Кіріспе

АҚШ-тың спорттық жүзуден ұлттық басқару органы

Тарих

USA Swimming бастапқыда AAU-дан шыққаннан кейін United States Swimming (USS) деп аталды. Сондықтан, әр түрлі кезеңдерде ұйымды атау үшін бірнеше термин қолданылды. Бұл терминдер: USA Swimming, USA S, United States Swimming, USS және US Swimming. USS құрылғанға дейін, AAU немесе Аматорлық атлетикалық одақ, ел бойынша жүзу және басқа да спорт түрлерін басқарушы орган болып табылды.

Әуесқойлар спорт одағы

Аматорлық спорт одағы (ААУ) – 1888 жылы құрылған, АҚШ-тағы барлық аматорлық спорт түрлерін ұйымдастыруға жауапты ресми ұйым. ААУ-ға АҚШ-тағы көптеген спорт түрлерін ұйымдастыру және басқару міндеті жүктелді. Осы кезеңде жүзу бұл ұйымның комитеттерінің бірі болды және тәуелсіз басқару органы емес еді. 1978 жылғы «Аматорлық спорт туралы» заң АҚШ-та спортты ААУ-дан өзге ұйымдармен басқаруға мүмкіндік берді. Бұл заң әр спорт түріне өз ұлттық басқару органын (ҰБО) құруды талап етті. Бұл басқару органдарының әрқайсысы АҚШ Олимпиада комитетінің құрамына кіретін болды, бірақ комитет тарапынан басқарылмады. Осылайша, АҚШ жүзу федерациясы құрылды. 1978 жылдан 1980 жылға дейін спортты басқаруға қатысты ресми жауапкершілік ААУ жүзу комитетінен жаңа АҚШ жүзу федерациясына берілді. Жүзу комитетінің соңғы төрағасы Биль Липман және АҚШ жүзу федерациясының алғашқы президенті Росс Уэльс осы өткелді жеңілдету үшін бірлесіп жұмыс істеді. Бұл процеске 1980 жылғы жазғы Олимпиадаға АҚШ-тың бойкот жариялауы және осы кезеңде спорт саласындағы басшылықтың өзгеруі қосылып, қызығушылықты арттырды. ААУ қазір де бірнеше су спорты жарыстарын өткізеді, бірақ ол енді спорттың ресми басқару органы емес.

Кездейсоқ

Кездесулердің әртүрлі түрлері мен деңгейлері бар, ең жоғарғы деңгейден басқа барлығын жеке клубтар мен Жергілікті жүзу комитеті ұйымдастырады. Төменде кездесулердің түрлері ең төменгі және жиі кездесетін деңгейден бастап, ең жоғары және сирек кездесетін деңгейге дейін тізімделген.

Екілік кездесу, екілік кездесу, үшбұрышты кездесу, төртбұрышты кездесу және т.б.

Дуальды кездесу – бұл командадағы жекелеген жүзушілердің өнер көрсетуіне сүйенген, әрбір жекелеген жарыстың нәтижесі бойынша есептелетін жарыс. Әдетте, мұндай жарысқа 2 команда қатысады, бірақ кейбір форматтарда одан да көп команда болуы мүмкін. Дуальды кездесуде әдетте, бір жүзушінің қатыса алатын жарыс саны (әдетте төрт) және бір командадан қатыса алатын жүзушілердің саны шектеледі. Жарысқа қатысу туралы өтінімдер қабылдау тоқтатылады, егер рұқсат етілген максималды санда жүзушілер тіркелсе. Көбінесе, әр жарыста тек бір жолақ болады және командалар кезекпен жолақтарды пайдаланады, осылайша әр команда бассейннің жартысында жүзеді, жүзушінің жылдамдығына қарамастан. Бұл форматтағы жарыстар жеке АҚШ жүзу клубтарында жиі кездеспесе де, жоғары мектептердегі (NFHS) жүзу, YMCA жүзуі, университеттердегі (NCAA) жүзу және жазғы лигалардағы жүзуде ең көп таралған формат болып табылады. Мұндай жарыстар көбінесе төмен деңгейлі болып келеді, себебі жарысқа қатысу үшін уақыт стандарттарының талаптары қойылмайды. Дегенмен, егер екі команда да өте күшті болса және тек жоғары деңгейдегі жүзушілерден тұрса, бұл жарыс жоғары деңгейлі болуы мүмкін, мысалы, университеттердегі жүзуде.

