Кіріспе

Қытайдағы фотосуретшіліктің тарихы 19-ғасырдың ортасына, Макаоға еуропалық фотосуретшілердің келуімен басталды. 1850 жылдары батыс фотографтары жағажай порты қалаларында студиялар ашты, бірақ көп ұзамай олардың қытайлық көмекшілері мен жергілікті бәсекелестік елдің барлық аймақтарына тарады. 19-ғасырдың соңына қарай ірі қалалардың барлығында фотостудиялар болды, онда орта таптың қытай азаматтары отбасылық мерекелерге сурет түстіруге болатын. Батыс және қытай фотографтары күнделікті көше өмірін, ірі соғыстарды және көрнекті тұлғаларды бейнеледі. Әулетті қытайлар фотосуретті хобби ретінде қабылдады; Императрица-Жетім Циси өзінің портретін бірнеше рет түстірді. 20-ғасырда Қытайдағы фотосурет, әлемнің басқа елдеріндегідей, демалыс, деректерді сақтау, газет және журнал журналистикасы, саяси үгіт және көркем фотосурет мақсатында қолданылды.

Шолу

Ғалым Мекареллидің пікірінше, қытайлық фотосурет бірнеше фактордың нәтижесі болып табылады. Оларға оптиканы зерттеу (қараңғы бөлме құралының ойлап табылуы), заманауи химияның дамуы (жарыққа сезімтал заттар), батыс медицинасының (әсіресе анатомияның) таралуы және қалыптасуы, батыстықтар мен миссионерлердің болуы (фотографиялық құралды білу және пайдалану тәсілдері) жатады. Фотографтар тек көргендерін бейнелеуге ғана емес, сонымен қатар дәстүрлі эстетика мен поэзияны жеткізу үшін жаңа техникаларды қолдануға да қызығушылық танытты.

18421890: Ізашарлар

Қытайдағы ең алғашқы фотографтардың қатарында доктор Ричард Вуснам, майор Джордж Малколм, Генри Коллен, Жюль Итьер және Зу Боки болды. 19 ғасырдың екінші жартысында Шанхайда Кунг Тай (公泰照相樓) және Сзе Юэнь Мин (上洋耀華照相) сияқты, ал Гонконгта Пун Лун (繽綸) және Лай Афон (赖阿芳) секілді бірнеше қытайлық фотостудия ашылды. Бұл салаға Джордж Р. Уэст және Хью Маккей зор үлес қосты. Қытайдағы фотографияның алғашқы пионерлерінің ішінде Фелисе Беато (британдық, 1832–1909), Джон Томсон (британдық, 1837–1921) және Афонг Лай (қытайлық, 1839–1900) есімдері бар.

ХХ ғасырдың басында

XX ғасырдың басындағы бірнеше танымал фотографтар: Лю Баннон (1891–1934, 劉半農) және Чжан Инь Куан (1900–1971, 張印泉). Осы кезеңдегі кейбір фотографтар киноға өтті, мысалы Хо Фан (1937–2016, 何藩), ал Қытайдың фотожурналистикаға жасаған алғашқы қадамдарын Ланг Цзиньшань (1892–1995) іске асырды. Соғыс және соғыс ескері кезеңіндегі тұрақсыздық жылдары Гао Фан (1922–2004) сияқты фотографтар соғыс уақытындағы фотосуретке бейімделді, сондай-ақ Ню Вэйю (1922) да осы салада жұмыс істеді, ол Қытай Коммунистік партиясының жетекшілеріне көптеген суреттер түсірді. Кейінгі соғыс (Екінші қытай-жапон соғысы, 1937–1945) Ша Фэй (1912–1948) тарапынан кеңінен жарыққа шығарылды.

Коммунистік биліктің алғашқы кезеңдері: 1949-1965

Халық Республикасының алғашқы жылдары мемлекет суретшілер мен жазушыларды ресми топтарға біріктірді, олардың еңбегін бағыттап, тұрақты жалақымен қамтамасыз етті. Сәйкесінше, көптеген суретшілер Мао Цзэдунның және партияның жоғары лауазымды өкілдерінің суреттерін салуға жіберілді. Олардың ішінде Хоу Бо, Лу Хоумин және Сюй Сяобин есімдері бар.

Мәдени революция: 1966-1976 жылдар

Қытайда фотосуретке социалистік реализмнің пропаганда құралы ретінде қарады. Ли Чжэньшен Мәдени революция кезінде шынайы суреттер түсірген санаулы фотографтардың бірі болды. Оның Мәдени революцияға түсірген суреттеріне "теріс" көріністер, мысалы, қоғамдық қаралау, көшедегі зорлық-зомбылық, атылулар және тағы басқалары, сондай-ақ "оң" сәттер, мысалы, Мао еңбектерін оқыған адамдар, революциялық ұрандарды айтқан, адалдық биін билеген және шаруа жұмысына қатысқан адамдар кірді. Лидің Мәдени революциядағы фотосуреттері Phaidon баспасынан шыққан "Қызыл түсті жаңалықтар сарбазы" атты кітапта жарияланды.

Қазіргі заман: 1976-1993

1976 жылы 5 сәуірдегі қозғалыс Қытайда фотосурет өнерінде жаңа кезеңнің басталуын қадағалады. Осы қозғалыс барысында қарапайым азаматтар (әуесқой фотографтар) камераларын алып, Пекин қаласындағы Тяньаньмэнь алаңында Қытай премьер-министрі Чжоу Энлайға халықтың көрсеткен аза тұтуын суретке түсірді. Бірнеше жыл өткен соң, осы суреттердің бір бөлігі "Халықтың қайғысы" атты кітапта жарияланды. Көптеген әуесқой фотографтар кәсіби деңгейге көтеріліп, ресми баспасөз құралдарына жұмысқа орналасты. Сонымен қатар, олар "Сәуір фотоқоғамы" деп аталатын ресми емес фотоклубты құрды. Мәдени революцияның салдарынан құрылған деректі фотосурет қозғалысы тез дамыды. Көптеген фотожурналистер мемлекеттік мекемелерде жұмыс істегендіктен, өздері түсірген суреттерге авторлық құқық тиесілігі болмайды.

Қазіргі заман: 1993 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1993 жылы елорданың Шығыс ауылының құрылуы арқасында фотосуретке тәжірибелік және концептуалды өнерге қосымша ретінде қолданылатын көркемдік топ пайда болды. 1994 жылы Ронг Ронг Қытайдың алғашқы концептуалды фотосурет журналы "New Photo" журналын құрды. Көптеген фотограф-суретшілер, әсіресе Батыста, табысқа жетті. Олардың туындылары Батыстағы ұқсас концептуалды суретшілердің туындыларындай тікелей саяси сипатқа ие болмаса да, сол суретшілер қолданған "шоқ" репертуарын пайдаланды: жалаңаштық, дөрекі сөздер, өлген нәрестелер, пілдің зәрi және қазірге дейін тозығы жеткен басқа да клишелер. Кейбір фотографтар "қытайлық китш" стилінде жұмыс істейді – кейде "Мао попқа бет бұру" деп аталады, бұл стиль 1960-шы жылдардағы Батыс поп-өнеріне өте ұқсас коллаж стилі. Бүгінде бізді қазіргі қытай өнерінің дискурсивті тәуелсіздігі еске түсіреді, бұл Xu Zhen, Xing Danwen және Zhang Yue сияқты суретшілердің туындыларында көрінеді. Бұл суретшілерді "китч", "поп" немесе "шоқ" сияқты жалғыз көркемдік тәжірибе шеңберінде оңай қорытындылау мүмкін емес.