Кіріспе

Фин мұнай компаниясы Neste Oyj (халықаралық атауы: Neste Corporation; бұрынғы атаулары Neste Oil Corporation және Fortum Oil and Gas Oy;) – Финляндияның Эспоо қаласында орналасқан мұнай өңдеу және сату компаниясы. Ол мұнай өнімдерін өндіреді, тазартады және сатады, инженерлік қызметтер көрсетеді және өндіріс технологияларын лицензиялайды. Neste компаниясы 14 елде қызмет етеді. Neste акциялары Хельсинкидегі Nasdaq биржасында тіркелген. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Финляндия Премьер-Министрінің кеңсесі компанияның ең ірі акционері болып табылады, оған акциялардың 35,91%-ы тиесілі. "Neste" атауы фин тілінде "сұйық" деген мағынаны білдіреді.

1948-1997 (Несте)

Neste компаниясы 1948 жылы Финляндия мемлекеттік мұнай компаниясы ретінде құрылды, мақсаты – Финляндияда тазартылған отынның қолжетімділігін қамтамасыз ету. Компания штаб-пәтері Эспоо қаласында орналасқан. 1955 жылы Уолеви Рааде компанияның бас директоры болды. Порвоо мұнай өңдеу зауыты 1965 жылы Скёлдвикте (Килпилахти) салынды. 1971 жылы Neste, Kesko компаниясына тиесілі Kesoil компаниясының жартысын сатып алды. Neste компаниясының жұмысының нәтижесінде, 1973 жылғы мұнай дағдарысы Финляндияға аз әсер етті. 1980 жылы Жаакко Ихамуотила бас директор болды. 1994 жылы Газум, Gazprom компаниясының 25% үлесімен құрылды. 1994 жылы Neste компаниясының полиолефин өндірісі, Норвегияның Statoil компаниясымен бірлескен кәсіпорын – Borealis компаниясына бөлінді. 1998 жылы Neste компаниясының Borealis компаниясындағы 50% үлесі OMV және IPIC компанияларына сатылды. 1994 жылы Neste, бұрын Финляндия раллиі деп аталған, кейін Neste Rally Finland деп аталған жарыстың негізгі демеушісі атанды. 2020 жылдың қазан айында Neste 26 жылдық атау демеушілігін аяқтады. 1995 жылдың қарашасында компания Хельсинки қор биржасының басты тізіміне енгізілді. 1998 жылы Kesoil сервистік станциялары да Neste станцияларына айналды.

2005-2014 (Neste Oil)

2005 жылдың көктемінде Fortum Oil Corporation компаниясы Fortum компаниясынан бөлініп, Neste Oil Corporation компаниясына айналды. 2007 жылы Порвоу мұнай өңдеу зауытында екінші буын биоотын және NEXBTL технологиясын пайдаланатын жаңартылатын дизель зауыты, сондай-ақ жаңа дәстүрлі дизель өндіріс желісі іске қосылды. Сол жылы Хельсинки аймағының көліктерінің барлық автобустары NEXBTL технологиясымен өндірілген дизельге толығымен көшті. Neste, Финляндияның VTT техникалық зерттеу орталығы және Proventia жүргізген тәжірибелер көрсеткендей, көшуден кейін жергілікті шығарындылар айтарлықтай төмендеді, жалпы бөлшек шығарындылары 30%-ға, азот оксидтерінің шығарылымы 10%-ға азайды, қысқы жағдайда өте жақсы көрсеткіштер байқалды және катализаторлармен ешқандай мәселе туындамады. 2009 жылы Порвоудағы екінші жаңартылатын дизель зауыты пайдалануға берілді. 2007 жылы Neste балдырларды зерттеу бағдарламасын бастады, бірақ ол 2015 жылы тоқтатылды. 2019 жылы бұл бағдарлама балдырлар мен қалалық қатты қалдықтардан авиациялық отын өндіруді зерттеу мақсатымен қайта жаңартылды. 2008 жылы Ринне зейнетке шықты, ал оның орнына Матти Лиевонен бас директор болып тағайындалды. 2011 жылы Сингапур зауытына ұқсас зауыт Нидерландының Роттердам қаласында іске қосылды. Оған жұмсалынған инвестициялық қаражат 670 миллион еуроны құрады. Neste және Stora Enso компаниялары Финляндияның Варкаусы қаласында биомассаны газдандыру және Фишер-Тропш процесі арқылы ағаш биомассасынан жаңартылатын дизель майын өндіруді зерттеу үшін бірлескен кәсіпорын құрды. Дегенмен, Еуропалық инвестициялық банк стартап-қаржыландыруына ие болмағандықтан, 2012 жылы бұл жоба тоқтатылды. 2013 жылдың сәуір айында Neste компаниясының Польшадағы өзін-өзі қызмет көрсету станциялары Royal Dutch Shell компаниясына сатылды.