Шақыру кездесуі

Шақырулы жарыс – екі командалы жарысқа қарағанда көптеген командалар мен жүзушілер қатысатын жарыс. "Шақырулы" термині команданың осы жарысқа қатысуы үшін ұйымдастырушы команда шақыруын қажет еткендіктен пайда болды, бірақ қазір бұл жарыс түріне қолданылатын жалпы термин (дегенмен, кейде шақыру арқылы ғана қатысуға болатын жарыстар да болады). Мұндай жарыстарда жүздеген жүзуші, көптеген командалар және түрлі жарыстар болады. Шақырулы жарыстың анықтамасы бойынша, ұпай санау және орын алудың ондаған әртүрлі тәсілдері бар, бірақ стандартты әдіс төменде сипатталған. Жүзудің барлық деңгейлеріндегі спортшылар маусым ішінде кем дегенде бір рет шақырулы жарысқа қатысады (әдетте лигадағы барлық клубтардың чемпионаты ретінде), бірақ АҚШ жүзу клубтары мұндай жарыстарды басымдықпен пайдаланады, себебі АҚШ жүзуінде лигалар өте аз және ол өзі бір үлкен лига сияқты қызмет етеді. Бұл стильдегі жарыстардың көпшілігінде команданың қатыстыра алатын жүзушілер санына шектеу қойылмайды, бірақ жарыстың уақытын дұрыс басқару үшін жүзушінің қатыса алатын жарыс саны шектеледі. Мұндай жарыстар жүзудің кез келген деңгейінде өткізілуі мүмкін, өйткені жоғары деңгейдегі жарыстардың барлығы осы стильді пайдаланады, тек қана қатаң ережелер қойылады. Мұндай жарыстарға әдетте кіру уақыты талаптары болмайды, бірақ жарыстың көлемін азайту немесе бәсекелестік деңгейін арттыру үшін олар қойылуы мүмкін.

LSC чемпионаттары

Әрбір жергілікті жүзу комитеті (LSC) жылына екі рет жас топтары (кішкентай) және ересек (жасқа талап қойылмайды) жүзушілер үшін маусым соңындағы чемпионат өткізуге міндетті. Көптеген LSC-лер мұны екі жеке жарысқа бөледі. Жарыс форматы – тек LSC ішіндегі клуб командаларына арналған шақырулы жарыс. Көбінесе, жарысқа қатысу үшін уақыт стандарттары қолданылады, сондықтан LSC-нің ең жақсы жүзушілері ғана қатыса алады; тек бірнеше кіші LSC-лерде ғана уақыт стандарты жоқ. Әрбір LSC өз уақыт стандарттарын белгілейді (LSC өлшемдерінің айырмашылығына байланысты), сондықтан жарыстың бәсекелестік деңгейі ел бойынша әртүрлі болады. Әдетте, мұндай жарыстар іріктеу және финал форматында өтеді. Көбінесе жас топтары 10 және одан кіші, 11-12, 13-14, 15 және одан үлкен, сондай-ақ ересектер болып бөлінеді.

Аймақтық/секциялық чемпионат

Жоғарыда айтылғандай, елімізде төрт аймақ және 59 ЖШС бар. LSC чемпионаты жоғары деңгейдегі жарыс болса, аймақтық/секциялық чемпионаттар одан да жоғары деңгейде. Бұл жарыстар да шақыру форматында өтеді, бірақ қатысу уақытының талаптары одан да жоғары, сондықтан аймақтың ең жылдам жүзушілері ғана ілікседі. Аймақтық және секциялық жарыстар бірдей деңгейде, бірақ әртүрлі мақсаттарға қызмет етеді. Аймақтық жарыстар жасөспірімдерге, ал секциялық жарыстар үлкендерге арналған. Бір аймақ үшін бір чемпионды анықтау жоспарланғанмен, бұл көбінесе мүмкін емес, себебі мұндай жоғары деңгейдегі жарыс өткізу үшін бұл деңгей мен келесі деңгей арасындағы айырмашылық өте аз болады, сондықтан қатысу уақытын одан да жылдам етуге болады. Сөйтіп, кейде бір аймақта бір ғана жарыс өткізу үшін тым көп жүзуші ілікседі. Қазіргі уақытта Орталық Штаттар аймағы жасөспірімдер үшін бірнеше аймақтық чемпионат өткізеді, ал барлық төрт аймақта үлкендер үшін бірнеше секциялық чемпионаттар өтеді. Жастағы жүзушілердің аймақтық жарысынан кейін кейбіреулері Жастар Ұлттық жарысына қатыса алады.

