Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кенияның танымал саясаткерлері
Kenya renowned politicians
Генри Пиус Масинде Мулиро (30 маусым 1922 – 14 тамыз 1992) – Кенияның батыс аймағындағы ірі Абалухия халқының Букусу кіші тайпасынан шыққан кениялық саясаткер. Ол Кениядағы саяси жағдайдың қалыптасуына зор үлес қосып, маңызды тұлғалардың бірі болды. Отаршылдыққа қарсы күрескер, өмірінің соңында Кенияда көп партиялық демократияны қайта орнату үшін белсенді түрде жұмыс істеді. Ол келіссөздер жүргізуге шебер және бейбіт, бірақ нақты мақсатқа бағытталған саясатты қолдаушы болды.
Henry Pius Masinde Muliro (June 30, 1922 – August 14, 1992) was a Kenyan politician from the Bukusu sub tribe of the larger Abaluhya people of western Kenya. He was one of the central figures in the shaping of the political landscape in Kenya. An anti colonial activist, he campaigned for the restoration of multi party democracy in Kenya in his later years. He was a negotiator and a proponent of peaceful but focused politics.
Ерте өмір
Генри Пиус Масинде Мулиро Кенияның Кимилили ауданындағы Матили ауылында, Мулиро Кисигилие мен оның әйелі Макинияның ұлы болып дүниеге келді. Оның шаруа әкесі католик дінінде болды, ата-анасы қайтыс болғаннан кейін оны үлкен ағасы Айбу Набурук тәрбиеледі. Ол бастауыш және орта білімін Кения мен Угандада алды. Католиктер басқаратын бірнеше миссионерлік мектептерге, соның ішінде Угандадағы Торородағы Санкт-Петр колледжіне қатысты. 1949 жылы Оңтүстік Африкадағы Кейптаун университетіне тарих, философия және білім беру мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алу үшін түсті. 1953 жылы өнер және білім беру саласында бітірді. 1954 жылы Оңтүстік Африкадан әйелі Марсиямен бірге елге оралды. Біраз уақыт мемлекеттік мектепте сабақ берді. 1957 жылы жұмысынан кетіп, саясатқа қатысты. Оның алғашқы саяси және әлеуметтік ойлары Кейптаун университетінде қалыптасты.
Henry Pius Masinde Muliro was born in Matili village, in the Kimilili area of Kenya, the son of Muliro Kisingilie and his wife Makinia. His farmer father was a Roman Catholic, and after his parents died, he was brought up by an older stepbrother, Aibu Naburuk. He undertook his elementary and secondary school studies in Kenya and Uganda, He attended several mission schools run by Catholics, including St. Peter's College in Tororo, Uganda. He joined the University of Cape Town in South Africa in 1949, enrolling for a Bachelor of Arts degree in History, Philosophy and Education. He graduated in 1953 with a degree in arts and education. In 1954, he returned home with his South African wife, Marcia. He taught for a while at a government school. In 1957, he quit his job to join politics. His early political and social ideas were formed when he was at the University of Cape Town.
