Тринидадтық жазушы Эрл Ловелейс: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Тринидадтық романшы (1935 жылы туған)
романшы

Эрл Уилберт Лавлейс (13 шілде 1935 жылы туған) – тринидадтық романшы, журналист, драматург және әңгімелер авторы. Ол Тринидад мәдениетіне арналған көрнекті, драматикалық туындыларымен танымал: «Тринидад диалектісінің үлгілерін және стандартты ағылшын тілін қолдана отырып, ол әлеуметтік өзгерістерге және ауылдық және қалалық мәдениеттер арасындағы қақтығысқа тән парадокстарды зерттейді». Бернардин Эваристо атап көрсеткендей, «Ловелес – Кариб теңізінің танымал жазушыларының арасында ерекше, себебі ол өмірін Тринидадта өткізген. Көптеген жазушылар әдеби еңбектеріне қолдау табу үшін елдерін тастап кетеді, бұл, әсіресе ұзақ жер аударғаннан кейін, әдебиетке әсер етеді. Бірақ Ловелес романдары Тринидад қоғамымен тығыз байланысты және туған жерімен байланысы үзілмеген адамның көзқарасынан жазылған». Лавлейстің алғашқы романы «While Gods Are Falling» 1965 жылы жарық көрді және British Petroleum демеушілік еткен Тринидад пен Тобагоның тәуелсіздік әдеби конкурсында жеңіске жетті. Ол содан кейін жақсы қабылданған бес романның авторы, олардың ішінде Commonwealth Writers' Prize жүлдесіне ие болған «Salt» (1996) және соңғы туындысы – «Is Just a Movie», 2012 жылғы OCM Bocas сыйлығының Кариб әдебиеті бойынша жеңімпазы. Ол сонымен қатар драма, эсселер, әңгімелер және балалар кітаптарын жазған. Суретші Че Лавлейс – оның ұлы.

Өмірбаян

Тринидад және Тобагоның Токо қаласында туған Эрл Лавлейс өте жас кезінде Тобагодағы ата-анасымен бірге тұруға жіберілді, бірақ 11 жасында Токодағы отбасына қайта қосылды. Кейіннен оның отбасы Белмонтқа, Порт-оф-Испанияға, Тринидадқа, содан кейін Морвантқа көшіп барды. Лавлейс Скарбороу методистік бастауыш мектебінде (Скарбороу, Тобаго, 1940–1947), Нельсон Стрит Бойз Р. К., Порт-оф-Испания (1948) және Идеалдық орта мектепте (Порт-оф-Испания, 1948–1953, онда Кембридж мектебінің сертификатын тапсырды) оқыды. 1953–1954 жылдары «Тринидад Guardian» газетінде корректор болып жұмыс істеді, содан кейін Орман шаруашылығы департаментінде (1954–1956) және Ауыл шаруашылығы министрлігінде (1956–1966) қызмет етті. Ол Тринидадтың солтүстік-шығысындағы Валенсия ауылында орман күзетшісі болып жұмыс істеген кезде жазуды бастады. Кеннет Рамчанд атап өткендей, «ауылдық ортада [Ловелес] таяқпен жекпе-жекке, жаназаларға, ауылдық фестивальдар мен билерге қатысты. Ол крикет пен футбол ойнады, ауыл тұрғындарымен ром дүкенінде құмар ойнады. Ол үздік ауылдық жарыстарға қатысты. Ол қарапайым адамдардың арасында, олардың бірі ретінде және байқаушы суретші ретінде өмір сүрді». Ол 1995–1996 жылдары Англияда Лондон өнер кеңесінің жазушысы болып тағайындалды, 1996–1997 жылдары Массачусетс штатындағы Уэлсли колледжінің африкалық зерттеулер кафедрасында қонақ лекторы болып жұмыс істеді, ал 1999–2004 жылдары Вашингтон штатының Такома қаласындағы Тынық мұхиты лютеран университетінің ағылшын тілі кафедрасында ерекше романист болды. Лавлейс 1992, 1995 және 2006 жылдары елде өткен Кариб теңізі өнер фестивалі Carifesta-ның Тринидад пен Тобагодағы көркемдік директоры болды. Ол «Trinidad Express» газетіне колонка жазады және «Voices», «South» және «Wasafiri» сияқты бірқатар мерзімді басылымдарға материалдар жариялаған. Тринидадта тұрып, сабақ беріп, түрлі елдерге гастрольдік сапарлар жасаған ол 2005 жылы Тринидад және Тобаго университетінің директорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды, сол жылы оның 70 жылдығы Университетте конференция мен тойлармен атап өтілді. Ол Кариб жазушылары қауымдастығының президенті. Лавлейс 2014 жылы Funso Aiyejina-ның «А Writer In His Place» атты деректі фильмінің тақырыбы болды. 2015 жылдың шілдесінде 80 жылдығына орай Лавлейс Тобагода кино көрсетілімдерін қоса алғанда, NGC Bocas Lit Fest-тің құрметіне ие болды. Ол 2017 жылы Funso Aiyejina-ның өмірбаянының тақырыбы болды. Earl Lovelace Short Fiction Award сыйлығы 2022 жылы Нигериялық жазушы және баспагер Ониека Нвелуе «Кариб теңізі елдерінің ең маңызды жазушысының құрметіне» Abibiman Publishing баспасымен бірлесіп құрылды.