Pro Swim сериясы

Pro Swim Series (PSS), бұрын Speedo Grand Prix деп аталатын, маусым бойы өтетін 7 жарыс сериясы. Жарыстар қысқа жол (SCY) немесе ұзын жол (LCM) стандарты бойынша өткізіледі. Жүзушілер олимпиадалық және олимпиадалық емес қашықтықтарда өнер көрсетеді, бірақ ұпай тек олимпиадалық қашықтықтар үшін беріледі. Бірінші орынға 5 ұпай және 1000 доллар сыйлық беріледі. Екінші орынға 3 ұпай және 600 доллар сыйлық беріледі. Үшінші орынға 1 ұпай және 200 доллар сыйлық беріледі. Серия соңында ең көп ұпай жинаған жүзуші 10 000 доллар бонус алады. Кез келген ұлттан кез келген жүзуші PSS-ке қатыса алады, бірақ кейбір сыйлықтарға үміткер бола алмайды. 2017 жылы PSS-тің титулды демеушісі Arena титулдық құқықтан бас тартты, сондықтан 2018 жылдан бастап TYR титулды демеушілікке ие болды.

Ұлттық чемпионат/АҚШ ашық чемпионаты

Әр маусымның соңында бүкіл ел бойынша тек 1 Ұлттық чемпионат өтеді. Ұлттық чемпионаттар да шақыру форматында ұйымдастырылады және өте жоғары деңгейдегі бәсекелестікке мүмкіндік береді. Бұл деңгейдегі жарысқа жүзумен айналысқан адамдардың өте аз бөлігі ғана жете алады. Бұл жарыс әдетте әр жыл сайын түрлі халықаралық жарыстарға АҚШ Ұлттық құрамасын іріктеу үшін қолданылады, бірақ АҚШ Олимпиадалық құрамасын анықтау үшін пайдаланылмайды. Қазіргі уақытта жыл сайын 2 Ұлттық чемпионат өтеді, бірақ көктемгі чемпионаттар дәстүрлі түрде жазғы чемпионаттарға қарағанда бәсекелестік деңгейі төмен болып келеді. Бұл көктемгі чемпионаттың NCAA чемпионатына тым жақын болуымен және көктемгі чемпионаттардың ұлттық құрамаларды іріктеу үшін сирек қолданылуымен байланысты. Көптеген басқа спорт түрлерінде ұлттық чемпионат "АҚШ Ашық" деп аталады, және жүзуде де бұл атпен жыл сайын жоғары деңгейдегі ұлттық жарыстар өткізілгенімен, олар ұлттық чемпионат емес, тек жоғары деңгейдегі жарыстар болатын. Бұл жарыс 2006 жылы тоқтатылып, қайта құрылған көктемгі/қысқы Ұлттық чемпионатпен алмастырылды. Ескі форматтағы "АҚШ Ашық" жарысы болмағандықтан, Ұлттық чемпионаттар (әсіресе 2008 жылғы жазғы чемпионат) басқа спорт түрлерінің терминологиясына сәйкес келу үшін "АҚШ Ашық" деп атала бастады.

