Ашық суда жүзу – теңіз, көл, өзен сияқты ашық сулардағы жүзу спорты. Олимпиадада 1896 жылдан бастап, әлем чемпионаттарында 1992 жылдан бері өткізіледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүзу спорты
Swimming sport
Ашық суда жүзу – мұхиттар, көлдер және өзендер сияқты табиғи су қоймаларында жүзу спортының бір түрі. Халықаралық жүзу федерациясы, World Aquatics (бұрын FINA деп аталған) ашық суда жүзу жарыстарын басқарады, бірақ көптеген спорт түрлерінен құралған жарыстарда басқару құқығы World Triathlon-ға беріледі. 1896 жылы Афиныде өткен алғашқы заманауи Олимпиада ойындарында жүзу жарысы ашық суда өткізілді. 2000 жылы Олимпиада бағдарламасына 1500 метрлік жүзу кезеңі бар триатлон енгізілді, ал 2008 жылы 10 шақырымдық ашық суда жүзу жарысы қосылды. FINA World Aquatics чемпионатында 1992 жылдан бері ашық суда жүзу жарыстары ұйымдастырылып келеді. FINA ашық суда жүзу чемпионаты 2000 жылдан 2010 жылға дейін өткізілді. 2007 жылдан бері FINA 10 шақырымдық марафондық жүзу әлем кубогы әртүрлі елдерде өткізілуде. Оңтүстік Африкадағы Midmar Mile (Уэйн Ридденнің еңбегі), Ұлыбританиядағы Great Swim (Колин Хиллдің идеясы) және Batley жарысы сияқты іс-шаралар осы спортқа қызығушылықты арттыруға және оған қатысуды ұлғайтуға көмектесті.
Open water swimming is a swimming discipline which takes place in outdoor bodies of water such as open oceans, lakes, and rivers. Competitive open water swimming is governed by the International Swimming Federation, World Aquatics (formerly known as FINA), except when it is part of multi sport events, which are governed by the World Triathlon. In the first edition of the modern Olympic Games in Athens in 1896, the swimming competition was held in open water. In 2000, the Olympic Games first included a triathlon with a 1500 m swim leg, and in 2008, a 10 km open water swim. The FINA World Aquatics Championships has featured open water swimming events since 1992. The FINA World Open Water Swimming Championships was held from 2000 to 2010. Since 2007, the FINA 10 km Marathon Swimming World Cup is held in several events around the world. Events such as the Midmar Mile in South Africa (attributed to Wayne Ridden), the Great Swim in the UK (whose idea is attributed to Colin Hill), and the Batley race have helped create and grow interest and participation in the sport.
Инсульт
Ашық судағы жарыстардың көпшілігінде нақты бір стиль талап етілмейді, бірақ көптеген қатысушылар фристайл деп те аталатын алдыңғы жүзу стилін қолданады. Осы стильдің тиімділігін Гертруда Эдерле көрсетті, ол Англия жоғалауын ең бірінші жүзіп өткен әйел ретінде осы стильді пайдаланып, бұрынғы әлемдік рекордты 2 сағаттан астам айырмамен жаңартты.
Though most open water races do not require a specific stroke, most competitors employ the front crawl, also known as freestyle. The efficiency of this stroke was demonstrated by Gertrude Ederle, who, as the first woman to swim the English Channel, employed it to beat the existing world record by more than 2 hours.
Байқау
Алыс қашықтықтарда жүзу кезінде жүзушілер ағыс, толқындар, жел және нашар көріну салдарынан бағыттан жаңылысуы мүмкін. Әдетте, кең аумақта бағыт көрсету үшін белгілі аралықпен теңіз шаңқаулары (буйлер) орналастырылады. Дегенмен, толқынды судың кедергісінен және көздік шешімдер арқылы көрінудің нашарлауынан шаңқаулар көрінбей қалуы жиі болады. Жүзушілер мақсатқа тікелей артында орналасқан екі анық көрінетін жердегі нысанды (мысалы, пирс соңы мен төбе арасындағы түзу сызық) табу арқылы "үшбұрышқа" бағдарлануға және жарыс барысында олардың түзу сызықта қалып отыруын қадағалауға ұсынылады.
