Кіріспе

Циклюраның мүйізтұмсық игуанамен (Cyclura cornuta) тығыз байланысты түрлері

Мона жер игуанасы (Cyclura stejnegeri) – Пуэрто-Риконың Мона аралына ендемик, құрып кету қаупі төнген тау игуанасының түрі. Бұл арал мемлекетінің сирек кездесетін ірі құрлық жануарларының бірі, сонымен қатар елдегі ең үлкен эндемикалық құрлық кекірегі және Антиль аралдарындағы ең ірі тау игуаналарының бірі. Бұрын мүйізтұмсық игуананың (Cyclura cornuta) түршесі саналған.

Таксономия

Мона жерлік игуанасы Cyclura туысына жатады. Оны 1916 жылы Томас Барбур және Гладвин Кингсли Нобл түр ретінде сипаттады. 1937 жылы Барбур оны Cyclura cornuta түрінің кіші түрі деп есептеді, бірақ оның айқын ерекшелігіне күмәнданды. 1977 жылы шашақ үлгілерін зерттеу нәтижесінде осы таксон мен Испаньола аралындағы атаулы кіші түр арасында айырмашылықтың шамалы екені, ал onchiopsis кіші түрінде айқын айырмашылықтар бар екені анықталды. Осылайша, Барбурдың 1937 жылғы таксономиялық тұжырымы осы таксондардың жақын туыстығын ең дұрыс көрсетеді. Оның есімдік атауы, stejnegeri, Леонард Гесс Штейнгерге арналған, ол 1902 жылы жазған Пуэрто-Рико герпетологиясында Мона аралындағы мүйізді игуаналардың шашақтары Гаитидегілерден сәл өзгеше болуы мүмкін деп болжаған, бірақ оған толық сенім болмады. 1993 жылы Роберт Пауэлл егер "түр" сөзінің мағынасы басқа популяциядан оқшауланған кез келген топқа қатысты болса, мүйізді игуананың барлық үш кіші түрін жеке түрлер деп қарастыруға болатынын ұсынды. Ол морфологиялық тұрғыдан атаулы кіші түрден ерекшеленбесе де, 1999 жылғы мақаласында Пауэлл бұл топты жеке түр ретінде тануды қайтадан ұсынды, бұл 1993 жылғы пікіріне негізделген. Дегенмен, басқалар оны C. cornuta түрінің аймақтық вариациясы деп санайды.

Сипаттама

Мона жер игуанасы - ірі денелі, ауыр басты, күшті аяқтары және тік жалпақ құйрығы бар кесіртке, оның ұзындығы (мұрынынан құйрығына дейін) жете алады. Бұл жолақтар үш жасқа толғанша жыныстық пісіп жетеді. Еркектердің мүйізінде мүйіз тәрізді сүйекті, көзге түсетін түйіршіктері, басының төбесінде каска тәрізді майлы төсемдері және үлкен жұмсақ тілімдері болады. Бұл түр, Cyclura-ның басқа түрлері сияқты, жыныстық диморфизмге ие; еркектер ұрғашылардан ірілеу, сондай-ақ олардың арқасында көбірек көзге түсетін тік қырлары, "мүйіздері" және бөктерлерінде феромондар бөлуге арналған тесіктер бар. Мона аралында C. stejnegeri-ді ұзақ зерттеген Томас Вивандт мүйіздердің, бүйірлік тікендердің және көзге түсетін төбелік ісіктердің өткір тастардан қорғауға немесе еркектердің бір-бірінен құтылуына көмектесетін қорғаныс құралы ретінде қызмет ететінін болжады.

Тіршілік ету ортасы

Мона жерлік игуаналары күндіз белсенді және күнінің көп бөлігін энергияны сақтау үшін күн сәулесінде жатып өткізеді. Мона жерлік игуаналары Мона аралына ендемик; олар бүкіл аралға шашырап орналасқан, бірақ аралдың оңтүстік-батыс бөлігі тек көктемгі маусымда ғана пайдаланылады. Олар өмірінің үлкен бөлігін жер астында өткізеді және көбінесе тас бөктерлерінде, үңгірлерде және шұңқырларда кездеседі. Оларды жер астындағы орташа тереңдікте табуға болады.

Көбею

Мона жерлік игуаналары бүкіл аралды мекен ету ортасы ретінде пайдаланғанымен, оңтүстік-батыс жағалауда орналасқан аумақтың тек 1% ғана ұя салуға қолайлы, себебі онда бос құм бар және тікелей күн сәулесі түседі. Аналықтары жұмыртқаларын құмға көміп, күн сәулесімен шайқап шығарады. Аталықтары мұрыннан құйрыққа дейінгі ұзындығы ... болатын кезде, әдетте үшінші немесе төртінші жылы жыныстық пісіп жетеді, ал аналықтары бір жыл кейін, ... ұзындығына жеткенде піседі.

Ұялау маусымы маусымның екінші аптасында басталады. Әдетте, бір аналық жұптасу маусымының екі аптасы ішінде бірнеше аталықпен жұптасады. Жұптасу 15 секундтан 2 минут 15 секундқа дейін созылуы мүмкін. Бір айдан кейін ұя салу басталады. Аналықтары жер астында бір-екі фут тереңдікте 0,91 метрлік туннель қазады, онда 5-тен 19-ға дейін жұмыртқа салады, орташа есеппен 12 жұмыртқадан тұрады. Олар ұяларын бірнеше күн күзетіп, бірақ үш айдан кейін шайқалатын балапандарға ата-аналық күтім көрсетпейді. Балапандардың орташа ұзындығы ... және салмағы ... болып келеді, ал жыл сайын ... өседі.

Диета

Мона жерлік игуаналары, көптеген Cyclura түрлері сияқты, негізінен шөппен қоректенеді, түрлі өсімдіктердің жапырақтарын, гүлдерін, жидектерін және жемістерін жейді. Олардың рационына өте сирек жәндіктердің дернәсілдері, қабылдақтар, шырыштар, өлген құстар және саңырауқұлақтар қосылады; жекелеген жануарлар мүмкіндікті пайдаланатын етқоректілер екені байқалады.

Құрып бара жатқан түр

Халық саны шамамен 1500-ге бағаланады, бұл Кариб аралдарындағы игуаналар қоныстанған ұқсас аралдарға қарағанда төмен тығыздықпен сипатталады. Жасы жетпеген игуаналар сирек кездеседі және халықтың 5–10% ғана құрайды, бұл популяцияның қартаюда екенін және азайып бара жатқанын көрсетеді.

Төмендеу себептері

C. stejnegeri үшін ең үлкен қауіп инвазивті түрлер болып табылады; жабайы шошқалар ең қауіпті қауіп төндіреді, себебі олар игуана ұяларын қазып шығарады, және көптеген Cyclura түрлері сияқты, Mona жер игуанасы ұяларын бірлесіп және жоғары тығыздықта салады. Осы бағдарламаның қауіпсіздігінен игуаналар жабайы табиғатта өмір сүруге жеткілікті үлкен болып өскенше күтіледі, сонда шошқалар мен жабайы мысықтар сияқты жыртқыштар енді қауіпті болмайды. Бұл орын жануарларды босату алдында олардың денсаулығын тексеруден өткізеді. Бұл денсаулық тексеруі түрдің қалыпты физиологиялық көрсеткіштерін анықтауға, паразиттерге, ауруларға және т.б. байланысты болашақтағы проблемаларды анықтауға көмектеседі, бұл популяцияға қауіп төндіруі мүмкін.