Кіріспе

Ежелгі Рим отбасысы Аквилия немесе Аквилия руы – ежелгі Римдегі өте көне плебей руы. Аквилийлердің екеуі Тарквиндерді қайтаруға қастандық жасаған римдік ақсүйектердің арасында есімдері аталады, ал олардың бірі – Гай Аквиллий Туск б.з.д. 487 жылы консул болған.

Шығу тегі

Аквилий немесе Аквилий деген тегі, әлдебір бүркіттен шыққан болуы мүмкін. Монеталар мен жазбаларда бұл тегі көбінесе Аквиллиус деп жазылса, қолжазбаларда әдетте бір ғана "л" әрпімен кездеседі. Осы әулеттің ең көне тармағы Туск деген қосымша атқа ие болған, бұл олардың этрусктардан тараған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Алайда, әулеттің негізгі аты латын тілінде екені сөзсіз, ал Туск атауын басқа жолмен де алуға болар еді. Дегенмен, бұл қосымша ат күмәнді, өйткені ол тек кейінгі дереккөздерде ғана кездеседі. Роберт Броутон бұл атау Сабин де болуы мүмкін екенін айтады. Олардың монеталарындағы бейнелерге қарағанда, Аквилийлер Республика дәуірінде сирек кездесетін Сол құдайына ерекше құрмет көрсеткен.

Преномина

Аквиллий тайпасының ең көне әулеттері Гай, Луций және Марк есімдерін тағыды, бұл есімдер Рим тарихының барлық кезеңінде ең көп кездесетін үш есім еді. Дегенмен, Республиканың соңғы ғасырында зор ықпалға ие болған бір әулет, сирек кездесетін Маний есімін қалайтын болды.

Салалар мен конгомина

Республика кезеңінде Аквиллийлердің cognomina-лары – Корвус, Красс, Флорус, Галл және Туск. Туск – геннің ең көне тегі, «этруск» дегенді білдіреді, және кейбір авторлар осы тармақты патрицийлерге жатқызады, себебі олар Республиканың басында римдік ақсүйектердің қатарында болған. Дәстүр бойынша, 367 ж.б.д. Licinia Sextia заңына дейін консулдық плебейлер үшін жабық болған. Алайда, қазіргі заманғы зерттеулер рим монархиясының ақсүйектерінің құрамында тек патрицийлер ғана болмағанын, ал ертедегі консулдардың көпшілігі кейін плебейлер деп саналған әулеттерден шыққанын көрсетеді. Дегенмен, көптеген патрицийлік гендерде плебейлік тармақтар болғандықтан, алғашқы Аквилийлердің арасында патрицийлердің болу мүмкіндігін толығымен жоққа шығаруға болмайды. Корвус – қарғаны білдіреді. Бұл фамилия Валерийлер генінен көбірек танымал. Aquillii Flori алғаш рет Бірінші Пуникалық соғыс кезінде пайда болды, бірақ олар б.з.д. IV ғасырдан бастап болған болуы керек, және кем дегенде Август заманына дейін гүлденген. Олардың аты жай ғана «гүл» дегенді білдіреді. Галл – тауыққа немесе галлға қатысты болуы мүмкін, тіпті галлдар Ланувийден шыққан болса да. Красс – көптеген гендерде кездесетін фамилия, оны «қалың», «жайсыз», «қарапайым» немесе «дөңгелек» деп аударуға болады. Соңғы пайда болған cognomen – Феликс, яғни «бақытты». Республиканың соңғы ғасырында консулдыққа жеткен екі Аквилийдің cognomen-дері тіркелмеген, бірақ олар Флориге жатқан, себебі осы cognomen олардың ұрпақтарының монеталарында және жазуларында кездеседі.

Ертедегі Аквиллий

Гай Аквилий Туск, б.з.д. 487 жылы консул болып, герниктерге қарсы соғыс жүргізіп, Овация алды. Люций Аквилий Корвус, б.з.д. 388 жылы консул өкілеттігімен трибун.