Саяси мансап
1948 жылы Мулиро Кениядағы африкалықтардың мүдделерін қорғау үшін құрылған Кениялық Африка Одағына (KAU) қосылды. 1957 жылы оқытушылықтан кеткеннен кейін ол Ньянза Солтүстік заң шығарушы кеңесінің мандатына үміткер болды, ол кезде бұл мандат У. В. У. Авориге (кеңяның бұрынғы вице-президенті Муди Аворидің ағасы) тиесілі болған. Мулиро сайлауда жеңіске жетті. Оның заң шығарушы әріптестерінің арасында Рифт аңғарынан Даниэль арап Мои, Найроби аймағынан Том Мбоя, Орталық провинциядан Бернард Мате, Жағалау провинциясынан Рональд Нгала, Шығыс провинциясынан Джеймс Нзау Муими, Оңтүстік Ньянза аймағынан Лоуренс Огуда және Орталық Ньянза аймағынан Огинга Одинга болды. 1958 жылы Мулиро тоғыз Легко мүшесінің қолдауымен Кения Ұлттық Партиясын құрды. Кейіннен ол партиясын таратып, Кениялық Африка Демократиялық Одағына (KADU) қосылды. Ол Кенияның 1963 жылы тәуелсіздік алғанға дейін сауда министрі болып тағайындалды. Мулиро кейінгі үкіметтерде түрлі лауазымдарда жұмыс істеді, бірақ жиі Президент Джомо Кениаттамен келіспеді. Кениатта қайтыс болғаннан кейін, ол 1979 жылғы жалпы сайлауда Китале-Шығыс округі үшін бақ сынады, бірақ жаңа президент Даниэль Арап Мои өзінің билігін нығайтуға тырысып, өзінің бұрынғы одақтасы Мулироның Китале-Шығысында бұрынғы мэр Фред Гумоның пайдасына сайлау қорытындысын өзгертуге ықпал етті. Ол 1979 жылдан 1984 жылға дейін үмітсіздікте болды; 1983 жылғы кезектен тыс сайлауда KANU партиясы оны қайтадан алдады. Алайда, 1984 жылғы қосымша сайлауда Гумоның жеңісі бюллетеньдерді толтыру фактісіне байланысты жарамсыз деп танылғаннан кейін, Мулиро Календжин үміткері Хон. Жозеф Йегоға қарсы өткен сайлауда тартысты жеңіске жетті, бұл сайлау кең ауқымды алаяқтықтармен және бұзушылықтармен мазаланды. Ол 1988 жылға дейін Китале-Шығыс сайлау округінің депутаты болып қызмет етті, содан кейін округ бөлініп, ол 1988 жылғы Млолонго сайлауында жаңадан құрылған Черангани сайлау округінің парламенттік мандатына үміткер болды. Ол 1988 жылғы сайлауда Черангани сайлау округінің парламенттік мандатын шамалы айырмамен жеңіп алды, бірақ оның сайлауы дереу жойылды. 1989 жылғы қосымша сайлауда жаңадан келген Календжин Хон Кипруто Арап Кируа оны жеңіске жеткізе алмады.
In 1948, Muliro joined the Kenya African Union (KAU), a body formed to champion the interests of Africans in colonial Kenya. When he quit teaching in 1957, he contested the Nyanza North Legislative Council seat, which was then held by W. W. W. Awori (the elder brother of the former Kenyan vice president Moody Awori). Muliro won the election. Among his fellow legislators were Daniel arap Moi representing the Rift Valley, Tom Mboya representing the Nairobi area, Bernard Mate representing the Central Province, Ronald Ngala representing the Coast Province, James Nzau Muimi representing the Eastern Province, Lawrence Oguda representing Nyanza South, and Oginga Odinga representing Nyanza Central. In 1958, Muliro formed the Kenya National Party with the support of nine Legco members. He later dissolved his party to join the Kenya African Democratic Union (KADU). He was subsequently appointed minister of commerce just before Kenya gained independence in 1963. Muliro worked in various positions in later governments but was frequently on the wrong side of President Jomo Kenyatta. After Kenyatta's death, he vied for the Kitale East seat in the 1979 general election, but the new president, Daniel Arap Moi, seeking to assert his authority, ensured his old ally Muliro was rigged out in Kitale East in favor of ex Mayor Fred Gumo. He remained in the cold between 1979 and 1984; he was again rigged out in the 1983 snap election by the KANU party. However, in the ensuing 1984 by election, after Gumo’s win was invalidated due to ballot box stuffing, Muliro narrowly won the resulting by election against a Kalenjin candidate, Hon. Joseph Yego in an election marred by widespread election rigging and malpractices. He served as the Kitale East Constituency MP until 1988, when the constituency was split up and he contested the newly created Cherangany Constituency parliamentary seat in the infamous 1988 Mlolongo election. He narrowly won the Cherangany Constituency parliamentary seat in the 1988 election, but his election was immediately nullified. At the 1989 by election, a newcomer, Kalenjin Hon Kipruto Arap Kirwa defeats him.