АҚШ Олимпиадалық сынақтары

Олимпиадалық іріктеу жарыстары 4 жылда бір рет өткізіледі. Бұл жарысқа өте құнды жүлде – АҚШ Олимпиада құрамасына ілігу мүмкіндігі ұсынылатындықтан, АҚШ-тағы жүзу спортының ең жылдам спортшыларын тартуға қабілетті. Осы себепті, қатысуға жіберу талаптары Ұлттық чемпионаттардан да жоғары. Дегенмен, бұл жарыс жылдам болғанымен және АҚШ-тағы ең жылдам жүзушіні анықтауға көмектесе білгенімен, осы жарыстың әр түрдегі жеңімпаздары ресми түрде Ұлттық чемпион деп есептелмейді. Бұл жарыс 4 жылда бір рет Ұлттық чемпионаттардың орнына өткізілмейді (әдетте Ұлттық чемпионаттар Олимпиадалық іріктеу жарыстары немесе басқа да іріктеу кезеңдері өтетін кезде ұйымдастырылмайды). Алайда, 2008 жылы Олимпиадалық іріктеу жарысының жеңімпаздары ресми түрде Ұлттық чемпион атанды, ал жарыс 2008 жылғы Ұлттық чемпионаттың орнын басты. Бұл үрдіс болашақта да жалғаса ма, әзірге белгісіз. АҚШ-тағы басқа жүзу жарыстарынан өзгеше, бұл жарысқа қатысу үшін АҚШ азаматтығы талап етіледі, себебі Олимпиада ойындарында тек АҚШ азаматтары ғана АҚШ-ты ұсынуға құқылы. Олимпиадалық іріктеу жарыстарына USOC-тің ерекше талаптары да қолданылады. АҚШ Олимпиадалық іріктеу жарысында іріктеліп алынған Олимпиада құрамасының мүшелері АҚШ-тың әртүрлі аймақтарындағы жаттығу лагерлеріне қатысады, мысалы, 2016 жылғы АҚШ Олимпиадалық жаттығу лагері Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы Нортсайд жүзу орталығында өтті. 2021 жылы USA Swimming COVID-19 пандемиясының салдарынан әлеуметтік қашықтықты сақтау қажеттілігіне байланысты 2020 жылғы АҚШ Олимпиадалық іріктеу жарыстарында екі кезеңдік жүйе енгізді. Іс-шара екі жарысқа бөлінді – «I кезең» және «II кезең», олар 2021 жылдың маусым айында бірдей аренада әртүрлі күндері өтті. «I кезеңде» іріктеліп алынған қатысушылар «II кезеңге» жолдама алды. 2020 жылғы АҚШ Олимпиадалық жүзу құрамасы «II кезеңнің» қатысушыларынан іріктелді.

Ұлттық жас тобының деректері

USA Swimming 18 жасқа дейінгі америкалық жүзушілердің қазіргі рекордтарын тіркеп сақтайды, олар Ұлттық жас тобы (NAG) рекордтары деп аталады. Бұл рекордтар – белгілі бір жас тобы, жынысы және жарыс түрі бойынша америкалық жүзушінің көрсеткен ең жылдам нәтижесі. NAG рекордтары қысқа су жолында (yards) және ұзақ су жолында (meters) жүзу үшін сақталады. Екі дистанция бойынша да жеке жарыстардағы жас топтары жіңішкелеуге бөлінеді және ұлдар мен қыздар үшін бірдей: 10 жасқа дейін, 11–12 жас, 13–14 жас, 15–16 жас және 17–18 жас. NAG эстафеталық рекордтары бір жас тобын қамтиды – 15–18 жас аралығындағылар, және қыздар, ұлдар, сондай-ақ аралас эстафеталық рекордтарын қамтиды.

YouTube арнасы

USA Swimming 2009 жылдың 21 қыркүйегінде YouTube арнасын іске қосты, онда жарыстар, спортшылардың реакциялары және жаттығу бойынша кеңестер сияқты жүзуге қатысты түрлі бейнелер жарияланады. Кейде спортшылар күнделікті жаттығулары мен тамақтану тәртібі туралы ақпарат береді, мысалы, COVID-19 пандемиясы кезінде. Сонымен қатар, "Блоктан тыс" деп аталатын серия шығарылады, онда танымал жүзушілер мен жаттықтырушылар жаттығулары мен жарыстарының әртүрлі жақтарын ашып көрсетеді.

