Кіріспе

Америкалық ой-сана орталығы, еркін сауда мен неолибералдық сыртқы саясатқа бағытталған.

Peterson Institute for International Economics (PIIE) – 2006 жылға дейін Халықаралық экономика институты (IIE) деп аталған, Вашингтон қаласында орналасқан американдық ой-сана орталығы. Оны 1981 жылы C. Fred Bergsten құрды және 2013 жылдан бері Адам С. Позен басқарып келеді. PIIE зерттеулер жүргізеді, саяси ұсынымдар береді және АҚШ экономикасы мен халықаралық экономикаға қатысты кең ауқымды тақырыптар бойынша кітаптар мен мақалалар жариялайды. 2015 жылғы Global Go To Think Tank Index Report (Think Tanks and Civil Societies Program, University of Pennsylvania) бойынша, PIIE "Дүниежүзіндегі ең үздік ой-сана орталықтары" тізімінде 20-орынды (150-ден) және "АҚШ-тағы ең үздік ой-сана орталықтары" тізімінде 13-орынды (60-тан) иеленді.

Тарих

PIIE-нің пайда болуы 1980 жылы Картер әкімшілігі кезінде Қаржы департаментінің хатшысының орынбасары болған C. Fred Bergsten-нің Германияның Маршалл қорына жолдаған шұғыл өтінішіне байланысты. Бұл бастапқыда GMF кеңесінің мүшелері тарапынан ұзақ мерзімді міндеттемелер мен ұсынылған үлкен қаржы көлеміне байланысты қысыммен қабылданды, бірақ сол кездегі GMF президенті Франк Лойдың күшті қолдауы мен ұсынысымен, Бергстен сол кезде жазғандай, «халықаралық экономикалық мәселелер бойынша қажетті ой-пікірді ұсынуға көмектесетін» орталық құрылды. 1970 жылдары президент Ричард Никсон алтын стандартына байланысты байланысты тоқтатты, 1973 жылы алғашқы мұнай дағдарысы болды және алғашқы G5 саммиті өтті. Осының нәтижесінде жаңа IIE сарапшылар, ғалымдар мен саясаткерлерді біріктіре отырып, халықаралық экономикалық мәселелер бойынша саясатқа бағытталған зерттеулер жүргізуді мақсат етті. GMF институтқа бастапқы 4 миллион доллар бөлді. IIE-нің алғашқы төрағасы Питер Г. Петерсон болды, ол Никсонның Халықаралық экономикалық саясат жөніндегі кеңесінде және Сауда хатшысы болып қызмет еткен. Энтони М. Соломон (Ақша мәселелері жөніндегі Қаржы департаментінің орынбасары және Нью-Йорк Федералдық резервтік банкінің президенті) және Ричард Н. Купер (АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің консультанты) да 1980 жылдардың басында IIE-ге қосылды. 1980 және 1990 жылдары IIE Вашингтондағы ең танымал халықаралық сараптамалық орталықтардың біріне айналды. Форд қоры да IIE-ді айтарлықтай қолдады, 1991 жылы маңызды грант берді. 1990 жылдары IIE мүшелері үшін бірнеше құрметті орындар құрды: біреуі General Electric компаниясының бұрынғы бас директоры Реджинальд Джонстың құрметіне, екіншісі JP Morgan компаниясының бұрынғы бас директоры Деннис Уэзерстоунның құрметіне. 2001 жылы ол 11 Dupont Circle мекенжайынан Массачусетс даңғылындағы қазіргі ғимаратына көшті. 2006 жылы институттың 25 жылдығын тойлау мақсатында үлкен капиталдық кампания өткізілді. Бұрын Халықаралық экономика институты деп аталған ол сол жылы Питер Г. Петерсонның капиталдық кампаниядағы рөлі мен 1980 жылдардың басынан бері институтты үздіксіз қолдауының құрметіне атын өзгертті. Нью-Йоркте өткен конференцияға көптеген ірі экономикалық тұлғалар қатысты: Алан Гринспен, бұрынғы Федералдық резервтік жүйенің төрағасы; Роберт Рубин, бұрынғы Қаржы хатшысы; Жан-Клод Трише, Еуропалық Орталық банк президенті және тағы да басқалар. Адам С. Позен 2013 жылдың 1 қаңтарында Бергстеннен президенттік лауазымды қабылдады. Майкл А. Петерсон 2018 жылдың көктемінде әкесі Питер Г. Петерсоннан төрағалық лауазымды мұра етті. 2019 жылы PIIE-нің жылдық бюджеті шамамен 12-13 миллион долларды құрады. Ол негіздер, жеке компаниялар және жеке тұлғалар, сондай-ақ оның басылымдары мен капиталдық қорынан түсетін табыс есебінен қаржыландырылады.