Born in Toco, Trinidad and Tobago, Earl Lovelace was sent to live with his grandparents in Tobago at a very young age but rejoined his family in Toco when he was 11 years old. His family later moved to Belmont, Port of Spain, Trinidad, and then Morvant. Lovelace attended Scarborough Methodist Primary School, Scarborough, Tobago (1940–47), Nelson Street Boys' R. C., Port of Spain (1948), and Ideal High School, Port of Spain (1948–53, where he sat the Cambridge School Certificate). He worked at the Trinidad Guardian as a proofreader from 1953 to 1954, and then for the Department of Forestry (1954–56) and the Ministry of Agriculture (1956–66). He began writing while stationed in the village of Valencia, in north eastern Trinidad, as a forest ranger. As Kenneth Ramchand has noted, "In the rural context [Lovelace] attended stick fights, wakes, village festivals and dances. He played cricket and football, and gambled in the rum shop with the villagers. He joined up to take part in the Best Village Competitions. He was living among ordinary people as one of them, and as an artist observing." He was appointed Writer in Residence in England by the London Arts Board (1995–96), a visiting lecturer in the Africana Studies Department at Wellesley College, Massachusetts (1996–97), and was Distinguished Novelist in the Department of English at Pacific Lutheran University, Tacoma, Washington (1999–2004). Lovelace was Trinidad and Tobago's artistic director for Carifesta, the Caribbean Festival of Arts, which was held in the country in 1992, 1995 and 2006. He is a columnist for the Trinidad Express, and has contributed to a number of periodicals, including Voices, South, and Wasafiri. Based in Trinidad, while teaching and touring various countries, he was appointed to the Board of Governors of the University of Trinidad and Tobago in 2005, the year his 70th birthday was honoured with a conference and celebrations at the University of the West Indies. He is the president of the Association of Caribbean Writers. Lovelace is the subject of a 2014 documentary film by Funso Aiyejina entitled A Writer In His Place. In July 2015, to mark his 80th birthday, Lovelace was honoured by the NGC Bocas Lit Fest with celebrations in Tobago, including film screenings. He is the subject of a 2017 biography by Funso Aiyejina. The Earl Lovelace Short Fiction Award was established in 2022 by Nigerian writer and publisher Onyeka Nwelue, administered by Abibiman Publishing, "in honour of the most important writer from the Caribbean".