"Алтын көз айнек" сыйлығы

Жыл сайын USA Swimming АҚШ жүзушілерін және жаттықтырушыларын, сондай-ақ олардың жыл бойғы жетістіктерін бірнеше награда арқылы марапаттайды, бұл наградалар "Golden Goggle Awards" деп аталады, және олар "Алтын көзқарас" деп танымал. Наградалар жылдың үздік ер/әйел жүзушісі, жылдың жаттықтырушысы және жылдың эстафеталық өнері сияқты санаттарды қамтиды. USA Swimming 2004 жылдың қараша айында Нью-Йорк қаласында жүлдегерлерге марапаттарын табыстау үшін жыл сайынғы марапаттау рәсімін өткізе бастады. "Golden Goggle Awards" халықаралық деңгейде Reuters, FINA және Халықаралық Олимпиада комитеті (Olympics.com арқылы), ұлттық деңгейде NBC Sports және Sports Illustrated, ал жергілікті деңгейде The Seattle Times және Kitsap Sun сияқты басылымдарда мойындалды.

Петигрю және Жыл спортшысы

Алтын көзқарас сыйлықтарымен қатар, USA Swimming жыл сайынғы Петтигрю сыйлығын тағайындайды, бұл Кеннет Дж. Петтигрюдің құрметіне жасалған және төрешілер мен қазылар сияқты түрлі лауазымдарға берілетін сыйлық. Сондай-ақ, жыл сайынғы «Жыл спортшысы» сыйлығы, «жүзудегі ең керемет нәтижелер көрсеткен жеке тұлғаға берілетін» сыйлық, екеуі де 2021 жылдан бастап жыл сайынғы бизнес-кездесуде табыс етіледі. 2021 жылға дейін бұл сыйлықтар АҚШ су спорты конвенциясы сияқты әртүрлі ұйымдық шараларда тапсырылды.

Жыл жаттықтырушысы

Жыл жаттықтырушысы сыйлығы 1996 жылы басталды, алғашқы жеңімпазы – Солтүстік Балтимор жүзу клубынан Мюррей Стивенс болды. Жылдың дамытушы жаттықтырушысы сыйлығы және ASCA (Америкалық жүзу жаттықтырушылар қауымдастығы) сыйлығы да бар. Қазіргі уақытта Техас университетінің (Остин қаласы) Эдди Ризі 19 рет «Жыл жаттықтырушысы» атағын жеңіп алды, бұл рекордты көрсетіш. «Жыл жаттықтырушысы» сыйлығы – қоғамдық ұсыныстар негізінде табыс етілетін марапат.

Дау

АҚШ-тың тағы да бірнеше спорт федерациясы сияқты, АҚШ жүзу федерациясы да жыныстық зұлымдыққа қатысты айыптаулармен күресті, нәтижесінде бірнеше сот процесі болды және АҚШ федералды заңнамасына өзгерістер енгізілді. Бірнеше танымал жаттықтырушылар, олардың зұлымдықтары болғаннан кейін бірнеше он жыл өткен соң, өмір бойына жарысқа қатысудан шеттетілді. 2012 жылы АҚШ жүзу федерациясы Рик Керлге тыйым салды, ал Керл-Берк жүзу клубы сол кездегі 2000 жүзушіге қызмет көрсеткен «Ұлт астанасы» жүзу клубы болып қайта аталды. 2013 жылы Олимпиада құрамасының бұрынғы жаттықтырушысы Митч Айвиге 1970-жылдарға дейінгі айыптаулар бойынша тыйым салынды. 2018 жылы «Оранж Каунти Регистр» газетінің жүргізген тергеуі жыныстық зұлымдыққа ұшырағандарын айтқан жүздеген жүзушінің ісін анықтады, олардың шағымдарын АҚШ жүзу федерациясы дұрыс қарастырмаған немесе назардан тыс қалдырған. 2020 жылы алты жүзуші АҚШ жүзу федерациясын сотқа беріп, бұрынғы атқарушы директоры Чак Вильгус және ұлттық, штаттық және клуб деңгейіндегі басқа да лауазымды тұлғалар Айвидің, бұрынғы АҚШ ұлттық құрамасының директоры Эверетт Учияма және бұрынғы жаттықтырушы Энди Кингтің әрекеттеріне тиісті ден қоймағанын айыптады. Соңғысы 20 балаға қатысты зұлымдық жасағаны үшін 40 жылға сотталған. 2014 жылы американдық белсенділер Вильгустың Халықаралық жүзу даңқы залына енгізілуіне кедергі келтірді. Вильгус 2017 жылы қайтыс болды.