Кіріспе

АҚШ сенаторы Аризона штатынан (1874–1962)

Генри Фонтайн Ашурст (13 қыркүйек 1874 – 31 мамыр 1962) – американдық демократ саясаткер және Аризонадан сайланған алғашқы екі сенатордың бірі. Көбінесе өзіндік білім алған ол, АҚШ Сенатына өту арманына жеткенге дейін округ прокуроры және Аризона аумақтық заң шығарушы жиналысының мүшесі болды. Сенаттағы қызметі кезінде Ашурст Үндістер ісі жөніндегі комитет пен Әділет комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Time журналы оның саяси мансабын «АҚШ тарихындағы ең ұзақ сахналық өнер көрсетілімі» деп сипаттады. Ашурсттың саяси карьерасы өзіне қайшы дауыс беру тарихымен, күрделі сөздерді жиі қолдануымен және публицист ретіндегі шеберлігімен ерекшеленді, бұл оған Сенаттағы ең көрнекті сөз шеберлерінің бірі деген атақ әкелді. Оған тағайындалған лақаптардың ішінде «Тұрақсыздық профессоры», «Бес буынды Генри» және «Суреттелген шөлдің күміс тілді сәулесі» болды.

Өмірбаян

Ашурст 1874 жылдың 13 қыркүйегінде Невада штатының Гумбольдт округіне қарасты Виннемука маңындағы жабық вагоннан Уильям мен Сара Ашурсттың отбасында, он баланың екіншісі болып дүниеге келді. Ол екі жасында отбасымен бірге Вильямс қаласының жанындағы ранчоға көшіп келді және Флагстаффта мектепке барды. Он жасында ол "Аризона штатынан АҚШ сенаторы Генри Фонтан Эшурст" деп диктантқа жазып, сенатор болу ниетін білдірді. Он үш жасында мектепті бітірмей, әкесінің ранчосында каубой болып жұмыс істеді. Он тоғыз жасында Ашурст Флагстафф округтік түрмесінде кілт аяқшы болып тағайындалды. Түрмеде жұмыс істеген кезде ол Блэкстоунның түсіндірмелерін оқып, құқық саласына қызығушылық танытты.

Саяси мансап

Ашурст 1897 жылы Территориялық өкілдер палатасына сайланды. Ол 1899 жылы қайта сайланды және аумақтың ең жас спикері атанды. 1902 жылы ол Территориялық сенатқа сайланды. 1905 жылдан 1908 жылға дейін Коконино округінің округтік прокуроры болып қызмет етті, содан кейін Прескоттқа (Аризона штаты) көшті. Конвент кезінде ол конституцияның әртүрлі баптарына байланысты туындаған саяси тартыстардан қалып, АҚШ Сенатының орындығына қол жеткізуге ұмтылды, бұл оның бәсекелестеріне зиян келтірді. 1912 жылы Аризона штаты құрамына енгеннен кейін Ашурст Аризона заң шығарушы органының шешімімен штаттың екі сенаторының бірі болып сайланды және 2 сәуірде Маркус А. Смитпен бірге қызметке кірісті. Ол 1916 жылы (халықтың тікелей дауысымен) және 1922, 1928 және 1934 жылдары қайтадан сайланды, шамамен 29 жыл қызмет етті. 1940 жылы ол қайта сайлануға тырысты, бірақ Демократиялық партиясының ішкі сайлауында жеңіліске ұшырады. Сенаттағы алғашқы жылдары Ашурст Вудро Вильсон әкімшілігін қолдады және 1914-1919 жылдар аралығында Үндістер ісі жөніндегі комитеттің төрағасы болды. 1918 жылы Демократтар Сенаттағы, ал 1920 жылы президенттік сайлаудағы бақылауын жоғалтты. Ашурст республикалықтардың басшылығы мен саясатын сынаушыға айналды. 1932 жылы Демократтар қайтадан бақылауды қалпына келтірді, ал Ашурст 1941 жылы Сенаттан кеткенге дейін Сот комитетінің төрағасы болды. Қайта сайлау науқаны кезінде Ашурст өзінің сүйікті цитатасын жиі пайдаланды: "Еңбегімен келмеген мақтау – жасырылған жала". Осы мақсатта ол сайлаушыларға өзінің кемшіліктерін мойындап, бір мезгілде қарсыласын мақтап отыратын. 1934 жылғы сайлауда ол тіпті сайлаушыларына: "Егер сіздер мені Сенатқа қайта жібермесеңіз, сіздердің қолыңызда ескі, тозығы жеткен саясаткер болады, ал сіздерге мұндай адамның керегі жоқ" деді.