Жазу

Оның шығармалары халықаралық деңгейде танылып, марапаттарға ие болғанмен қатар, "Ловелес өз еліндегі оқырмандар тарапынан әңгіме айту шеберлігі, кейіпкерлерінің айқындығы, тілінің жеңілдігі мен күштілігі, креолдық немесе аралдық мәдениеттің құндылығын көрсетуі және оның туындылары адамдарға өздерін көркемдік айнада көріп, жақсы сезіну сезімін сыйға тартуы үшін бағаланады". 1968 жылы Ловелес екінші романы "Мектеп мұғалімі"-н жариялады, онда "Кумака халқының тілін ойлап тапты, бұл алыс испан креолдық ауыл, ағаш төбелермен, құнарлы аңғарлармен және мөлдір суарналарымен суарылған, Ловелес сипаттаған прозада керемет тірілген жер". "Мектеп мұғалімі" табиғатты және оған үйлесімді адамдарды құрметтеу, кішкентай аралдан заманауи мемлекетке өтудің қауіп-қатерлері туралы ойлар мен отаршылдық жағдайдағы білім беру туралы сатира ретінде оқылуы мүмкін. Оның ең танымал туындысы саналатын "Аждаһа билемейді" Тринидадтың карнавалдық дәстүрлері мен екінші дүниежүзілік соғыстан кейін британдық үстемдікке қарсы шыққан калипсошыларға арналған құштарлыққа толы мадақ. 1982 жылы Ловелес "Таңғажайып шарап" романын жариялады, ол Рухани баптист қауымының күресін, тыйым салу туралы жарлық қабылдануынан бастап оның күшін жоюға дейін көрсетеді, бұл әңгіме Ловелес туындыларындағыдей креолдық баяндаушы дауысымен жандандырылған. 1996 жылы жарық көрген "Тұз" романы туралы "Publishers Weekly" былай деді: "Тринидадтың жапырақтарындай жасыл, Кариб теңізі сияқты жарқын диалогтарды қолдана отырып, Ловелес әлі де шешілмеген нәсілдік мәселелермен күресіп жатқан кез келген ұлтқа және өзінің өткенінен азат болуға тырысып жатқан кез келген халыққа қатысты ойларға толы туынды жасайды". "Тұз" Commonwealth Writers' Prize (Жалпы жеңімпаз, ең жақсы кітап) сыйлығын жеңіп алды және 1998 жылғы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығының финалисі болды. 2011 жылы Ловелес "Бұл жай ғана фильм" романын Faber and Faber баспасында жариялады. Бұрынғы романынан 15 жыл өткен соң, оны "ерекше оқиға" деп атап, Бернардин Эваристо The Guardian газетінде былай деп жазды: "Ловелес Кариб теңізінің танымал жазушыларының арасында ерекше, өйткені ол өмірінің бар сағатын Тринидадта өткізген. Көптеген жазушылар әдеби еңбектеріне қолдау табу үшін елдерін тастап кетеді, бұл, әсіресе ұзақ жылдар бойы шетте болудан кейін, әдебиетке әсер етеді. Бірақ Ловелес туындылары Тринидад қоғамымен тығыз байланысты және отанымен байланысы ешқашан үзілмеген адамның көзқарасынан жазылған. Жаңа романында ол назарын Каскадудың алыс қиялдық ауылына және саясатқа, әріптестеріне және өздерінің кемшіліктеріне қатысты қарым-қатынастары қызықты материал беретін қарапайым адамдардың өміріне аударады". Ловелес сондай-ақ пьесалар (кейбіреулері "Jestina's Calypso and Other Plays", 1984 жинағында), әңгімелер ( "A Brief Conversion and Other Stories", 1988 жинағында), эсселер, балалар кітабы және журналистика саласында еңбек еткен.