20152019 (Несте)

2015 жылы компанияның атауы Neste Oil-ден Neste-ге қайта өзгертілді, бұл компанияның жаңартылатын энергия саласына бағытталғандығын көрсету мақсатында жасалды. 2017 жылы Neste, Jacobs Engineering компаниясының Neste Jacobs-тағы 40% үлесін сатып алып, компанияны толық бақылауға алды. Сатып алудан кейін Neste Jacobs компаниясы Neste Engineering Solutions Oy деп қайта аталды. 2018 жылдың қараша айында бас директор Ливонен зейнетке шыққан соң, оның орнына бельгия-неміс азаматы Питер Ванакер келді. Маусым айында Neste және LyondellBasell компаниялары жаңартылатын шикізаттан жасалған биологиялық пластиктің коммерциялық өндірісін бастағанын хабарлады.

2020 (Несте)

2020 жылдың наурызында Neste компаниясы неміс Sunfire компаниясына инвестиция салды, ол жоғары температуралық электролиз технологиясын дамытумен айналысады. Қыркүйек айында Neste компаниясы Nynas компаниясындағы 49,99% үлесін Bitumina Industries компаниясына сатты және Naantali мұнай өңдеу зауытын жабу бойынша келіссөздер бастады. Мұнай өңдеу зауытын 2021 жылдың наурыз айының соңына дейін жабу жоспарланған. Осы ынтымақтастық шеңберінде Neste компаниясы жаңаруға жарамды шикізаттан көмірсутектер өндіреді, олар Borealis компаниясының фенол өндіруге қажетті шикізаты ретінде қолданылады. Фенол Covestro компаниясымен негізінен автомобиль фаралары мен терезе жабындары үшін қолданылатын поликарбонат пластиктерін өндіруге пайдаланылады. 2021 жылдың желтоқсанында бас директор Ванакер LyondellBasell компаниясының бас директоры лауазымына өту үшін отставкаға кетті. Мати Лехмус 2022 жылдың мамыр айында бас директор болды.

Операциялар

Neste-нің қызметі маркетинг пен қызметтер, мұнай өнімдері, жаңартылатын авиациялық отын, жаңартылатын полимерлер және химия, сондай-ақ жаңартылатын көлік құралдары бөлімшелеріне бөлінген, әрі операциялық платформаны басқарумен айналысады.