When covering large distances, swimmers may head off course due to current, waves, wind, and poor visibility. Typically, buoys are stationed periodically across a large expanse to provide guidance. However, buoys are often invisible due to interference from choppy water and reduced visibility through goggles. Swimmers are encouraged to 'triangulate' by looking for two aligned, easily visible objects on land that are directly behind the destination (such as the end of a pier as it lines up with a hilltop), and to make sure they continue to appear aligned during the race.
Жазу
Кейбір жарыс регламенттерінде тыйым салынған "артынан жүзу" – бұл суға қарсылықты азайту үшін басқа жүзушінің өте жақыннан ілесу әдісі. Алдыңғы жүзушінің оянында жақыннан немесе артынан жүзу кезінде қарсылық азаяды, соған сәйкес, бірдей жылдамдықпен жүзуге жұмсалатын күш те азаяды. Ауа райы тыныш болғанда немесе беткі толқындар болғанда, жүзушілер шамамен бірдей немесе одан да жылдам жүзушінің артынан немесе жанынан өте жақын жүзу арқылы да айтарлықтай пайда көре алады. Барлық жарыс ұйымдастырушылары да "артынан жүзуге" рұқсат бермейді, және егер жүзушілер осы әрекеті үшін ұсталса, олар дисквалификацияға ұшырауы мүмкін.
Drafting, which is prohibited by some race regulations, is the technique of following another swimmer so closely that water resistance is reduced. When swimming closely alongside or behind a swimmer in the lead swimmer's wake, resistance is reduced and the amount of effort to swim at the same speed is correspondingly reduced. In calmer conditions, or when facing surface chop, swimmers can also significantly benefit from swimming immediately behind or closely alongside a swimmer of comparable or faster speed. Not all race organizers permit drafting, and swimmers can run the risk of disqualification if they are caught.
Жағажайдан шығу/шығару
Суға түскенде, жүзушілер сайып келген судың мүмкіндіктерін пайдалану үшін әртүрлі техникаларды қолдана алады. Мұндай техникалардың бірі – судың түбімен жүру. Тағы бір техника – "дельфиндей жүзу" (dolphining), ол судың түбіне сүңгіп, жоғары және алға қарай секіріп шығуды қамтиды. Бұл техника кіріп келе жатқан толқындардан қашуға да көмектеседі. Судан шығарда, жүзушілер толқындарды пайдаланып денесімен серфинг жасауға болады.
When entering the water, swimmers can use techniques to take advantage of the shallow water. One such technique is walking along the bottom. Another technique is "dolphining", which involves diving down to the bottom and launching oneself upwards and forwards. This technique can also help to avoid incoming waves. When exiting the water, swimmers can body surf to take advantage of waves.
Жарыстарда қолданылатын жабдықтар
Жарыста рұқсат етілген жабдық санкциялайтын органға және/немесе жарысты ұйымдастырушыларға байланысты. Мысалы, жарыстарда гидрокостюмдер мен/немесе эстафеталар үшін бөлімдер болуы мүмкін; сүйемелдейтін қайықтар/каноэшілер/сапбордтар қажет болуы мүмкін; және белгілі бір түсті жүзу қалпақтары талап етілуі мүмкін. Кейбір жүзушілер қарапайымдылықты ұстанады, негізгі жүзу костюмі, көзілдірік және жүзу қалпағын пайдаланады. Көптеген рекордтар осы киімге негізделген, ол "каналдық киім" деп аталады, себебі ол Англия арнасынан өту ережелерінде және басқа ұзақ жүзулер ережелерінде белгіленген. Жүзушілер көбінесе суық және көпшілік орындарда киім ауыстырып, кептіру үшін арнайы киімдерді пайдаланады.
The equipment allowed in a race depends on the sanctioning body and/or the race organizers. For example, races may have divisions for wetsuits and/or relays; may require escort boats / kayakers / paddleboards; and may require specifically colored swim caps. Some swimmers tend to keep it simple, using a basic swimsuit, goggles, and swim cap. Many records are based on that attire, which is known as 'channel attire' because it is stipulated in the rules for English Channel crossings and the rules for other long swims. Swimmers often utilize changing robes to dry off and change into or out of their swimwear attire in often cold and public places.