At the same time as his writing has brought him international prestige and awards, "Lovelace has been valued by readers in his own country for his story telling, for the vividness of his characters, for the ease and energy of his language, for his celebration of the creole or island born culture, and for the way his writing makes people feel good about the selves they see in the mirror of his art." In 1968, Lovelace published his second novel, The Schoolmaster, for which "he invented a language to represent the people of Kumaca, a remote Spanish Creole village of timbered hills, fertile valleys and clear cool rivers that comes breathtakingly alive in Lovelace’s descriptive prose. The Schoolmaster can be read as a celebration of the natural world and the attuned people in it; as a parable about the perils of transition from small island to modern nation; and most obviously as a satire about education in a colonial context." Considered his best known work, The Dragon Can't Dance is "a wildly exuberant paean to Trinidad’s carnival traditions and the calypsonians who challenged British rule in the wake of the second world war." In 1982, Lovelace published the novel The Wine of Astonishment, which deals with the struggle of a Spiritual Baptist community, from the passing of the prohibition ordinance until the ban, the story "animated by a Creole narrative voice" as in other work by Lovelace. Summing up his 1996 novel, Salt, Publishers Weekly said: "Using language that's as lush as the foliage of Trinidad and dialogue as vivid as the Caribbean, Lovelace creates a parable that applies to any nation struggling with unresolved racial issues and to any people struggling to free themselves from their past." Salt won the Commonwealth Writers' Prize (Overall Winner, Best Book) and was shortlisted for the 1998 International Dublin Literary Award. In 2011, Lovelace's Is Just a Movie was published by Faber and Faber. Hailing it as "something of an event", coming 15 years after his previous novel, Bernardine Evaristo wrote in The Guardian: "Lovelace is unusual among celebrated Caribbean writers in that he has always lived in Trinidad. Most writers leave to find support for their literary endeavours elsewhere and this, arguably, shapes the literature, especially after long periods of exile. But Lovelace's fiction is deeply embedded in Trinidadian society and is written from the perspective of one whose ties to his homeland have never been broken. In his new novel, he turns his attention to the remote fictional village of Cascadu and the lives of ordinary individuals whose relationship to politics, their peers and their own weaknesses provide fascinating material." Lovelace has also written plays (some collected in Jestina's Calypso and Other Plays, 1984), short stories (collected in A Brief Conversion and Other Stories, 1988), essays, and a children's book, as well as journalism.

Қағаздар

Вест-Индия Университетінің Альма Джордан кітапханасы Эрл Лавлейс қолжазбаларын сақтайды. Бұл құжаттардың көп бөлігі терілген және қолмен жазылған жазбалар, сондай-ақ Лавлейстің жарияланған туындыларының – романдардың, пьесалардың және әңгімелердің қолжазбаларынан тұрады. Жиынтыққа келесі романдардың қолжазбалары кіреді: «Мектеп мұғалімі», «Аждаһа билей алмайды», «Құдайлар құлап жатқанда», «Таңғажайып шарап», «Тұз». Сонымен қатар, жинақта жарияланбаған туындылар да бар, оның ішінде өлеңдер.

Отбасы

Оның суретші ұлы Чэ Лавлейс 1997 жылы АҚШ басылымындағы "Салт" романының мұқабасын салған. Эрл Лавлейс өзінің кинорежиссер қызы Аша Лавлейспен бірлесіп, "Қысқаша түрлендіру" кітабынан алынған, сол аттас қысқа әңгімесіне негізделген "Джобель мен Америка" толық метражды фильмінің сценарийін жазды. Бұл жобада оның ұлы Уолт Лавлейс оператор және монтажшы, ал Чэ көркемдік жетекші болды.

Марапаттар мен мойындау

1963 жылы British Petroleum Independence Award, 1963 жылы «Құдайлар құлап жатқанда» үшін. 1966 жылы Тринидад пен Тобагодағы өнерге қосқан үлесі үшін Пегасус әдеби сыйлығы. 1977 жылы «Пьеро Гиннард» пьесасы үшін үздік пьеса және үздік музыка сыйлықтары. 1980 жылы Гуггенхайм стипендиясы. 1985 жылы Жестинаның «Калипсо» пьесасы Тринидад және Тобаго драма фестивалінде ең түпнұсқалық пьеса деп танылды. 1986 жылы Ұлттық гуманитарлық ғылымдар қоры гранты. 1988 жылы Тринидад және Тобаго үкіметінен Чакония медалі (Алтын). 1997 жылы «Салт» кітабы үшін Commonwealth Writers' Prize (Жалпы жеңімпаз, «Үздік кітап») сыйлығы. 1998 жылы «Салт» кітабы үшін Халықаралық Дублин әдеби сыйлығының шорт-тізіміне ілікті. 2002 жылы Вест-Индия университетінің (Сент-Августин, Тринидад және Тобаго) құрметті әдебиет докторы дәрежесі. 2011 жылы Гваделупа аймақтық кеңесінен «Бұл тек фильм» үшін Кариб әдебиетінің үлкен сыйлығы. 2012 жылы «Бұл жай ғана фильм» үшін OCM Bocas Prize for Caribbean Literature (шығармашылық санатының жеңімпазы және жалпы жеңімпазы). 2012 жылы Кариб-Канада әдеби сыйлығы. 2012 жылы Тринидадтағы Ұлттық кітапхана және ақпараттық жүйе (Nalis) тарапынан өмір бойына берілетін әдеби сыйлық. 2018 жылы Сент-Мартин кітап жәрмеңкесінің президенттік сыйлығы.

