Кіріспе

Мысыр археологы Мұхаммед Закария Гонейм (زكريا غنيم) (балама жазу: Мухаммед Закария Гунаим, 1905–1959) – Саққара және оның төңірегіндегі қазбаларымен танымал египеттік археолог. Ол Сехемхеттің сатылы пирамидасын ашқандығымен ең белгілі. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Гонейм Саққарада Унас патшаның зират ғибадатханасында жұмыс істеді. Соғыс жылдарын Луксорда өткізіп, кейін Саққараға оралып, Жосердің сатылы пирамидасымен айналысқан. Бұл кезде Лауэр де Жосер пирамидасын зерттеп жатқан еді. Алабастр саркофагтың мөрі бұзылмаған, ал саркофагтың үстінде жерлеу гүлдері жатқандықтан, Гонейм толық сақталған жерлеу орнын тапқанын ойлады. Бұл жаңалыққа бұқаралық ақпарат құралдары қызығушылық танытып, жоғары лауазымды шенеуніктерді, журналистерді, тілшілер мен кинотоптарды ашылу рәсіміне шақырды. Бірақ саркофагты ашқанда, ол бос екені анықталды. "Олар үш жыл бойы қазып, ештеңе таппады", – деп жазды бір газет. Бұл египтология үшін маңызды жаңалық болғанымен, халық көңілі қалды. Египет президенті Насер осы орынға келіп, Гонеймнің еңбегін жоғары бағалады. Содан кейін ол АҚШ-қа лекциялық сапарға шықты. Ол Леонард Коттреллдің көмегімен жұмыстың маңыздылығын жариялау үшін «Көмілген пирамида» атты кітап жазды. Кітап сәтті болды және бірнеше тілге аударылды. Бірақ ол ел ішінде қиындыққа тап болды, себебі ресми қысым күшейді. Ақырында, ол екі жыл бұрын Жосер кешенінің жанында Куибелл мен Лауэр тапқан үлкен құнды ыдысты елден контрабандалық жолмен шығарғаны үшін жалған айыпталды. Дәлелдер жоқ еді, тек айыптаулар мен жала жабу болды. Бірақ бұл Гонеймді қатты шаршатып, ол өзі египеттік болғанына қарамастан, күйзеліске түсті. Полиция оны бірнеше рет тексерді. Оның досы Жан-Филипп Лауэр жоғалған затты іздеу арқылы оған көмектесуге тырысты. 1959 жылы ол жоғалған ыдысты Мысыр мұражайының қоймасының бір бұрышынан тапты. Бірақ бәрі кеш болды. Ұдайы қысым Гонеймді басып, ол 1959 жылдың 12 қаңтарында өмірден қол жұмды немесе Ніл өзеніне батып кетті. Закария Гонейм египеттік мұрагер Ноферт Суриал Саидтің туысы болды. Закария Гонеймнің әкесінің отбасы 19 ғасырдың соңында ислам дініне кірді. Олар копт тегінен шыққан.

Жарияланымдар

Жерленген пирамида. Лонгманс, Грин; Лондон, Нью-Йорк; 1956
Жоғалған пирамида. Ринехарт; Нью-Йорк; 1956
Саққарадағы қазба жұмыстары: Хорус Сехем хет, Саққарадағы аяқталмаған сатылы пирамида; Француздық Шығыс археология институтының баспасы; Каир, 1957.