Аквиллий Флори

Гай Аквилий Флорус, б.з.б. 259 жылы консулдың атасы. Марк Аквилий Флорус, б.з.б. 259 жылы консулдың әкесі. Гай Аквилий М. ф. К. н. Флорус, б.з.д. 259 жылы, Бірінші Пуникалық соғыстың алтыншы жылында консул болды. Ол Сицилияға жіберіліп, келесі жылы проконсул болып қызмет етті. Римге оралғанда ол жеңіс тойын өткізді. Маний Аквиллиус М. ф. М'. н., б.з.д. 129 жылы консул болды, Азияда 126 жылға дейін проконсул болды, оны провинция ретінде ұйымдастырды. Маний Аквиллиус М. ф. М'. н., б.з.д. 109 немесе 108 жылы триумвир монеталис, б.з.д. 104 жылы претор, б.з.д. 103 жылы Галлияда легат, б.з.д. 101–99 жылдары Сицилияда консул және проконсул болды, онда ол Сальвий Трифонның бүлікші құлдарын жеңді. Б.з.д. 89 жылы Вифинияда елші болған ол кейін Митридаттың қолынан тұтқынға алынып, б.з.д. 88 жылы өлім жазасына кесілді. Маний Аквиллиус М. ф. М'. н., сенатор және б.з.д. 74 жылы Опианиктің ісінде сотқа қатысушы. Маний Аквиллиус М'. ф. М'. н., б.з.д. 65 жылы триумвир монеталис. Бастапқыда Кроуфорд осы монета созушыны б.з.д. 71 жылдан бастап жұмыс істеген деп есептеген және оны б.з.д. 74 жылы аталған сенатормен бір адам деп ойлаған. Алайда, Уокер мен Херш оны кейінірек, б.з.д. 65 жылы орналастырды. Осылайша, монета созушы сенатордың ұлы болуы мүмкін, өйткені монета созушылар әдетте 20 жастағы жігіттер болған, ал сенатор осы уақытқа дейін кем дегенде 39 жаста болған. Ол Антонийдің қолдаушысы болған болуы мүмкін. Аквилий Флорус, Марк Антонийдің қолдаушысы. Октавианның қолына түсіп, ұлының осыдан бұрын атқыланғанын көрген соң, өзін-өзі өлтірді. Аквилий Флорус, әкесімен бірге Марк Антонийді қолдады, олар екеуі де Октавианның қолынан қаза тапты. Луций Аквилий Л. ф. М. н. Флорус, б.з.д. 19 жылы триумвир монеталис. Луций Аквилий К. ф. Флорус Турциан Галл, шамамен б.з. 52 жылы Ахаяның губернаторы, бұрын децемвир стилитуб юдикандис, VIII Македон легионының трибуны, квестор, Кипрдегі проквестор, плеб трибуны және претор болды.

Аквиллий Галли

Лүций Аквилий Галл, б.з.д. 176 жылы претор болып, Сицилияны өзінің провинциясы ретінде алды. Гай Аквилий Галл, б.з.д. 66 жылы претор, ерте заңгер және Квинт Муций Скеволаның шәкірті. 55 жылы халық трибуны Публий Аквилий Галл, ол Кресс пен Помпейге бес жылдық проконсулдық берген Требония заңына қарсылық көрсеруге тырысты. Люций Аквилий К. ф. Флорус Турциан Галл, Август тұсында сенатор. Оның аты Аквиллий Флори және Галли тайпалары арасындағы мүмкін одақты көрсетеді.

Басқалар

Аквиллий, плебб трибуны және б.з.д. 286 жылы жазылған Лекс Аквилияның авторы. Публий Аквилий, б.з.д. 211 жылы плеббтердің трибуны, бірақ бұл дата даулы. Публий Аквилий, б.з.д. 210 жылы легат. Аквилия, шамамен б.з.д. 44 жылы Квинт Туллий Цицеронға күйеуге берілді. Марк Аквилий Красс, б.з.д. 43 жылы претор, Октавианға қарсы Сенат тарапынан жіберілді, кейіннен жазаланды. Бұл Ацилийдің өзі болуы мүмкін, ол да жазаланды, оның қашуын Аппиан баяндаған. Аквилий Нигер, консул Хирцийдің өлімі туралы мәлімдеме жасаған жазушы, оны Суетоний еске алған. Луций Аквилий Л. ф. Регул, Тиберийдің квесторы, кейіннен понтификс. Марк Аквилий Юлиан, б.з. 38 жылы консул. Марк Аквилий Регул, Нерон және Домициан кезіндегі делаторлардың бірі. Гай Аквилий Прокул, б.з. 90 жылы шілде және тамыз айларында консул болды. Квинт Аквилий Нигер, б.з. 117 жылы консул. Марк Аквилий М. ф. Феликс, 193 жылы XI Клаудия легионының центурион-примус пилусы, Дидий Юлиан Септимий Северді өлтіруге бұйырды, бірақ оның орнына оған қосылды. Ол Север әкімшілігінде бірнеше жоғары лауазым алды. Аквилий Север, Валентиан I кезінде Испаниядан шыққан шағын ақын.