Оратория мен стиль

Ашурст сөйлеуге деген құштарлығын былай білдірді: "Мен сөйлеуді жақсы көремін, – біреудің клен сиропына, Бетховенге, Вердиге немесе Лонгфеллоуға, Киплингке немесе Шекспирге ұнайтыны сияқты – неге екенін анықтау қиын". Бұл, оның әдепті мінез-құлқы мен ұстамды киімдерімен қатар, Ашурстқа Сенаттағы Честерфилд деген атақ алып келді. "Нью-Йорк Таймс" газеті былай деп жазды: "Шынайы шешендік қазіргі Сенатта Аризоналық Ашурсттың тұлғасында ең жақсы көрінеді – Сенат Әділет комитетінің сұлу, әдемі сөйлейтін төрағасы. Ашурст өзінің шешендігінен ешқандай нәрсені жоғалтпай, классикалық фразаны қате айтпай немесе ұмытпай, Конгресте естілген ең қиын мәселелерден бастап, қуақылыққа дейін сөйлей алады". Ашурсттың көп сөйлеу қабілеті ерте жасынан дамыды. Сенатор Роско Конклингтің бірнеше сөздерінің көшірмелерін алғаннан кейін, Ашурст айналасындағы өсімдіктер мен тастарға басқалардың сөздерін айту арқылы сөйлеу шеберлігін жетілдірді. Ол сонымен қатар, мүмкіндігінше көп цитата жинау үшін классикалық және әдеби шығармаларды көп оқыды. Осы ерте күш-жігерінің нәтижесінде, Ашурст Конгреске келген кезде жақсы дамыған дауысы мен ағылшын және латын тілдерінде жатталған цитаталардың кең жинағы болды. Бұған оның бай сөздік қорына көмектескен этимологияға деген қызығушылығы да қосылды. Сенатор Барри Голдуотер Ашурсттың сөздеріне қатты риза болды, сондықтан ол олардың он төртін "Аризоналық Генри Фонтан Ашурсттың сөздері" деген кітапқа жинақтады. Ашурст кітапқа: "Бірақ, Барри, мен олардың 5000-нан астамын айттым" деп жауап берді.

"Керектілік деканы"

Бұл жаман мінездеріме ешқашан тұрақтылықтың құрдымға кеткен әдеті қосылмаған. Мемлекеттік қызметте тұрақтылыққа тәуелді болып, қол-аяғын байлап қойған адам, уақыт өте келе туындайтын әртүрлі мәселелерге еркін әрекет ете алмайды; ол кілттері өткен күндер мен оқиғаларда сақталатын түрмеде қамалған мемлекет қайраткері болады. Эмерсон айтқандай, "Ақымақ тұрақтылық – шағын ойлы адамдардың, шағын саясаткерлердің құдайы". Мен ешқашан кеше айтқаным бүгінгі күні маған міндетті емес деп ойладым. Мендей тез ойын өзгерте алатын сенатор жоқ. Генри Ф. Ашурст ардагерлерге берілетін сыйлықтарға қатысты төрт дауыс берді, екеуі жақтады, екеуі қарсы болды, соның нәтижесінде: "Несі бар? Мен кем дегенде 50 пайыз дұрыс айттым, бұл саясаткер үшін жақсы көрсеткіш."

Зейнеткерлік және өлім

Сенаттағы қоштасу сөзінде Ашурст Аризонаға зейнеткерлікке шығу ниетін білдіріп, былай деді: "Сіздер меценаттық, комитеттерге тағайындалу, заң жобалары туралы ойланып уайымдағанда, мен Аризона шөлінің жұлдызды тыныштығының ләззатын немесе оның гүлдеген кактусының қызыл сұлулығын тамашалап, мүмкін Аризонадағы Тас Орманда серуендеп жүрген болармын". Бірақ ол үйіне қайтудың орнына 1941 жылдың 8 сәуірінен 1943 жылдың 28 ақпанына дейін АҚШ-тың Иммиграциялық апелляциялар кеңесінде қызмет етті, содан кейін зейнеткерлікке шықты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ашурст Вашингтон қаласында тұрып, классикалық поэзия мен қоғамдық сөйлеуге уақытын арнады. Ол сондай-ақ бірнеше рет қоғамдық шараларға қатысты. Ашурст "64 000 долларлық сұрақ" телешоуына қатысушы болды; ол бір сұраққа жауап бере алмады, бірақ жұбаныш сыйлығы ретінде Cadillac көлігін алды. Ол сондай-ақ "Кеңес және келісім" фильмінде "Сенатор Маккафферти" рөлінде эпизодтық рөлде ойнады. 1962 жылдың 15 мамырында Ашурстқа инсульт осып, Джорджтаун университетінің ауруханасына түсті, онда 1962 жылдың 31 мамырында қайтыс болды. Ашурст 1910 жылдың маусымынан 1937 жылдың 27 шілдесіне дейін күнделік жүргізді, онда бірнеше әріптес сенаторларының портреттері бар. Күнделікті Джордж Ф. Спаркс редакциялап, 1962 жылы "Көп түсті тога" деген атпен жариялады.