Ерсел: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Бұл тегі бар адамдар

Ерсел – Нидерландының оңтүстігіндегі Солтүстік Брабант провинциясындағы муниципалитет және қала. Ерсел Кампин (Кемпен) аймағында орналасқан. Ерсел – Ахт Залигхеден (Сегіз бақыттылық) аймағының бір бөлігі және өзінің тартымды базарымен танымал. Бұл базар, Хинтпен бірге, 19 қазан 1967 жылы қорғалатын елді мекен деп жарияланды. Бұл оның ерекше мінезін сақтап қалуға бағытталған шара болды. Аймақта қолданылатын тіл – Кемпенланд (шығыс брабантиялық диалект, ол әдеттегі голланд тіліне өте ұқсас).

Тарих

Шамамен 3500 жыл бұрын Ерсель аймағының алғашқы тұрғындары Тумулус мәдениетінің қабір төбелерін немесе қабір үйінділерін салған адамдар болды. Олардан кейін, қола дәуірінің соңында, Урнфилд мәдениетінің халқы мұнда өмір сүруді жалғастырды, бұл ‘Шдевик’ жерінде табылған күл салынған ыдыспен дәлелденді. Римдіктер Токсандрия деп атаған бұл аймақты басып алғанға дейін, мұнда эбурон тайпасы тұрған. Рим кезеңінен де археологиялық жәдірелер табылды. Эрсель шіркеуі мен ‘Шадвейк’ ауылының арасында көптеген римдік қыш ыдыстарының сынықтары табылған. 4-ғасырда осы аймақты қоныстанған сали франктары Токсандрлар деп белгілі болды. Римдіктер кеткеннен кейін бұл аймақ дерлік толық босады. 700 жылға қарай франктар бұл аймаққа қайтадан қоныстанды. Олар биік және төмен жерлердің жақын орналасқан жерлерінде қоныстанды. Олардың бірі – Эресло болды. Осы уақыттан бастап бұл аймақта мемлекеттік билік орнатылды. Франктар шаруашылықтарын үшбұрышты алаңның төңірегіне салды. Мұндай қоныстар франктардың жоғары дворяндарына тиесілі домен деп аталды. Эрсель туралы ең ерте жазба мәлімет Эхтернах аббаттығының ‘Codex Aureus of Echternach’ (немесе ‘Liber Aureus’) қолжазбасында кездеседі. Бұл құжатта марқұм Гаоберттің ұлы Аенгильберт, ағасы Веренгауттың келісімімен, Эреслох доменін Әулие Виллибрордқа сыйлаған шарт жазылған. 712 жылы тіркелген бұл құжатта ‘Эресло’ атауы қателікпен ‘Эреслох’ деп жазылған. Виллиброрд бұл мүлікті Люксембургтегі Эхтернах аббаттығына тапсырды. Шамамен 1000 жылға дейін Эрсель Таксандрия графтығына қарасты. Одан кейін Гелдерс графтығының ықпалына өтті. Левен графтығы солтүстікке қарай аумағын кеңейтті және 1203 жылы аймақ Брабанттың құрамына енді. Сауда-саттық дамыды және Эрсель Лёвен мен Гертогенбош, Антверпен мен Тернхаут жолдарының тоғысқан жеріне айналды. Ауылдың ‘Хинт’ алаңы (қазір де көрініп тұр) оңтүстікке қарай кеңейтілді. Жаңа, сопақ алаң сауда үшін салынған ‘de Markt’ (Базар) болды. Айналасында мейрамханалар мен пансионаттар, сондай-ақ атқосымдары мен темір ұстаханасы сияқты ғимараттар пайда болды. 1325 жылы Эрсель Брабант герцогы Ян III-тен ‘бостандық’ (қалалық құқықтар) алды. Осы құқықтарға сәйкес, тұрғындар енді өз әкімдерін сайлай алатын болды. Эрсель Хаперт, Хогелон, Вессем, Кнегсел, Штенсел, Бергейк, Вестерховен, Доммелен және Боркель-ен-Шаттың аймақтық соттарының бас кеңсесіне айналды. 14-ғасырдың ортасында Эрсель гүлденді және монументалды мұнарасы, сондай-ақ Штенсел мен Дюйзель мұнаралары салынды. 1464 жылы базар мен ‘Хинт’ арасында Эрсельде шағын шіркеу салынды. Орта ғасырдан кейін аймақ кедейдеп, 1500-1800 жылдар аралығында ауылдар өспеді. Бұл ‘Тютен’ саудагерлерінің кезеңі болды, олар ауылдан ауылға саяхаттап, қолөнершілік және сауда қызметтерін ұсынды, мысалы, мыс шеберлері, шаш жасаушылар, сондай-ақ ветеринарлық қызметтер, жылқы, қошқар, бұқа және шошқаны кастрациялау, қыш ыдыстар, ас үй құралдары, төсек жабдықтары, зығыр, жіп, жібек және басқа да тоқыма өнімдерімен сауда жасады. Олар цыгандар емес, өз үйлерін Эрсель сияқты орталық жерде салып, содан басқа аймақтар мен елдерге саяхаттады. Бұл дәуірден қалған нәрсе – базардағы ‘Тютен’ үйлері. 1800 жылы, Виллем I патша тұсында, жағдай жақсарды. Эйндховенге және Постельге баратын провинциялық жолдар бекітілді және бу трамвайы салынды (1897). 1923 жылы Эрсель бұрынғы Дуйзель-ен-Штенсель муниципалитетін өзіне қосты. 1900 жылдан бастап бұталы жерлерді өңдеу және сигара өнеркәсібінің дамуы басталды. Дағдарыс кезінде сигара өнеркәсібі жұмыссыздықтың тым жоғары болмауына көмектесті, бірақ сол кезде Эрсельдегі өмір деңгейі төмен болды. Эрсель әлі де Нидерландының ең ірі сигар экспорттаушыларының бірі ретінде танымал және әлемдік сигар өндірушілері нарығында маңызды орынға ие. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Эрсельде халық саны 3700-ден 12 500-ге дейін тез өсті.

