Кіріспе

Кенияның қоғамдық өзін-өзі көмектесу дәстүрі – Кенияның дәстүрі.

Харамби – кениялықтардың қоғамдық өзін-өзі көмектесу шараларының дәстүрі, мысалы, қаражат жинау немесе дамытуға бағытталған іс-шаралар. Бұл сөз суахили тілінде «барлығымыз бірігіп жұмыс істейік» деген мағынаны білдіреді және Кенияның елтаңбасында көрсетілген ресми ұраны болып табылады. Харамби шаралары бірнеше сағатқа созылатын, шақырулар ауызша таратылатын бейресми жиындардан бастап, газеттерде жарияланған көп күндік ресми шараларға дейін өзгеруі мүмкін. Бұл шаралар Шығыс Африканың көптеген аймақтарында қауымдастықты құру және нығайтудың маңызды жолы болып табылып келген.

Тарих

Кения 1963 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, Кенияның бірінші премьер-министрі, кейіннен бірінші президенті болған Джомо Кениата "Харамбиді" жаңа мемлекет құру үшін елді біріктіру идеясы ретінде қабылдады. Ол қоғамдастықтарды түрлі жобаларға қаражат жинау үшін бірлесіп жұмыс істеуге шақырды, ал үкімет бастапқы шығындарды көтеретінін уәделеді. Осы жүйеде саясатқа қадам басуға ниеттенген бай адамдар жергілікті "харамби" шараларына ірі сомада қаржы жұмсап, осы арқылы беделге ие болатын; алайда, мұндай амалдар Кениатаның президенттігі кезеңінде заңнамалық деңгейге жеткізілмеген.

Этимология

Терминнің этимологиясы нақты емес, бірақ оның шынымен банту тіліне тән екені айтылады. Ол алғаш рет суахили тіліндегі жүк көтергіштер ауыр жүкті көтергенде қолданған деп саналады және бастапқыда "Халамби" деп жазылған. Сонымен қатар, егер "қоян Амбех" (Хайл Амбех) деген болжамды түбірі дұрыс болса да, ол терминнің қазіргі қолданысы мен мағынасына еш қатысы жоқ.

Ауыстыруға тырысу

2002 жылдың қаңтар айында президент Мои әкімшілігі тапсырысымен, жемқорлыққа қарсы күрес шаралары аясында Risk Advisory Group Ltd компаниясы харамби, яғни бірлесіп жұмыс істеу дәстүрін жоюды ұсынды. 2003 жылы Ұлттық Көктемдік Коалиция (NARC) Кения Африка Ұлттық Одағынан (KANU) билікті қабылдағанда, президент Мвай Кибаки Парламент мүшелері мен министрлердің харамби шараларын өткізуіне тыйым салған Мемлекеттік қызметкерлер этикасы туралы заңға қол қойды. 2018 жылдың ақпан айында Кения Парламенті мен Сенатына елтаңбадан "харамби" сөзін алып тастау туралы петиция ұсынылды, себебі ол индуізм дініндегі қасиетті құдайдың символы деп есептелді. Петиция индустарға және хинди тіліне қатысты кемсітушілік тудыруы мүмкін, "харамби" сөзі халықаралық деңгейде танылған және елтаңбаны өзгертуге елеулі шығын кеткені үшін қабылданбады.