Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ағылшын суретші-карикатурист және жазушы (1873–1922)
American English cartoonist and author (1873–1922)
Флоренс Кейт Аптон (22 ақпан 1873 – 16 қазан 1922) – американдық туған ағылшын суретші-карикатурист және жазушы, ең әйгілісі балалар кітаптарының сериясындағы Голливог кейіпкерін жасағандығымен танымал.
Florence Kate Upton (22 February 1873–16 October 1922) was an American born English cartoonist and author most famous for creating the Golliwog character, featured in a series of children's books.
Ерте өмір
Уптон АҚШ-қа эмиграциялаған ағылшын ата-анасының отбасында Нью-Йорк штатының Флашинг қаласында дүниеге келді. Ол шығармашылыққа бейім, сәл ерекше отбасының төрт баласының екіншісі болды. Флоренстің әкесі, Томас Харбороу Аптон, Нью-Йорктегі Америка алмасу банкінде құпия хатшы болып жұмыс істеді. 1884 жылы отбасы Флашингтен Манхэттеннің орталық бөлігіне көшті, бұл оның әкесіне күнделікті жұмысына баруды жеңілдетті. Жаңа үйдің жанында орналасқан Ұлттық дизайн академиясы қабілеттіліктеріне қарай кез келген адамға тегін оқыту мүмкіндігін ұсынды. Бұл оның әкесін кешкі сабақтарға қатысуға ынталандырды, ал Флоренс 15 жасында онымен бірге өнерді ресми түрде оқуын бастады.
Upton was born in Flushing, New York, to English parents who had emigrated to the United States. She was the second of four children in a creative and slightly eccentric household. Florence's father, Thomas Harborough Upton, worked as a confidential clerk at the American Exchange Bank in New York. In 1884, the family moved from Flushing to central Manhattan, which was more convenient for her father's daily journey to his office. The National Academy of Design, located near the new home, offered free instruction to anyone who could qualify. This prompted her father to enroll in evening classes, and Florence, at 15 years old, joined him for the beginning of her formal art training.
Ерте мансап
1889 жылғы маусымда Томас Аптонның күрт қайтыс болуы отбасын қаржылық қиындыққа салды. Флоренстің анасы Берта жақсы дауысқа ие болғандықтан, үйде ән сабақтарын беруді бастады. Оның үлкен әпкесі Этельвин жұмысқа орналасты, ал кіші інілері Элис пен Десмонд мектепте білім алды. 16 жасында Флоренс кәсіби суретші ретінде жұмыс істеуге кірісті. Сол кезде көптеген суреттелген журналдар бар еді, олар негізінен жарнама және түрлі деңгейдегі жеңіл әдебиеттерді жариялау үшін пайдаланылды. Кейбір авторлар өздерінің романдары мен әңгімелер жинақтарын суреттеу үшін Флоренсқа жүгінді. 1893 жылға қарай Аптон отбасының қаржы жағдайы тұрақтап, Бертаның туыстары, Хадсондарға, Лондонның Хэмпстед аймағында барып қайтуға мүмкіндік берді. Нью-Йоркте жарияланған жұмыстары арқылы танымал болған Флоренс Лондон баспагерлерімен жұмыс табуда еш қиындық көрмеді. Отбасының қалған бөлігі АҚШ-қа оралғанда, ол Англияда қалуды шешті және одан әрі өнер білімін алу үшін табысын арттыру жолдарын іздеуге кірісті.
In June 1889, the family was placed in financial difficulty by the sudden death of Thomas Upton. Florence's mother, Bertha, had a trained singing voice and began to give voice lessons in the home. Her older sister, Ethelwyn, found work, while her younger siblings, Alice and Desmond, remained in school. At age 16, Florence obtained work as a professional illustrator. Numerous illustrated magazines existed at this time, mainly as vehicles for advertising and light fiction of varying merit. Some of the same authors whose stories appeared in these publications went on to employ Florence to illustrate their novels or books of short stories. By 1893, the Upton family's finances had stabilised to such a degree that it was able to pay an extended visit to Bertha's relatives, the Hudsons, who lived in the Hampstead area of London. With an established reputation from her published work in New York, Florence had no difficulty in finding employment with London publishers. When the rest of the family returned to the United States, she opted to stay in England and began experimenting with ideas to supplement her income so that she could afford further art training.