Зерттеу салалары

"Қарыз және даму" – Сыбайлас жемқорлық және басқару, қарыздың уақтылы төленуі, шетелдік көмек/техникалық көмек, технологиялар және дамушы елдер, өтімдік экономикалар, Әлемдік банк және аймақтық даму банктері. "Глобализация" – Глобализация саясаты, Глобализация және еңбек нарығы, Глобализация және қоршаған орта, Көші-қон, мәселелер мен салдары. "Халықаралық қаржы / Макроэкономика" – Айналым бағамдары жүйесі / Монетарлық саясат, Қаржы, Инвестициялар және қарыз, Жалпыға ортақ қаржылық дағдарыстар, Халықаралық валюта қоры, Жаңа экономика және өнімділік, Әлемдік экономика. "Халықаралық сауда және инвестициялар" – Ауыл шаруашылығы, Бәсекелестік саясаты, Корпоративтік басқару/ашықтық, Электрондық сауда және технологиялар, Экономикалық санкциялар, Энергетика, Тікелей шетелдік инвестициялар, Интеллектуалдық меншік құқығы, Аймақтық сауда блоктары, Қызмет көрсету саласы, Салық саясаты, Дүниежүзілік сауда ұйымы және басқа да жаһандық институттар. "АҚШ экономикалық саясаты" – Экономикалық санкциялар, Сыртқы көмек/техникалық көмек, Сауда даулары, Сауданы ынталандыру туралы заң, АҚШ-тың ақша-кредиттік/фискалдық саясаты, АҚШ-тың сауда саясаты.

2017 жылғы салық реформасы туралы пікірталас

Питерсон институты Трамп әкімшілігінің салық кодексін реформалау ұсыныстарын зерттеуде жетекші орында тұр. Дамыған елдердегі салыстырмалы талдаулар көрсетіп тұрғандай, егер салықтық жеңілдіктер қысқартылмаса, бұл салық ұсынысы бюджет тапшылығын арттырады.

Ғимарат

2001 жылы Петерсон институты 1750 Массачусетс даңғылында ("Эмбасси Роу"), Солтүстік-Батыс, Вашингтон, округ Колумбия орналасқан, институт тапсырыс беріп салған ғимаратқа көшіп келді. Ол Брукингс институтының бас ғимаратының қарсысында, Карнеги халықаралық бейбітшілік қорынан диагональды бағытта және Пол Н. Ницце атындағы жоғары халықаралық зерттеулер мектебінің қасында орналасқан. Ғимаратты Кохн Педерсен Фокс архитектуралық фирмасынан Джеймс фон Клемперер жобалаған. Оның заманауи конференц-орталығы институттың негізін қалаушысы С. Фред Бергстеннің құрметіне аталған. Мүсін бағы институттың меценаты Энтони М. Соломонның есімімен аталады. Ғимаратта институттың бұрынғы директоры Стефан Шмидхини сыйлаған бірнеше өнер туындылары бар, олардың ішінде Жоан Мироның мүсіні және Элизабет Мюррейдің суреті де бар. Бұған қоса, Уильям М. Кек II, елші Джон М. Йейтс және Энтони М. Соломон сыйлаған қытай және африкалық өнер коллекциялары да орналасқан. Ғимарат 2001 жылы Вашингтон бизнес журналының "Жылдың үздік сәулеті" сыйлығына және 2003 жылы Америка сәулетшілер институтының "Үздік дизайн" сыйлығына ие болды. АҚШ-тың бұрынғы қаржы министрінің орынбасары және мемлекеттік хатшының орынбасары Стюарт Эйзенстат Питерсон институтының ғимараты "халықаралық экономика үшін, бейсболға Рут салған Янки стадионы болғандай" екенін айтты.

Сын

2016 жылы The New York Times газетінде жарияланған пікір мақаласында Стивен Раттнер Петерсон институтының жаңа ғимаратын «Глобализация және еркін сауда жақтастарының көтермелеуші тобының киім ауыстыратын бөлмесі» деп атады. Раттнер шекарамызды жабу немесе әлемнен бас тарту керек демейді, бірақ еркін саудада жеңімпаздар да, жеңілістер де болады, сондықтан «біз жеңілгендерге көбірек мән беруіміз керек және оларға көмектесуге тырысуымыз керек», мысалы, салық жүйесі арқылы табысты қайта бөлу арқылы, бірақ біз мұны істемедік деді. Ол Росс Пероның Солтүстік Америка еркін сауда келісімі американдық жұмыс орындарын, әсіресе өндіріс саласындағы жұмыс орындарын Мексикаға көшіретіні туралы айтқан сөзінің дұрыс екенін мәлімдеді. 2009 жылдан 2013 жылға дейін американдық автоөндіріс секторындағы жұмыспен қамту 23%-ға, 560 000-нан 690 000-ға дейін өсті. Бірақ мексикалық автоөндіріс секторындағы жұмыс орындары 368 000-нан 589 000-ға дейін, яғни 60%-ға өсті. «221 000 мексикалықтың жұмыс тапқанына қуаныштымын, бірақ ашық шекаралар болмаса, осы жұмыс орындарының көп бөлігі Америкада болар еді», - деп жазады ол. Сондай-ақ, американдық автоөндірісшілердің жалақысы 12,7%-ға төмендегенін атап өтті. Американдық автоөндірісшілердің сағатық еңбекақысы 35,67 доллар болса, Мексикада ол 6,36 долларды құрады. Петерсон институтының сол кездегі директоры Адам Позен кез келген салаға «ерекше мән берудің» «адамгершілікке жатпайтынын» айтты.