Зимбабве саяхаты: Герберт Мучемва Мурераның саяси жолы

Кіріспе

Герберт Мучэмуа Мурева (ағылш. Herbert Muchemwa Murerwa; 1941 жылдың 31 шілдесінде туған) – Зимбабве саясаткері. Ол 1996 жылдың сәуірінен 2000 жылдың шілдесіне дейін, 2002 жылдың тамызынан 2004 жылдың ақпанына дейін және 2004 жылдың 26 сәуірінен 2007 жылдың 6 ақпанына дейін Зимбабве Қаржы министрі қызметін атқарды. 2009 жылдың ақпанынан бері Жер және жерді қайта орналастыру министрі.

Саяси мансап

2004 жылғы 9 ақпанда үкімет құрамындағы өзгерістер кезінде Мурерваның орнын қаржы министрі лауазымына оның орынбасары Кристофер Куренари басты. 2004 жылы Куренари тұтқындалғаннан кейін Мурерва қаржы министрі міндетін атқарушы болып тағайындалды. 2005 жылғы 16 сәуірде ол қайтадан қаржы министрі болды, жоғары білім министрі лауазымын тастады; бұл 2005 жылғы наурыздағы парламент сайлауынан кейін болды, онда Мурерва Горомонци сайлау округінен парламентке сайланды. Мурерва Халықаралық валюта қорына (ХВҚ) 120 миллион АҚШ долларын (300 миллион доллардың ішінде) қайтарып берді, бұл Зимбабвені қарызын төлемегені үшін ХВҚ-дан шығарып тастау туралы қорқытуды болдырмады (2005 жылғы 31 тамыз). Ол елдің жетістігіне тоқталып, «Зимбабвені әлі ешкім жоққа шығара алмайды» және «біз өзіміз де істей аламыз» деді. Бұл төлем Зимбабвеге көршілес Оңтүстік Африкамен 200-500 миллион АҚШ доллары көлеміндегі қарыз туралы келіссөздерді жалғастыруға мүмкіндік берді. Оның қызмет ету кезеңінде Зимбабве экономикасы 2000 және 2004 жылдар аралығында 30% қысқарды, себебі шамамен 4500 ақ нәсілді фермалардың жері тартылып алынды, бұл ауыл шаруашылығы өндірісінің күрт төмендеуіне әкелді. 2005 жылғы маусымда 164,3% құраған инфляция 2005 жылғы шілдеде 254,8% дейін өсті, бұл үкіметтің жыл соңына дейін инфляцияны 80% дейін төмендету мақсатына жету жолындағы қиындықтарды күшейтті. Мурерва жақында жалақы төлеу, азық-түлік импорттау және жаңа тұрғын үйлер салу үшін қосымша бюджет ұсынды, экономикалық өсім мен инфляция бойынша белгіленген мақсаттарға жете алмайтынын мойындағаннан кейін. 2006 жылғы шілдеде инфляция 1193% құрады, бұл соғыс аймақтарынан басқа әлемдегі ең жоғары көрсеткіш болды. Көптеген адамдар Мурерваны Зимбабве экономикасының қиындықтарына себепкер деп санайды, себебі ол президент Роберт Мугабеге «иә, мырзам» деуге дайын еді. Бұл 2006 жылғы тамызда Зимбабве резервтік банкінің директоры Гидеон Гоно бастаған валюта реформаларына қарсылық білдіргенімен күшейді. Бұрын Мурева Гоно болмаған кезде 250 000 долларлық чек енгізуді жоспарлаған, бұл инфляцияны одан да арттыратын еді, бірақ Мугабе оны тоқтатты. 