Голливогг
Уптон балалар кітабына арналған идеяларды "пенни ағаш" қуыршақтарын үлгі ретінде пайдаланып сызуды бастады. Дегенмен, оқиғаның орталық кейіпкері болмағандықтан, жұмыс тоқтап қалды. Оның тәтесі Кейт Хадсон Уптон балаларының иелігінде болған, бірақ бұрынғы сапарда қалдырылған, қара бетпен суреттелген музыкант ойыншығын шатырынан тапты. Ол бұл ойыншықты "Голливогг" деп атап, 1894 жылы алғашқы әңгімесіне негіз етті. Бірнеше баспа үйлер қолжазбаны қабылдамағаннан кейін, Джон Уильям Аллен Лонгманс, Грин және компаниясынан оны үйіне алып, балаларына оқып берді. Олардың ынтасы Алленді оны жариялауға ынталандырды, содан кейін Лонгманс Аптонға келісімшарт ұсынды. "Екі голланд қуыршағының оқиқасы" 1895 жылы Рождествоға қарай жарық көрді, ал екінші басылымда атауы "Екі голланд қуыршағының оқиқасы және Голливогг" деп өзгертілді. Лондон қаласында болған кезінде Аптон "The Strand Magazine", "The Idler" және "Punch" журналдары үшін иллюстрациялар жасады. Лондонның Америкалық қоғамы 1896 жылғы қарашада өткен Алғыс айту тойының естелік бағдарламасын безендіру үшін бірқатар суреттер мен карикатураларға тапсырыс берді. 1895 жылы ол Уолтер Уоллиспен Кройдонда сурет өнерін оқыды. Ол оған кітабының бір данасын сыйлады, кейін ол оны немерелеріне берді; қазіргі орны белгісіз. Үш жылдық еңбектен кейін ол Нью-Йоркке оралып, Көркемсурет студенттері лигасына қатысты, содан кейін Парижде және Нидерландыда оқуын жалғастырды. 1906 жылы Лондонға тұрақты қоныстанған ол 1910 жылы 21 Great College Street мекенжайына көшті. Флоренс пен Берта жылдар бойы он үш "Голливогг" оқиқасын бірлесіп жазды, Берта мәтінін, ал Флоренс суреттерін жасады. "Екі голланд қуыршағының оқиқасы". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1895). "Голливоггтың велосипед клубы". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1896). "Голливогг теңіз жағасында". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1898). "Соғыстағы Голливогг!". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1899). "Голливоггтың полярлық оқиқасы". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1900). "Голливоггтың "Авто-карт" әні". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1901). "Голливоггтың әуе кемесі". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1902). "Голливогг циркі". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1903). "Голландиядағы Голливогг". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1904). "Голливоггтың түлкі ауы". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1905). "Голливоггтың аралдағы өмірі". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1906). "Голливоггтың Рождествосы". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1907). "Африка жартасындағы Голливогг". Лондон: Лонгманс, Грин және компаниясы (1909). Екеуі сондай-ақ 1900 жылы De La Rue & Co. Ltd. (Лондон) компаниясы шығарған, сериядан суреттермен безендірілген "Голливогг: Дөңгелек ойын" атты карта ойынын жасады. Жылдар өте келе, серияға деген қызығушылық азайды, ал Флоренс кәсіби суретші ретінде мансабына көбірек назар аударды. Кітаптардың соңғысы 1909 жылы жарық көрді. Аптон оқуын және сурет салуын жалғастырды, көбінесе портреттерге ден қойды. Ол Корольдік академияда және басқа да көрнекті орындарда көрмелер ұйымдастырды және тез арада талантты портретші ретінде танылды. Сонымен қатар, ол жас сарбаздардың отбасыларынан жүздеген тапсырыстар алды. Денсаулығына байланысты Аптон Бірінші дүниежүзілік соғыста физикалық жұмыс істеуге жарамсыз деп танылды. Оның орнына ол 1917 жылы Кристис аукционында өткен Қызыл Крестке қаражат жинауға көмектесті, өзінің түпнұсқалық қуыршақтары мен суреттерін сыйлады. Қуыршақтардың сатылымынан түскен 450 гинея жедел жәрдем машинасын сатып алуға жұмсалды: ол "Голливогг" деп аталды және Францияда майданға қызмет етті.
Upton began to sketch out ideas for a children's book, using "penny wooden" dolls as her models. However, without a central character on which to hang the tale, progress came to a standstill. Her aunt, Kate Hudson, found a blackface minstrel toy in her attic that the Upton children had owned but left behind on an earlier visit. This toy, which she named "Golliwogg", provided inspiration, and the first story was completed in 1894. After the manuscript was rejected by several publishing houses, John William Allen of Longmans, Green & Co. took it home and read it to his children. Their enthusiastic response prompted Allen to advocate for its publication, and Longmans offered Upton a contract. The Adventures of Two Dutch Dolls was published for Christmas 1895, with the title updated to The Adventures of Two Dutch Dolls and a "Golliwogg" in the second printing. During her stay in London, Upton provided illustrations for The Strand Magazine, The Idler and Punch. The American Society in London also commissioned a series of drawings and cartoons to decorate the souvenir programme of their November 1896 Thanksgiving Banquet. In 1895, she studied art at Croydon under Walter Wallis. She gave him a copy of her book, which was later given to his grandchildren; its present whereabouts are unknown. After three years of work, she returned to New York to attend the Art Students League, then continued studies in Paris and the Netherlands. Returning