Кіріспе

Ағылшын орфографиясы қоғамы – Ұлыбританияда орналасқан халықаралық ұйым. Ол 1908 жылы «Төңкерілген орфография қоғамы» ретінде құрылған. Оның негізгі мақсаты – ағылшын тілінің әріп жазу ережелерінің нашарлығынан туындайтын мәселелерге назар аудару, сауаттылықты арттыру және оқуға кететін шығындарды азайту, оның ішінде орфографиялық реформаны пайдалану арқылы. Қоғам жарнамалық парақшалар, хабарламалар, журналдар, кітаптар және бюллетеньдер жариялайды. Оның өкілдері телеарналар, радио және баспа бас беттерінде жиі сөз сөйлейді.

Құрылымы

Қоғам Ұлыбританияда орналасқан, бірақ Ирландия, АҚШ, Канада, Австралия және Жаңа Зеландияны қоса, бүкіл әлемде мүшелері бар. Оны жылдық жалпы жиналыста сайланған комитет басқарады. Қоғам, ұқсас мақсаттарды көздейтін Американдық сауаттылық кеңесімен байланыс ұстап тұрады.

Мақсаттары

Ағылшын орфографиясы қоғамының басты мақсаты – ағылшын тіліндегі орфографияның тұрақсыздығынан туындайтын мәселелерді жария ету, осы арқылы сауаттылықты арттыру және оқуға кететін шығындарды азайту, соның ішінде орфографиялық реформаны пайдалану. Қоғам сонымен қатар әліпбилік принципке және оның «жазба ағылшын тілінің ұзақ тарихындағы бұрмалануына» назар аударуды және ағылшын тілінің дұрыс орфографиясы үшін сатылап ұсыныстар жинағын дайындауды көздейді. Қоғамның пікірінше, соңғы зерттеулер мен ағылшын тілді елдердегі сауаттылық деңгейіне үкіметтердің үздіксіз алаңдауы олардың позициясын нығайтады. Атап айтқанда, ағылшын тілді балалардың итальяндық балаларға қарағанда оқу мен жазуды үйренуде қиындықтарға тап болатынына дәлелдер келтіріледі. Сондай-ақ, Италияда және ағылшын тілінен гөрі фонемалық жазу жүйесіне ие, тілдік жағынан ұқсас елдерде дислексия мәселесінің азырақ екендігі туралы деректер ұсынылады. Соңында, KPMG Foundation жүргізген соңғы зерттеуге сілтеме жасалады, онда бастауыш мектепте оқуды меңгермеуден туындаған мемлекеттік шығындар 37 жасқа дейін жылына 1,73 миллиардтан 2,05 миллиард фунт стерлингке дейін жетеді деп бағаланады.

Өзгеше реформалар жүйелері

2021 жылдың қыркүйегіне дейін Қоғам ешқандай нақты ағылшын тілінің баламалы орфографиялық жүйесін жақтаған жоқ. Ол баламалы жүйелер авторларына өз жұмыстарын жариялауға және оларды сараптамаға жіберуге мүмкіндік беретін платформа болып табылады. Аталған платформада Simple Fonetik және SoundSpel сияқты ресурстар бар. Оның тізімделген ұсыныстары бірнеше сөзді ғана реттеуден бастап, ағылшын тілін толығымен фонемалық жазуға дейін әртүрлі. 1983 жылдың қараша айындағы Қоғамның хабархатында "1-кезең" деп аталған бес бөлімнен тұратын реформа ұсынысы жарияланды. Олардың бірі – Гарри Линдгреннің SR1 ұсынысы. 1984 жылдың сәуірінде SR1 жылдық мәжілісте Қоғамның ресми стилі ретінде қабылданды. 2021 жылдың сәуірінде Стивен Линстедтің «Дәстүрлі орфография қайта қарастырылды» (TSR) жұмысы Халықаралық ағылшын орфографиясы конгресімен ағылшын орфографиясына ең жақсы балама деп бекітілді. Конгрестің демеушісі болып табылатын Қоғам TSR-ге белгілі бір деңгейде қолдау көрсетіп, оны насихаттауда.

Емлегерлік амандасулар

Қоғам мүшелері дәстүрлі ағылшын жазу қағидаларына және оны таратуға қарсы әдетте күлкілі шаралар ұйымдастырып келеді (мысалы, Вашингтон қаласындағы жыл сайынғы Scripps National Spelling Bee жарысында "BeeMan" кейіпінде ең көрінетіндей).