Кіріспе
Израильдегі қала
Израильдегі Метула қаласы Израильдің Солтүстік округінде орналасқан. Ол Израиль-Ливан шекарасына тікелей жанасады. Халық саны құрайды.
the Israeli town
Metula is a town in the Northern District of Israel. It abuts the Israel Lebanon border. It had in a population of .
Қола және темір дәуірі
Метула Дан, Абель-Бет-Мааха және Ион сияқты Киелі кітаптағы қалалардың жанында орналасқан.
Рим және Византия дәуірі
Бұл аймақта рим және византия дәуірлерінде елді мекен болған. Мұнда ежелгі шарап сығу қондырғылары мен мозаикалық едендер табылған. 1967 жылы қазба жұмыстары кезінде табылған бір мазарда үшінші ғасырдың соңы мен алтыншы ғасырдың соңы аралығындағы кем дегенде төрт қабір болған. 1816 жылы танымал саяхатшы Джеймс Силк Бэкингем друстар ғана тұратын "Метулли" деген үлкен ауылды көрген. 1875 жылы Виктор Герин Метелле немесе Метелле ауылын шығысқа қарай бақ шаруашылығымен айналысатын Хаураннан келген друстардың қонысы, бұлағы бар жер деп сипаттаған. Содан кейін, 1881 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеу баяндамасында "Эль-Муталла: Тастан салынған, шамамен 100 друс тұратын, төбеге орналасқан, үлкен ағыс судың жанында, маңы егістік жерлермен қоршалған кішкентай ауыл" деп тіркелген.
Яһуди мошавасының құрылуы
1895 жылы друздар көтерілісі басталғанда Муталланың ер адамдары оның қатарына қосылды. Әйелдер шаруалық жұмысты атқара алмағандықтан, жер иесі, Сидон қаласынан шыққан Джабур Бей Рискалас (Жақын Шығыстағы Грекия дипломаты) есімді христиан, барон де Ротшильдтің бас офицері Джошуа Оссовецкиге 12 800 дунам жерді сатты. Бұл жерде бұрын 600-ден астам друз шаруасы тұрып, егін шаруалығымен айналысқан. Друздар көтерілісі басып қалғаннан кейін, ер адамдар қайтып келіп, жерді жалға алу құқықтарын талап етті. Осы оқиға Ротшильдтің өкілдерінің әдістерін қатты сынауға алып келді, тіпті Ахад Хаам сияқты басқа да сионистер де сынға ұшыратты. Друздар басқа друздар тұратын ауылдарға, соның ішінде Кармел тауындағы Исфияға көшіп кетті. Еврей мұшавасы 1896 жылғы маусым айында 60 шаруа отбасы мен 20 шаруа емес отбасымен құрылды. Құрылтайшылардың көп бөлігі Ресейден келген иммигранттар еді. Петах-Тиквадан келген пионерлер (халуцим) де Метулаға қоныстануға қосылды, сондай-ақ Сафедтен келген кейбір дін ғалымдары да қатысты.
Міндетті мерзім
Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде Метула француз әскери оккупациясы аймағында болды. Британдық сионист Норман Бентвич 1919 жылы былай деп жазды: "Метолла, ең солтүстік бекініс, елдің қалған бөлігі үшін жазғы курорт ретінде жаңа мақсатқа ие болып келеді. Оның таулық ауасы және Иорданға құлайтын шатқалдың үстіндегі керемет орналасқан жері, оны құрғақ күндерде таңдаулы орынға айналдырады, ал шілде және тамыз айларында оның азаматтардың үйлері толып кетеді. Метулла – колониялардың қайратты ерлер мен әйелдері үшін жазғы тоқтау орны; ол туристерді қызықтыру үшін басты жолдан тым алыс, бірақ уақыт өте келе, ол немесе таулы аймақтағы басқа да бір жер, Ливандағы көптеген таулы станциялар сияқты, жазық жерлердегі еврей тұрғындары үшін қажетті орынға айналады. 1920 жылғы Ұлыбритания мен Франция арасындағы шекаралық келісімде Метула Палестинада болуы тиіс делінген, бірақ британдық басқаруға толық көшу 1924 жылға дейін аяқталған жоқ."
Metullah, the most northern outpost, is acquiring a new function as a summer resort for the rest of the country. Its mountain air and its splendid site, high up above a ravine, down which a stream dashes headlong to Jordan, makes it a chosen place in the dry days, and already its few homesteads are crowded in July and August. Metullah is a summer station for the hardy men and women of the colonies; it lies too far from the high road to attract the tourist, but in course of time it, or some other place in the highland region, will become for the Jewish dwellers of the lowlands what a number of hill stations in the Lebanon are already to the Syrians of the plains. The 1920 boundary agreement between Britain and France stated that Metula was to be in Palestine, but it was not until 1924 that the change to British control was complete.
Израиль мемлекеті
Қазіргі Израильде Метула жақсы жағдайлы, туристер көп баратын қала ретінде белгілі, әсіресе жазғы каникул кезінде ізраилдік мектеп оқушылары үшін танымал.
"Жақсы қоршау" (1976-2000)
Жақсы қоршау (הגדר הטובה, HaGader HaTova немесе Фатима өткелі) – Метуладан Ливанға дейінгі шекаралық өткел болды. Ол 1976 жылы ашылып, Израиль Ливандан шыққаннан кейін 2000 жылы жабылды. Бұл шекаралық өткел ливандықтарға Солтүстік Израильде жұмыс табуға, медициналық қызметтер алуға, оқуға және тауар тасымалдауға мүмкіндік берді.
1985 жылғы шабуыл
Сафари апаты Оңтүстік Ливан қақтығысы кезінде (1985–2000) болды. 1985 жылғы 10 наурыздағы жексенбі күні түстен кейін "Сафари" үлгісіндегі жүк көліктерімен Израиль әскерлерінің колоннасы Метуладан Ливанның Марджаюн қаласына қарай келе жатқан еді. Шаббат құдайына қатысқан ондаған сарбаз қызметке оралып бара жатты. Ережеге сәйкес, алдында бір қарулы джип, артта екі қарулы джип, сондай-ақ қауіпсіздік кескіштер мен бронежилеттер киген. Олар Нахал Аюндағы тар көпірден өтіп бара жатқанда, сағат 13:45-те қызыл Chevrolet пикап машинасы оларға қарай келе бастады. Бірінші джиптегі сарбаздар жүргізушінің амандасулы күлкісін байқап, оған тоқтауға және колоннаның өтуіне жол беруге сигнал берді. Бірінші джип пен алғашқы "Сафари" жүк көлігі осылай жасады. 13:50-де "Шевроле" жүргізушісі зор жарылыс жасады, ол Метуланың терезелерін қиратты. 12 сарбаз қаза тауып, 14-і жараланды.
2006 жылғы Ливан соғысы
2006 жылғы Ливан соғысы барысында Метула халқы Хезболланың ракеталарынан қашқан соң уақытша көшіп кеткен қалаға айналды. Соғыс кезінде қалаға 120 ракета түсті. 19 желтоқсанда Хезболла қалаға артиллериялық оқ-дәрілермен атқылады.
География және климат
Метула Израильдің ең солтүстік нүктесінде, Ливан шекарасының жанында, теңіз деңгейінен 520 метр биіктікте жатыр. Қыстары әдетте суық әрі ылғалды болады, жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 900 мм-ге жетеді, ал жаздары жылы және құрғақ. Нахал Аюн өзенінің бастауы Ливан жерінде, Метуладан шамамен жеті километр солтүстікте орналасқан.