Романдар

"Құдайлар құлаған кезде", Лондон: Коллинз, 1965; Чикаго, Иллинойс: Регнери, 1966. "The Schoolmaster", Лондон: Коллинз, 1968. "Аждаһа билей алмайды", Лондон: Андре Дойч, 1979. Faber & Faber, 1998. "Қайрандықтың шараптары", Лондон: Андре Дойч, 1982. Оксфорд: Хайнеманн білім беру кітаптары, Кариб жазушылары сериясы (1983); 2010 жылғы басылымы CSEC-ге арналған зерттеу жазбаларын қамтиды. Salt (1997 жылғы Commonwealth Writers' Prize жүлдесінің иегері; 1998 жылғы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығының финалисі), Лондон: Faber & Faber, 1996; Нью-Йорк: Persea Books, 1997. Is Just a Movie (Кариб әдебиеті саласындағы 2012 жылғы OCM Bocas сыйлығының иегері), Лондон: Faber & Faber, 2011 жылғы қаңтар. .

Қысқа әңгімелер жинағы

Қысқаша айналысу және басқа да әңгімелер, Оксфорд: Хайнеман, 1988.

Ойын жинағы

Жестинаның Калипсосы және басқа пьесалар, Оксфорд: Хайнеман, 1984.

Очерктер жинағы

Қараңғыда өсу. Таңдалған эсселер (ред. Funso Aiyejina; Сан-Хуан, Тринидад: Lexicon Trinidad, 2003).

Театрлық қойылымдар мен мюзиклдер

Жаңа басшы, 1962 жыл. "Менің атым – Ауыл" (My Name Is Village), 1976 жылы Тринидадтың Порт-оф-Испания қаласындағы Куинс-холл залында қойылған. Пьеро Гиннард (музыкалық драма), Тринидадтың Порт-оф-Испания қаласындағы Куинс-холлда 1977 жылы қойылған. Жестинаның Калипсосы, 1978 жылы Сейнт-Огастин, Тринидад, Вест-Индия университетінде қойылған. "Таңғажайып шарап" (оның романынан бейімделген), Тринидадтың Порт-оф-Испаниясында; Барбадос, 1987 жыл. "Жаңа аппаратты дүкен" (The New Hardware Store), 1980 жылы Вест-Индия университетінде қойылған. 1987 жылы Лондон, Англияда Талауа театр труппасының Артс театрында қойылған. "Дракон билемейді" (The Dragon Can't Dance) (оның романынан бейімделген), 1986 жылы Порт-оф-Испанияда, Тринидадтағы Куинс-холлда қойылған. Ивон Брюстердің редакторы болған "Black Plays: 2" журналында, Лондон: Метхен, 1989 жылы жарияланды. Талауа театр компаниясының Лондондағы Theatre Royal Stratford East театрында, Андре Танкердің музыкасымен, 29 маусым – 4 тамыз 1990 ж. қойылған. "Анансидің билігі" (The Reign of Anancy), 1989 жылы Порт-оф-Испанияда, Тринидадта орындалды. "Жобелл және Америка" (Joebell and America), 1999 жылы Лупинот ауылында, Тринидадта қойылған.

Басқа

Кроуфи Крапод (балаларға арналған), Лонгман, 1998. Джордж және велосипедтік сорғы (сонымен қатар Jorge y la bomba деп белгілі; 2000, Аша Лавлейс режиссерлік еткен, Эрл Лавлейстің "Қысқаша айту және басқа да әңгімелер" жинағындағы әңгімесі негізінде түсірілген). Джобелл және Америка (фильм, Аша Лавлейспен бірлесіп жазылған және режиссерлік еткен; Тринидад: Кариб коммуникациялық желісі, TV6 телеарнасында көрсетілген, Тринидад, 2004).