Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Кубалық солнедон немесе альмики (Atopogale cubana) – Кубаның таулы орманды аймақтарында ғана кездесетін кішкентай, түкті, егеуқұйрыққа ұқсас сүтқоректі жануар. Бұл Atopogale туысының жалғыз түрі. Көрінбейтін жануар, ол қуыстарда тіршілік етеді және тек түнде белсенді болады, осы кезде ол ерекше улы сілекейін жәндіктермен қоректену үшін пайдаланады. Кариб теңізінің ендік аймағына тән солленодондар (Solenodontidae тұқымдасы) – уы бар санаулы сүтқоректілердің бірі. Кубалық солнедонның саны азайып барады және бұрын сирек кездесетіндігіне байланысты жойылып кеткен деп есептелген. Ол және Испаньола солленодоны (Solenodon paradoxus) – солленодонның қазірге дейін сақталған жалғыз түрлері; ал қалғандары жойылып кеткен.
Таксономия
Бұрын Solenodon туысына жатқызылғанмен, филогенетикалық деректер оның жеке туысы - Atopogale екенін көрсетеді.
Қайта табу
1861 жылы неміс натуралисі Вильгельм Петерс оны ашқаннан бері барлығы 36 дана ғана ұсталған. 1970 жылға қарай, кейбіреулер кубалық солнедонның жойылып кеткенін ойлады, себебі 1890 жылдан бері ешбір мысалы табылған жоқ. 1974 және 1975 жылдары үш дана ұсталды, ал кейінгі зерттеулер оның Кубаның шығыс бөлігіндегі, Орьенте провинциясының орталық және батыс аймақтарында әлі де кездесетінін көрсетті; алайда, ол қай жерде болса да сирек кездеседі. 2003 жылға дейін соңғы рет көрінуі 1999 жылға дейін болды, себебі ол түнгі уақытта жер қазатын, жер астында өмір сүретін жануар, сондықтан оны көру өте сирек. 2003 жылы табылған кубалық солнедонға Алехандрито деп ат қойылды. Оның салмағы және денсаулығы жақсы болды. Екі күндік ғылыми зерттеулер аяқталғаннан кейін ол табиғатқа қайта жіберілді.
Сыртқы келбеті
Кішкентай көздері және қара қоңырдан қара шашы бар Кубалық солнедон кейде егешқұйрыққа (shrew) теңеледі, бірақ ол Мадагаскардың Tenrecidae туысына жататын жануарларға көбірек ұқсайды. Оның мұрнынан құйрығына дейінгі ұзындығы шамалы, және ол өте созылған мұрыны мен ұзын, жалаңаш, қабыршақты құйрығы бар үлкен қоңыр егешқұйрыққа (rat) ұқсайды.
Мәртебе
1964 жылы Вилли Лей Кубалық солнедонның жойылып кетпесе де, "жер бетіндегі ең сирек жануарлардың" бірі екенін жазды. 1970 жылы ол жойылып кеткен деп жарияланды, бірақ 1974 жылы қайта табылды. 1982 жылдан бері ол жойылу қатері бар түр ретінде тізілген, себебі ол жылына бір-үштен артық бала туырмайды (сол себепті популяцияның қалпына келуі ұзаққа созылады), сондай-ақ кішкентай үнді мангустары, қара егеуқұйрықтар, жабайы мысықтар және жабайы иттер сияқты бөгетті түрлердің шабуылдарына ұшырайды. Бұған қоса, орманды кесу және кен өндіру салдарынан ортаның құлдырауы мен орманның жойылуы да түрге қауіп төндіреді деп саналады. Дегенмен, осы түрді сақтауға көңіл жеткіліксіз.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ол шығыс Кубаның Нипе Сагуа Баракоа тау жотасындағы, Холгуин, Гуантанамо және Сантьяго-де-Куба провинцияларындағы тау ормандарына ендемик. Бірақ қазба қалдықтары бұрын бүкіл аралда таралғанын көрсетеді. Ол түнгі жануар, орман төңірегінде түнде қозғалып, жем іздейді – жәндіктер мен ұсақ жануарлармен қоректенеді.
Мінез-құлық
Бұл түрдің тамақтануы әртүрлі. Түнде олар орман төсегіндегі жапырақ сынықтарының арасында жәндіктерді, басқа омыртқасыз жануарларды, саңырауқұлақтарды және тамырларды іздейді. Олар жақсы өрмелейді және жемістер, жидектер мен бүршіктермен қоректенеді, бірақ сонымен қатар жыртқыш мінез-құлықтары да бар. Төменгі жақтарындағы өзгерген сілекей бездерінен шығатын умен олар кесірткелерді, бақаларды, кішкентай құстарды, тіпті кеміргіштерді де өлтіре алады. Олар өз уларына төзімді емес сияқты, және бір клеткадағы жекпе-жектерден кейін өліп қалған жануарлар туралы хабарлар бар.
Жұптасу
Кубалық соленодондар тек көбейіп, ұрпақ тудыру үшін ғана кездеседі, ал еркектері полигенділікпен айналысады (яғни, бірнеше мешікпен жұптасады). Еркек және әйел соленодондар тек жұптасқанда ғана бірге табылады. Олар кездесіп, жұптасып, сосын ажырасып кетеді. Еркектер балаларды тәрбиелеуге қатыспайды.