Кіріспе

Жаңа Зеландияның шалғай аймақтарында инвазивті түрлерді басқару стратегиясы 1960 жылдан бері Жаңа Зеландияның Фиордленд аймағында бұғыларды тікұшақпен аулау жүзеге асырылып келеді. Кеңес одағы тұсында, 1920 жылдары Еуропадан әкелінген бұғылар Фиордленд ұлттық паркінің жергілікті флорасы мен фаунасына зиян келтірді. Жаңа Зеландия үкіметі бұғыларды ұстау үшін сыйақы белгілеп, парктен әрбір жануарды алып тастаған жергілікті аңшыларға ақша төледі. Бұғы еті мен бұғы терісіне деген сұраныс 1960 жылдары бірнеше аңшыларға тікұшақтар сатып алып, қиын-қыстау жерлерді жылдам аралап шығуға мүмкіндік берді. Соның нәтижесінде бұғылардың саны күрт азайды және аңшылар арасындағы бәсекелестік күшейді. Бұл реттелмеген индустрияда саботаж жасау және ережелерді бұзу туралы айыптаулар жиі кездесе бастады. Фермалық бұғы шаруашылығының өсуімен және 1080 улы заттарынан туындаған қосымша зиянмен бірге, тікұшақпен аң аулау нарығы күрт құлдырады. Дегенмен, оның қалдырған әсері әлі де сақталып келеді, бұрынғы аң аулау тікұшақтары қазір туристер мен аңшыларды Жаңа Зеландияның шұғылалы даласына жеткізеді.

Ұсталу әдістері

Жабайы бұғыларды ұстаудың бір тәсілі – қашып бара жатқан бұғының қасына тікұшақта ұшып, оның үстіне тұтқындау желісін лақтыру болып табылды. Содан кейін экипаж мүшесі тікұшақтан секіріп, бұғыны байлап, күтіп тұрған шаруаларға апару үшін "тірі қаптарға" салып қоятын.

Тарих

Еуропалық қоныс аударушылар спорт үшін Жаңа Зеландияға қызыл бұғыларды әкеліп, 1851 жылдан бастап көптеген басқа жануарлармен бірге орманға жіберді. Ортасы бұл жануарлардың тез көбейіп кетуіне өте қолайлы болды, нәтижесінде өсімдіктерге де, шаруалардың жайылымдарына да кең ауқымда зиян келтірілді. Жаңа Зеландия үкіметі бұл мәселені шешу үшін 1930 жылдары бастап, бұғыларды аулаушыларға әр бұғы құйрығы үшін сыйақы төлеу арқылы олардың санын бақылауға тырысты. Аңшылар жылқы мен моторлы қайықтарды пайдаланып, бұғыларды сату үшін аң қоймаларына тасымалдады. Типикалық "киви жігітінің" "өз қолымен істеу" қағидасы осы өзінен-өзі пайда болған индустрияны құрып, дамытты. ("Оңтүстік адамымен" салыстырыңыз.) Дамудың келесі кезеңі тікұшақтарды пайдалану болды, олар бұғыларды алыс жол аяқтарында орналасқан жүк көліктеріне жеткізу үшін қолданылды, содан кейін оларды ет өңдеу заводтарына жіберді. Бұл әдісті 1965 жылы Тим Уоллис алғаш рет енгізді.

Әуе көлігі әдістері

"Ұшқыр аңшы" тікұшағының экипажы 3 адамнан тұрды: ұшқыш, мерген және жақын шайқасқа қабілетті адам. Үлкен тікұшақ осы "ұшқыр аңшы" тікұшағына көмектесетін: үлкен машина ату арқылы алынған еліктерді ілмекпен тікұшақтың астына іліп тасымалдайтын, сондай-ақ аңшылар тобына отынмен қамтамасыз ететін. Аңшылардың базалары Фиордланд шығанақтарындағы шалғай далалық аймақтарда орналасқан, олар кемелерде (тікұшақ алаңы ретінде пайдаланылатын) немесе қарапайым үйлерде тұратын.

Елік шаруашылығына бет бұру

Табиғи таза ортадан алынған "органикалық еленнің" сұранысы артып, жабайы елендердің саны азайып бара жатқандықтан, кейбір елен аулаушылар елен шаруашылығын бастаудың пайдалы екенін түсінді. Бастапқыда олар жас бұғыларды ұстап, қолмен өсіріп, үйретті – бұғы шаруашылығының бастауы 1970 жылдары Жаңа Зеландияда болды. Ірі қара мал мен қой шаруашылығымен салыстырғанда, бұғы шаруашылығы тек тиімді ғана емес, сонымен қатар салық жеңілдіктері де болды. Аңшылардың шеберлігі арта келе, бұғылар одан да жасырына бастады, жабайы елендердің саны кеміді, бұғы шаруашылықтары үшін асыл тұқымды малға деген сұраныс өсті, ал тірі бұғының бағасы бір басқа 3500 долларға дейін жетті. Жаңа Зеландияға тән бұл тірі бұғы аулау индустриясы – өмір салтына айналып, ерекше мәдениет қалыптастырды. Авариялар, жарақаттар, тікұшақ апаттары және 80-нен астам қаза болды, себебі аңшылар көбінесе жақсы дайындықтан өтпеген, атыс қаруларын және транквилизаторларды қолдануда тәжірибесіз болған, бірақ жоғары табысқа байланысты қауіпке қарамастан аңшылар қайта-қайта осы салада жұмыс істеді. Жаңа Зеландия үкіметі заңнама, полиция және басқару арқылы араласты, бірақ елен аулаушылар мұны өздерінің көріскендеріне кедергі келтіру деп есептеді. Бұл билік пен елен аулаушылардың "әділ ойын" туралы түсініктерінің өзгешелігіне әкелді. Салық заңдарының өзгеруі және бұғы шаруашылықтарының өз малын өсіруі осы дәуірдің аяқталуына себеп болды. Елендер енді орманды қайта мекендейді.