Көппартиялық науқан
1989 жылы Мулиро Кеннет Матиба, Чарльз Рубия, Мартин Шикуку, Филипп Гачока және Огинга Одингамен бірігіп, плюралистік саясатқа оралуды талап ететін FORD (Демократияны қалпына келтіру форумы) атты қысым тобын құрды. FORD жақтастары мен полиция және үкімет тараптары арасындағы зорлық-зомбылықтан кейін, KANU үкіметі 1991 жылы көппартиялылықты қабылдады. FORD партиясы құрылып, Мулиро оның вице-төрағасы болды. Бірақ көп ұзамай Огинга Одинга мен Кеннет Матиба президенттікке үміткер болуды қалап, ақылға құлақ аспайтын келіспеушіліктер туды. Осыдан кейін Мулиро жаңадан құрылған Ford саяси партиясына қаражат жинау үшін Лондонға аттанды. Алайда, бұл сапар сәтті болмады: 1992 жылдың 14 тамызында Найроби әуежайына келгенде, ол құлап қайтыс болды. Оның өліміне байланысты дауды ресми сараптаманың болмауы одан әрі қыздырды. Мулиро Кенияның Сибанга ауданындағы ауылдық шаруашылығында жерленді. Мулиро қайтыс болғаннан кейін партия президент Муаға қарсы сайлауға кімнің қатысатыны туралы дауға байланысты екі топқа бөлінді. Кеннет Матиба мен Мартин Шикуку Ford-тың нағыз иелері екендерін мәлімдеп, Ford Asili құрды, ал Огинга және басқалары Ford Kenya партиясын құрды. Егер Масинде Мулиро қайтыс болмағанда, бастапқы FORD біртұтас болып қалар еді және мүмкін 1992 жылы президент Моиді қызметтен алып тастаған болар еді.
In 1989, Muliro teamed up with Kenneth Matiba, Charles Rubia, Martin Shikuku, Phillip Gachoka and Oginga Odinga to form FORD (Forum for restoration of democracy), a pressure group agitating for a return to pluralist politics. After violent clashes pitting FORD supporters against police and government supporters, the KANU government accepted multi partyism in 1991. FORD became a party with Muliro as its vice chairman. Disagreements soon cropped up with two main rivals Oginga Odinga and Kenneth Matiba each wanting to run for presidency and not wanting to listen to reason. It was Shortly after this that Muliro left for London for a fundraising mission for the newly formed Ford political party. It was to be an ill fated trip: on his return, upon his arrival at the Nairobi airport on the morning of August 14, 1992, he collapsed and died. The controversy over his death was heightened by the absence of an official post mortem. Muliro was buried on his rural farm in Sibanga area of Kenya. The party, then split into two factions after Muliro died due to a disagreement on who was to run for the presidency against President Moi. Kenneth Matiba and Martin Shikuku claiming that they are the real owners of Ford splitting to form Ford Asili and Odinga and others forming Ford Kenya. Had Masinde Muliro not died, the original FORD would have remained united and possibly would have removed president Moi in 1992.
Жеке өмір
1953 жылы ол Оңтүстік Африкалық Марсия Мулироға үйленді, ол «білімді жақтаушы және бекем жігерлі қоғамдық дамуды ұйымдастырушы» деп сипатталды. Какамегадағы Масинде Мулиро ғылым және технология университеті оның құрметіне аталған.
He married Mama Marcia Muliro in 1953, a South African described as a “champion of education and strong willed community development mobiliser”. The Masinde Muliro University of Science and Technology in Kakamega is named for him.