Кіріспе

Американдық ғалым (туған 1939)

Стивен Гроссберг (31 желтоқсан 1939 жылы туған) – когнитивтік ғалым, теориялық және есептеу психологы, нейробиолог, математик, биомедициналық инженер және нейроморфтық технологиялар маманы. Ол Бостон университетінде Когнитивтік және нейрологиялық жүйелер профессоры, сондай-ақ математика және статистика, психология және ми ғылымдары, және биомедициналық инженерия бойынша зейнеткер профессор.

Ерте өмір және білім

Гросберг алғаш рет Нью-Йорк қаласында, Куинстегі Вудсайдта өмір сүрді. Әкесі Ходжкин лимфомасынан қайтыс болғанда ол бір жасар еді. Оның анасы ол бес жаста болғанда қайтадан тұрмысқа шықты. Содан кейін ол анасы, өгей әкесі және ағасы Митчеллмен бірге Куинстегі Джексон Хайтсқа көшіп барды. Ол Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі Стьювесант орта мектебіне түсу үшін бәсекелі емтиханды сәтті тапсырды. 1957 жылы Стьювесант мектебін сыныбында бірінші болып бітірді. Ол 1961 жылы Дартмуттан математика және психология мамандықтары бойынша бірінші бірлескен бакалаврлік диплом алды. Гросберг кейін Стэнфорд университетіне оқуға түсіп, 1964 жылы математика бойынша магистр дәрежесін бітіріп, Манхэттендегі Рокфеллер медициналық зерттеулер институтына (қазіргі Рокфеллер университеті) ауысты. Рокфеллердегі алғашқы жылында ол 500 беттік монография жазып, сол кездегі өзінің жаңалықтарын жинақтады. Ол "Психология мен нейрофизиологияға қолданылатын өрістерді ендіру теориясы" деп аталды. Гросберг 1967 жылы Рокфеллерден математика ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады, онда ол Дартмутта ашқан нейрондық оқыту модельдеріне қатысты алғашқы жаһандық мазмұнды адрестейтін жад теоремаларын дәлелдеді. Оның докторлық диссертациясын басшылық еткен профессор – Джан Карло Рота.

Академияға кіру

Гросберг 1967 жылы Марк Как пен Ротаның ықпалды ұсыныстарымен MIT-де қолданбалы математиканың ассистент-профессоры болып жұмысқа қабылданды. 1969 жылы Гросберг нейрондық желілердің көптеген аспектілері туралы тұжырымдық және математикалық нәтижелер қатарын жариялағаннан кейін доцент болып тағайындалды, соның ішінде 1967 және 1971 жылдар аралығында Ұлттық ғылым академиясының басылымдарында негізгі мақалалар жарияланды. Гросберг 1975 жылы Бостон университетінде толық профессор болып жұмысқа қабылданды, және ол бүгінгі күнге дейін осы университеттің оқытушысы болып қызмет етеді. Бостон университетінде ол танымдық және нейрондық жүйелер кафедрасын, бірнеше пәраралық зерттеу орталықтарын және түрлі халықаралық мекемелерді құрды.

АРТ теориясы

Гейл Карпентермен бірге Гросберг адаптивті резонанс теориясын (АРТ) жасады. АРТ – бұл мидың өзгеріп жатқан әлемдегі объектілер мен оқиғаларды қалай тез үйренетіні, тұрақты есте сақтайтыны және танитыны туралы когнитивтік және нейрондық теория. АРТ тұрақтылық-пластикалық дилемманы шешуді ұсынады; атап айтқанда, ми немесе машина жаңа объектілер мен оқиғалар туралы жылдам үйрене алатындай, бірақ бұрынғы, әлі де пайдалы естеліктерді тез ұмытуға мәжбүр болмайтындай қалай болуы мүмкін. АРТ жоғарыдан төменге қарай үйренген күтулердің ерекшеліктердің күтілетін комбинацияларына назар аудару арқылы қалай жұмыс істейтінін болжайды, бұл жылдам оқытуды қамтамасыз ететін синхронды резонансқа әкеледі. Сондай-ақ, АРТ төменнен жоғарыға қарайғы ерекшелік үлгілері мен жоғарыдан төменге қарайғы күтулер арасындағы жеткілікті үлкен айырмашылықтар әлемді жақсы жіктеуге көмектесетін тану санаттарын іздеуге немесе гипотезаларды тексеруге қалай ықпал ететінін көрсетеді. АРТ өзін-өзі ұйымдастыратын өндіріс жүйесінің бір түрін анықтайды. АРТ Гейл Карпентермен бірге әзірленген АРТ классификаторларының отбасысы (мысалы, АРТ 1, АРТ 2, АРТ 2А, АРТ 3, ARTMAP, бұдыратылған ARTMAP, ART eMAP, таратылған ARTMAP) арқылы тәжірибелік тұрғыдан дәлелденді, олар инженерлік және технологиялық салаларда кең ауқымды қолданыстарда қолданылды, онда жылдам, бірақ тұрақты, кезең-кезеңмен үйренетін жіктеу және болжау қажет. Гросберг «барлық саналы күйлер резонанстық күйлер» деген болжам жасады. Ол АРТ-тағы катастрофикалық ұмытусыз оқыту қасиеттерінің төменнен жоғарыға қарайғы ерекшелік үлгілері мен жоғарыдан төменге қарайғы үйренген күтулер арасындағы назардың сәйкестігі арқылы қалай қамтамасыз етілетінін көрсетті, бұл оқуды қамтамасыз ететін резонанстық күйге әкеледі. Мұндай резонанстық күй, сонымен қатар, біліктілікті білдіретін ерекшеліктерді таңдайтын жасушаларды қамтитын саналы сезімге де алып келуі мүмкін. Осылайша, Гросберг АРТ-ты адамдардың саналы түрде қалай көретіні, еститіні, сезінетіні және өздерінің ерекше өзгермелі әлемдері туралы нені білетіні туралы көптеген сана мен ми деректерін түсіндіру үшін пайдаланды, сондай-ақ осы саналы бейнелерді құнды мақсаттарға жету үшін жоспарлауға және әрекет етуге қолданды.