Мойынқұймақтарды қолдану
Триатлон үшін АҚШ Триатлонының 4.4 ережесі "әрбір жас тобының қатысушысына АҚШ Триатлоны санкциялаған кез келген жарыста, су температурасы . градусқа дейін, айыппұлсыз гидрокостюм киюге рұқсат етіледі" деп белгілейді. ITU ережесі бойынша, элиталық триатлон үшін су температурасы төмен немесе одан жоғары болса, және қысқа дистанцияда төмен болса, гидрокостюм киюге рұқсат етіледі. Су температурасы төмен болған жағдайда, триатлонға қатысушылар үшін гидрокостюм міндетті. Ашық суда жүзуде әртүрлі қалыңдықтағы гидрокостюмдер қолданылады. Кейбіреулері жоғары технологиялық материалдар мен сапалы тігістерді пайдаланады, ал енді біреулері серфинг пен суға шомылуға арналған гидрокостюмдерде қолданылатын қарапайым материалдардан жасалған. Кейбір үлгілер торс, қолдар мен аяқтарды жауып тұрады, ал басқалары қолдар мен иықтарды ашық қалдырады. Адам суда қозғалмай жатқанда, оның аяқтары көбінесе батып кетеді. Ал еркін жүзу стилімен жүзгенде, аяқтар су астынан өтетін ағынның әсерінен су бетіне көтеріледі, бұл желдің желкенді көтеруіне ұқсас. Сонымен қатар, дұрыс тепкілеу техникасы аяқтарды су бетіне дейін көтеріп, қолдардың су арқылы жылдам қозғалуына қолайлы ағынды профиль жасайды. Бұл екі механизмнің де орындалуы үшін жүзушіден аз мөлшерде энергия жұмсалады. Қалың гидрокостюм киген адам суда қозғалмай жатқанда, оның аяқтары су бетінде қалады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл жоғарыда айтылған энергия шығынын болдырмайды, бірақ жүзу кезінде гидрокостюмді үнемі иілу үшін қосымша энергия қажет. Жоғары сапалы триатлондық гидрокостюмдер серфинг немесе суға шомылуға арналған гидрокостюмдерге қарағанда, кең қозғалыс мүмкіндігін қамтамасыз ететін артық икемділікке ие. Кейбір триатлондық гидрокостюмдер әртүрлі қалыңдыққа ие панельдерден жасалған, бұл киген адамға суда тиімді қалпын сақтауға көмектеседі.
For triathlons, competitive rule 4.4 of USA Triathlon, states that "each age group participant shall be permitted to wear a wetsuit without penalty in any event sanctioned by USA Triathlon up to and including a water temperature of ." The ITU rule is that wetsuits are allowed for elite triathlons at below if or more, and below if shorter. Wetsuits are mandatory in triathlons below if or more. Various types of wetsuits of varying thicknesses are used in open water swimming. Some employ high tech materials and workmanship, others are of basic materials found in surfing and diving wetsuits. Some designs cover the torso, arms and legs, while other designs leave the arms and shoulders exposed. When a person floats motionless in the water, their legs tend to sink. When a person swims freestyle, the legs rise toward surface because water passing underneath the body pushes the legs up, similar to how the wind can lift a kite into the air. In addition, a proper kicking technique will bring the legs all the way to the surface, creating a more streamlined profile for the arms to pull through the water. Both of these mechanisms of becoming horizontal require a small amount of energy from the swimmer. When a person wearing a thick wetsuit floats motionless in the water, their legs tend to float on the surface. Theoretically, this obviates the small energy expenditure mentioned above, although an additional small amount of energy is required to continually flex the wetsuit during swimming motions. High end triathlon wetsuits have extra flexibility that provides easier range of motion than a surfing or diving wetsuit. Some triathlon wetsuits have varied thickness by way of panels that provide custom flotation that aids the wearer in keeping an efficient position in the water.