Тазарту

2022 жылы Neste Финляндиядағы Порвоодағы дәстүрлі мұнай өңдеу зауыттарын, сондай-ақ Порвоо, Сингапур және Нидерландыдағы Роттердамдағы жаңартылатын дизель өңдеу зауыттарын пайдаланды. 2015 жылы Порвоодағы екі жаңартылатын дизель өндіріс желісі 0,525 миллион метрикалық тонна жаңартылатын дизель өндірді, бұл Финляндияның дизель тұтынымының шамамен бес бөлігіне тең болды. Neste компаниясының Сингапурдағы өндіріс орны әлемдегі ең ірі жаңартылатын дизель өңдеу зауыты болып табылады, оның жылдық қуаты 1,1 миллион метрикалық тоннаны құрайды. 2022 жылы жаңа жоспарланған өндіріс желісі оның қуатын бір миллион тоннаға арттыруы күтілуде. Neste бензин, дизель, авиациялық және теңіз отыны, жеңіл және ауыр май, базалық майлар, бензин компоненттері, арнайы отын және еріткіштер өндіреді. Сұйық газ, көмірқышқыл газы және күкірт қосымша өнім ретінде сатылады. Neste өнімдеріне ондаған түрлі бензин және жүзден астам түпкілікті өнім кіреді. 2017 жылы Neste жылына 2,6 миллион тонна жаңартылатын дизель өндіретін әлемдегі ең ірі өндіруші болды. Neste жаңартылатын отын өндіру үшін NEXBTL технологиясын әзірледі. Жаңартылатын дизель – бұл гидродезоксигенделген парафиндік отын, оны қозғалтқышты өзгертусіз дәстүрлі дизель қозғалтқыштарында пайдалануға болады.

Әуе шаруашылығы биоотын

Neste компаниясының тұрақты авиациялық отыны (SAF) – керосинпен араластырылатын, құрамында кем дегенде 50% керосин болатын отын. Оны, мысалы, Lufthansa және Swedish Air BP қолданады.

Жанармай станциялары

Neste компаниясы Финляндиядағы ең ірі жанармай бекеттері желісіне ие. 2020 жылы Neste компаниясының Финляндия, Эстония, Латвия және Литвада 800-ден астам көлік және автоматты бекеттер желісі болды.

Тану

2013 жылдың жазында Taloustutkimus және Markkinointi & Mainonta компаниялары жүргізген фин брендтері сауалнамасында Neste Финляндиядағы ең құрметті жанармай құю станциясы бренді деп танылды. 2014 жылдың ақпан айында Talouselämä журналы Neste компаниясының NEXBTL жаңартылатын дизелін жаңа мыңжылдықтың ең маңызды фин бизнес инновациясы деп атады. 2018 жылғы Global 100 индексінде Corporate Knights қаржы ақпарат компаниясы Neste компаниясын әлемдегі ең тұрақты компаниялардың екіншісі деп бағалады.

Климаттық жазба

Neste компаниясы 2035 жылға қарай өндірісін көміртегі нейтралды етуді мақсат тұтып отыр. WWF, Biofuelwatch және тағы да басқа ұйымдар сын танытып отыр. Neste әлемдік пальма майы өндірісінің 1–2%-ын қолданады. Компания пайдаланатын шикі пальма майы 2007 жылдан бері пальма майы плантациялары деңгейінде ізге түсірілген, ал 2013 жылдан бастап 100% сертификатталған. Greenpeace ұйымы да Neste-нің пальма майын пайдалануына қатысты ұқсас алаңдаушылық білдірді. MapHubs жүргізген зерттеу нәтижесінде Neste-нің пальма майын жеткізу тізбегіне орангутан мекендеу орындарының ең көп жоғалуына себеп болатын индонезиялық пальма майын өңдеу зауыттары кіретіні анықталды. Neste үнемі шабуылдарға ұшырап, оның ішінде жариялық науқандарға да қабылды. 2011 жылдың қаңтар айында Neste Public Eye Awards сыйлығына ие болды. Сондай-ақ, Neste Greenpeace ұйымы іске қосқан пародиялық веб-сайтты жабуға тырысты; бірақ, Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы бұл бет коммерциялық емес, экономикалық пайда әкелмейді, жаңылыстырмайды және сөз бостандығы қағидаларына сәйкес келетініне байланысты сауда белгісіне қатысты шағымын қабылдамады.

Пайдаланылған пісіру майы

2022 жылдың қараша айында Neste компаниясының АҚШ-тағы қолданылған тамақ майын (UCO) жинау және шоғырландыру бизнесі мен оған қатысты активтерді Crimson Renewable Energy Holdings, LLC компаниясынан сатып алғаны жарияланды. Бұл мәмілеге SeQuential Environmental Services LLC және Pure LLC үлестері, сондай-ақ Орегон штатының Салем қаласындағы UCO өңдеу орнаты кіреді.