2005 жылғы 16 тамыздағы фискалдық саясат туралы есебінде Мурерва: «Біздің мақсатымыз инфляцияны бастапқыда екі таңбалы, соңында бір таңбалы деңгейге дейін төмендету. Дефляция процесі оңай болмайды. Қазіргі жоғары инфляцияға қарсы күресу үшін барлығымыз құрбандыққа баруымыз керек, министрліктер экономикамыздың мүмкіндіктері шегінде жұмыс істеуі керек. Біздің қиындықтарымызға ешқандай сиқырлы шешім жоқ» деді. Ол сондай-ақ жемқорлыққа тоқталып, «ол елдің әлеуметтік және рухани құрылысына кері әсер етеді, тәртіпсіздік пен пайда табуға ұмтылуға ынталандырады, соның салдарынан кедейлер көптеп зардап шегеді. Ол бизнес-қызметке үлкен шығындар әкеледі, сондықтан осы мәселеге шешуші шешім қабылдау үшін түрлі шаралар мен институттар енгізілді. Осыған байланысты үкімет мүдделі тараптармен келісіп, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссия мүшелерін тағайындау туралы жариялады. Жемқорлық әрекеттері үшін қатаң жазалар қарастырылуда, соның ішінде барлық қолданыстағы «құпия ақпарат берушілер» қоры туралы хабардар ету науқанын күшейту де қарастырылуда. Зимбабве салық органының қызметкерлерінің адалдығын сақтау үшін үкімет шекаралық бекеттердегі барлық жемқорлық көріністерін жою үшін шаралар қабылдауда. Қазірдің өзінде бірнеше қылмыстық іс ашылып, бірнеше қызметкер тергеліп, сотталды. Осыған ұқсас шаралар басқа да мемлекеттік ведомстволарға, соның ішінде Иммиграция, Көлік инспекциясы, мемлекеттік мүлік басқармасы, Бас хатшы кеңсесіне де қолданылуда». Президент Роберт Мугабе көптен күткен кабинет қайта құруының аясында Мурерва 2007 жылғы 6 ақпанда кабинет лауазымынан босатылды. Бұл жағдай Ұлттық резервтік банк басшысы Гидеон Гономен қаржы саясаты туралы болған жария даудан кейін орын алды. «Зимбабве Таймс» газеті жазғандай, резервтік банк басшысы Мурерваға қарсы бұрын-соңды болмаған қадам жасады, үкіметтік баспасөз беттерінде жарияланған ұзақ мәлімдемелер арқылы шабуыл жасады. Мугабе министрге қарсы Гононың жағына шықты. Мурерва мен Гоно Зимбабве үкіметіне көрсетілген қызметтер үшін резервтік банк жасаған төлемдер мәселесінде қарама-қайшы пікірлер білдірген көрінеді. «Таймс» газетіне қысқаша телефон арқылы берген сұхбатында Мурерва өзінің министрлік қызметінен кетуі туралы ешқандай пікір білдіргісі келмейтінін айтты. «Мен пікір білдіргім жоқ. Неге білдіруім керек?» деп сұрады ол, содан кейін қоңырауды аяқтады. Мурерваның денсаулығы нашарлап бара жатқан Стэн Муденгені ауыстыруға тағайындалуы мүмкін деген болжам бар еді. Мурерва 2008 жылғы наурыздағы парламент сайлауында Машаноланд Шығысындағы Горомонци округінен ZANU PF партиясының сенатқа үміткері болып тіркелді. Ресми нәтижелерге сәйкес, ол орынды тартып алды, 16 156 дауыс алып, Демократиялық қозғалыстың Цвангирай фракциясынан келген Винсент Гваразимбаның 15 287 және MDC Mutambara фракциясынан келген Маримо Клаудиостың 4 560 дауысына қарсы жеңіске жетті. 2009 жылғы 13 ақпанда ZANU PF–MDC ұлттық бірлік үкіметі құрылған кезде Мурерва жерді басқару және қайта орналастыру министрі болды. 2017 жылғы 27 қарашада Роберт Мугабені құлатып, 2017 жылғы Зимбабве төңкерілісінен кейін президенттікке келген Эммерсон Мнангагва Зимбабве кабинетін тарату туралы шешім қабылдады, тек Патрик Чинамаса мен Симбараше Мумбенгегвиді тиісінше Қаржы және Сыртқы істер министрлерінің міндетін атқарушылары ретінде қалдырды. Мурерва 2003 жылы АҚШ санкцияларының тізіміне енгізілді.