About 3,500 years ago the first inhabitants of the area of Eersel were builders of sepulchre hillocks or burial mounds of the Tumulus culture. Following them in the late Bronze Age the people of the Urnfield culture continued living there as has been proved by the urn with cremating ashes that has been found in ‘Schadewijk’. Before the Romans occupied this area, which they called Toxandria, the Eburones lived here. From the Roman period there are also archaeological finds. Many shards of Roman pottery are found between the church of Eersel and the hamlet ‘Schadewijk’. The Salian Franks that settled the area in the 4th century became known as Toxandrians. After the Roman time the region has been virtually depopulated. The Franks established themselves round 700 again in the region. They lived where high and lower grounds were laying close to each other. One of those high grounds was Ereslo. As from this time there is a form of government authority in this area. The Franks build their farms around a triangular square. This kind of settlement was called a domain which was the property of the high nobility of the Franks. The oldest known written indication of Eersel is found in the manuscript Codex Aureus of Echternach (or Liber Aureus) of the Abbey of Echternach. In this document is a charter included in which a certain Aengilbertus, son of late Gaobertus, with approval of his brother Verengaotus gives the property of the domain Eresloch to Saint Willibrord. In this registration of the year 712 the name of ‘Ereslo’ was transferred wrong to ‘Eresloch’. Wilibrord on his behalve gave the heritage to the Abbey of Echternach in Luxembourg. To approximately in the year 1000 Eersel belonged to the county of Taxandria. Hereafter it came under the influence of earl of Guelders. The Earl of Leuven extends its area to the north and in 1203 the region definitively became a part of Brabant. Trading started to develop and Eersel became a cross point for the routes of Leuven and 's Hertogenbosch and of Antwerp and Turnhout. The triangular court of the village 'Hint' (now still visible), was extended in southern direction. The new oval square became ‘de Markt’ (the Market) constructed for the trade as a parking place for carts. Around arose the characteristic buildings for digest and boardinghouses such as taverns. But also stables for horses with the requirements like a blacksmith. In 1325 Eersel obtained the rights of ‘freedom’ (Town privileges) from Duke Jan III of Brabant. On this basis the inhabitants could designate as of now their own governor. Eersel became the head of regional schepenbank of Hapert, Hoogeloon, Vessem, Knegsel, Steensel, Bergeijk, Westerhoven, Dommelen en Borkel en Schaft. Around the 14th century Eersel became prosperous and the monumental tower of Eersel was built, together with those of Steensel and Duizel. In 1464 between the market and ‘het Hint’ a chapel was built in Eersel. After the Middle Ages the region became more poorly and the villages did not grow between 1500 and 1800. This is the period of the ‘Teuten’ a traveling trading people, who were touring from village to village with artisan and merchant services, like coppersmith, wig maker, also some veterinary surgeon like horse, ram, bull and pig castrating, and trade in goods like pottery, kitchen utensil, bed clothes, linen, lace, silk and other textile manufactures. They were no gypsies but build their homes in a central place like Eersel and traveled to other regions and lands from there. One of the remainder of this time are the houses of the ‘Teuten’ at the market. In 1800 at the time of King Willem I there came some improvement. The provincial road to Eindhoven and the road to Postel was hardened and a steam tram railway was manufactured. (1897)

In 1923 Eersel absorbed the former municipality of Duizel en Steensel. Since 1900 the reclaiming of cleared bush ground had taken place and the rise of the cigar industry. During the crisis, the cigar industry ensured that unemployment was not very large, although the living then in Eersel was reasonable poverty. Eersel still enjoys a reputation as one of the largest cigar exporters of the Netherlands and takes still an important place on the world market of cigar producers. After the Second World War there was a fast increase of population from 3,700 to 12,500 inhabitants in Eersel.