті шарлауық. Маллалли шарлауығы – Сомаварапеттен 25 км қашықтықта, Пушпагири тауларының етегінде орналасқан. Мандалапатти – Мадикериден 28 км қашықтықта. Абби шарлауығына баратын жолда 3 км-ге дейін оңға бұрылып, содан кейін 25 км жүру керек. Солтүстік Кодагуда Коте Бетта ғибадатханасы және Коте Абби шарлауығы орналасқан. Әбі шарлауығы және басқа шарлауықтар маусымда, әдетте маусым айының басында жаңбыр жауғаннан бастап, жаңбырлы маусымның соңына дейін, бұлақтар мен өзендерде су көп болғанда ең әдемі болады.