In a cabinet reshuffle on 9 February 2004, Murerwa was replaced as Finance Minister by his deputy, Christopher Kureneri, and was instead appointed as Minister of Higher and Tertiary Education. Following the arrest of Kureneri, Murerwa was additionally appointed as acting Finance Minister later in 2004. On 16 April 2005, he was formally appointed as Finance Minister again, leaving the post of Higher Education Minister; this followed the March 2005 parliamentary election, in which Murerwa was elected to the House of Assembly from Goromonzi constituency. Murerwa engineered the historic repayment of US$120 million (out of $300 million) in debt to the International Monetary Fund (IMF), prior to their enforcement of a threat to expel Zimbabwe from the IMF for nonpayment of arrears (31 August 2005). Commenting on his country's accomplishment, he stated that it proved "that no one can write off Zimbabwe as yet" and that we "can still do things on our own." This repayment has put Zimbabwe in an excellent position to move forward on loan talks with neighbour South Africa for a loan of between US$200 and US$500 million. During his tenure Zimbabwe's economy shrunk by 30% between 2000 and 2004 following the seizure of about 4,500 white owned commercial farms which sent agricultural production plummeting. Inflation, at 164.3% in June 2005, increased to 254.8% in July 2005, creating a speed bump on the road to the government's goal of bringing inflation down to 80% by year end. Murerwa recently presented a supplementary budget to pay wages, import food and build new housing, after admitting that targets for economic growth and inflation would be missed. Inflation was at 1193% in July 2006 making it the highest inflation rate in the world outside the war zones. Many people viewed Murerwa as the reason why the Zimbabwean economy was struggling due to his 'yes my lord' approach towards President Robert Mugabe. This was aggravated by the fact that he opposed the currency reforms initiated by Gideon Gono, the Reserve Bank of Zimbabwe director, in August 2006. Before that Murerwa wanted to introduce $250,000 bearer cheque during the absence of Gono which would have fuelled the inflation rate further only to be stopped by Mugabe. During his Fiscal Policy Review on 16 August 2005 Murerwa said, "Bringing down inflation, initially to double digit, and ultimately to single digit levels remains our objective. The disinflation process will, however, not be smooth sailing. Addressing the prevailing high inflation challenges facing us demands that we all make sacrifices, with Ministries living within our economy's means. There will simply be no magic solutions to our challenges." He also commented on corruption, saying it "negatively affects the social and moral fabric of the nation, encouraging indiscipline and rent seeking behaviour – with the resultant hardships largely falling on the poor. It causes major costs to business activities and, hence, the introduction of various measures and institutions to decisively deal with this problem. In this regard, Government, in consultation with stakeholders, has announced the appointment of members of the Anti Corruption Commission. Prohibitive penalties for corrupt practices are being considered, including the intensification of awareness campaigns of all existing Whistle Blower Funds. In the case of upholding the integrity of officers at the Zimbabwe Revenue Authority, Government has initiated ongoing measures to nip all corrupt tendencies at border posts. Already, a number of criminal activities have been unearthed with several officers under investigation and prosecution. Similar exercises are being extended to other Government departments, including Immigration, VID, CMED, the Registrar General's Office." As part of a much anticipated cabinet reshuffle by President Robert Mugabe, Murerwa lost his cabinet post on 6 February 2007. This followed a public spat with Reserve bank Governor Gideon Gono over fiscal policies. According to the Zimbabwe Times the Reserve Bank governor took the unprecedented step of attacking Murerwa in lengthy statements published in the government owned press as advertisements. Mugabe appeared to side with Gono, leaving the minister exposed. Murerwa and Gono had apparently taken opposing views on the issue of payments made by the Reserve Bank for various services offered to the Government of Zimbabwe. In a brief telephone conversation with The Times, Murerwa said that he did not want to make any comments over the issue of his departure from cabinet. "I do not want to comment. Why should I?" he asked before ending the conversation. It was thought that Murerwa might be keeping silent on the issue in the expectation that he could be tapped to replace the ailing Stan Mudenge as Minister of Tertiary Education. Murerwa was nominated as ZANU PF's candidate for the Senate seat from Goromonzi, in Mashonaland East, in the March 2008 parliamentary election. He narrowly won the seat according to official results, receiving 16,156 votes against 15,287 for Vincent Gwarazimba of the Movement for Democratic Change Tsvangirai faction and 4,560 for Marimo Cloudios of the MDC Mutambara faction. When the ZANU PF–MDC national unity government was sworn in on 13 February 2009, Murerwa became Minister of Lands and Land Resettlement. On 27 November 2017, Emmerson Mnangagwa, who succeeded ousted President Robert Mugabe following the 2017 Zimbabwean coup d'état, announced the dissolution of the Zimbabwe Cabinet, leaving only Patrick Chinamasa and Simbarashe Mumbengegwi as acting ministers of Finance and Foreign Affairs respectively. Murerwa was put on the United States sanctions list in 2003.