to London in 1906 to take up permanent residence, she moved to 21 Great College Street in 1910. Through the years, Florence and Bertha collaborated on thirteen Golliwogg adventures, with Bertha writing the text and Florence providing the illustrations. The Adventures of Two Dutch Dolls. London: Longmans, Green & Co. (1895). The Golliwog’s Bicycle Club. London: Longmans, Green & Co. (1896). The Golliwogg at the Sea side. London: Longmans, Green & Co. (1898). The Golliwogg in War! London: Longmans, Green & Co. (1899). The Golliwogg’s Polar Adventures. London: Longmans, Green & Co. (1900). The Golliwogg's "Auto Go Cart." London: Longmans, Green & Co. (1901). The Golliwogg's Air ship. London: Longmans, Green & Co. (1902). The Golliwogg's Circus. London: Longmans, Green & Co. (1903). The Golliwogg in Holland. London: Longmans, Green & Co. (1904). The Golliwogg’s Fox hunt. London: Longmans, Green & Co. (1905). The Golliwogg’s Desert Island. London: Longmans, Green & Co. (1906). The Golliwogg’s Christmas. London: Longmans, Green & Co. (1907). Golliwogg in the African Jungle. London: Longmans, Green & Co. (1909). The two also created a card game featuring illustrations from the series called Golliwogg: A Round Game in 1900, produced by De La Rue & Co. Ltd. of London. Over the years, public interest in the series waned, and Florence focused on her career as a professional artist. The last of the books was published in 1909. Upton continued to study and paint, concentrating mainly on portraits. She exhibited at the Royal Academy and other prominent venues and rapidly established a reputation as an accomplished society portraitist. Additionally, she received hundreds of commissions from the families of young soldiers. For health reasons, Upton was found unfit to serve in any physical capacity during the First World War. Instead, she aided the war effort by donating her original dolls and drawings to a fund raising auction for the Red Cross, conducted by Christie's in 1917. The sale of the dolls, which as a lot fetched 450 guineas, funded the purchase of an ambulance: it was christened "Golliwogg" and served at the front in France.
Өлім
49 жасында Уптон 1922 жылғы 16 қазанда операциядан туындаған салдардан студиясында қайтыс болды. Ол Хэмпстед бейіштігінде жерленген.
At the age of 49, Upton died in her studio on 16 October 1922, from complications following surgery. She is buried in Hampstead Cemetery.
Мұра
Бастапқы Голливогг және Голландиялық қуыршақтар көптеген жылдар бойы Бэкингемширдегі Премьер-министрдің елдік резиденциясы Чекерсте тұрды. Қазір олар Лондонның Бетнал-Грин қаласындағы V&A Балалар мұражайында сақталуда. Голливогг өзінің ең танымал кезеңінде үлкен әсер еткен. Флоренс Аптонның досы және өмірбаянын жазған Эдит Литтлтон: «Менің бір балам Берта мен Флоренс Аптон кімдер екенін білмей тұрып, қуыршақтар туралы оқиғаларға қатты әуестенген, ал жаңа Голливогг кітабы менің балалар бөлмемде, сондай-ақ көптеген басқа үйлерде үлкен қуаныш тудырды» деп еске алды. Аптон бұл кейіпкерге патент алған жоқ. Ірі және тиімді нарықты сезінген көптеген ойыншық компаниялары кітаптардың танымалдылығын пайдаланып қуыршақтың түрлерін жасады, ал басқа жазушылар мен суретшілер де солай істеді, олар серияның мәнін өзгертіп жазды. 1910 жылы джем өндіретін «Джеймс Робертсон және ұлдары» компаниясының өкілі Джон Робертсон оның компанияның талисманы болуы керек деп шешті, ол 2002 жылға дейін солай болды. Көлемді шығармалардың авторы Енид Блайтон өз әңгімелерінде Голливоггті жаман мінезді кейіпкер ретінде бейнелеуді ұнатты. Басқа авторлар да осы тәсілді қолданды. «Голливогг» деген сөз терісі ақ емес адамдарды кемсіту үшін қолданыла бастады, сондай-ақ сөздің жаңа шығу тегі туралы болжамдар айтылды. Аптон мұңайып: «Мен оның атының кейбір терең, қараңғы ойлардың қорқынышты этимологиясын оқығанда қорқамын» деді.
The original Golliwogg and Dutch Dolls resided for many years at Chequers, the Prime Minister's country estate in Buckinghamshire. They are now at the V&A Museum of Childhood in Bethnal Green, London. The Golliwogg had a considerable impact at the height of its popularity. Florence Upton's friend and biographer, Edith Lyttelton, recollected, "One of my children, long before we knew who Bertha and Florence Upton were, had a passionate attachment to the doll stories, and a new Golliwogg book was a great excitement in my nursery as in countless others." Upton did not patent the character. Recognising a large and profitable market, many toy companies took advantage of the popularity of the books and manufactured versions of the doll, while other writers and illustrators took equal advantage, many changing the nature of the series. In 1910, John Robertson of the jam manufacturing family James Robertson & Sons decided it should be the company's mascot, which it remained until 2002. The prolific Enid Blyton chose to depict golliwogs in a number of her stories as naughty individuals. Other authors took a similar tack. The name "golliwog" came to be used as a degrading term for anyone who was not white skinned, and new origins were suggested for the word. Upton despaired: "I am frightened when I read the fearsome etymology some deep, dark minds can see in his name."