Кіріспе

Ұлттық штаттар құқықтары партиясы – ақ үстемдікшілік идеологиясын ұстанатын, АҚШ саясатында қысқа ғана уақыт бойы маңызды емес рөл атқарған саяси партия.

Қор

1958 жылы Теннесси штатының Ноксвилл қаласында 26 жасар хиропрактик және Дж. Б. Стонерді қолдаушы Эдвард Рид Филдс құрған бұл партия антисемитизмге, расизмге және афроамерикандықтармен нәсілдік интеграцияға қарсылыққа негізделген. Партия басшылары азаматтық құқықтар қозғалысының күшеюіне қарсы штаттардың құқықтарын қорғады, ал ұйымның өзі Ку-Клукс-Кланмен және Минутменмен байланыс орнатты. Бұл ақ нәсілшілдер қозғалысы болғанымен, оның идеологиясы Американдық нацистік партиясындағы кейінгі ұрпақтары сияқты ашық түрде неонацистік болған емес. Партияның ұлттық төрағасы Стонер болды, ол Бірмингемдегі Бетел баптистік шіркеуін бомбалауы үшін үш жыл түрмеде отырды. Партия "Тандерболт" газетін шығарды, оның редакторы Филдс болды. 1958 жылы, партия құрылған алғашқы жылы, NSRP-мен байланысы бар бес адам Атлантадағы Еврей қайырымдылық қоғамының ғибадатханасын бомбалауға қатысқаны үшін айыпталды. 1963 жылдың 27 желтоқсанында Эдвард Филдс АҚШ Құпия қызметінің назарына қорғалатын тұлғаларға қауіп тудыруы мүмкін деп ұсынылды. Бұл мәлімет JFK құжаттарының жариялануы кезінде белгілі болды. ФБР Филдсті "ақыл-есінен айырылуға жақын" деп сарптады.

Даму

1960 жылғы президенттік сайлау кезінде Огайо штатының Дейтон қаласына жақын жердегі ауылдық пансионатта өткен құпия кеңесте NSRP Арканзас штатының губернаторы Орвал Э. Фабусты президенттікке, ал АҚШ Әскери-теңіз күштерінің отставкадағы вице-адмиралы Джон Г. Кроммелинді вице-президенттікке ұсынды. Алайда, Фабус бұл тізім бойынша белсенді науқан жүргізбеді және дауыстардың барлығының 0,07%-ын ғана жинады (өзінің туған Арканзас штатында ең жақсы көрсеткіш: 6,76%). Партия 1964 жылғы президенттік сайлауда да қатысты, Джон Касперді президенттікке, ал Дж. Б. Стонерді вице-президенттікке ұсынды, бірақ олар 0,01% ғана, яғни 7000-нан аз дауыс жинады. Партия өз қызметін кеңейтіп, 1960 жылы Бірмингемдегі жаңа кеңсесіне көшті. Жақын уақытта жақтастары ақ көйлек, қара шалбар, галстук және "Волфсэнглдің" нұсқасы бейнеленген жең тағасы бар партиялық форма киді. Партия халықаралық байланыстар орнатуға тырысты және 1970-ші жылдары Бельгиядағы Диксмуйдедегі жылдық халықаралық неонацилік митингілеріне, фламанд әскерилерінің ордені және Ұлыбританиядағы Сент-Джордж лигасы сияқты ұйымдармен бірге қатысты. Осыған дейін партия британдық экстремист көшбасшы Джон Тиндаллға және оның "Ұлыбритания қозғалысына" жақын болды, Тиндалл Джордж Линкольн Рокуэллмен байланыс орнатуға тырысқаннан кейін.

Зорлық-зомбылық

Партиямен байланысы бар бес адам 1958 жылы Атланта қаласындағы (Джорджия штаты) Еврей қайырымдылық қоғамының ғибадатханасын жардырды.

Құлдырау

Партияның ықпалы 1970-ші жылдары азайды, себебі Филдс өзінің күш-жігерін Кү-Клукс-Кланға көбірек жұмсады. Осының салдарынан, 1976 жылдың сәуір айында АҚШ Бас прокуроры Эдвард Х. Леви олар ешқандай қауіп төндірмейтініне шешім келгеннен кейін, ФБР-дің осы топқа қатысты тергеуін аяқтады. NSRP партиясының құлдырауы 1980 жылы Стонер бомбалау ісіне кінәлі деп табылғаннан кейін басталды. Оның басшылығы болмағандықтан, партия фракцияларға бөлінді, ал 1983 жылдың тамызында Филдс Кланға тым көп уақыт кетіргені үшін партиядан қуылды. Екі маңызды тұлғасы болмағандықтан, NSRP тарап кетті, және 1987 жылға қарай ол толыққандай жойылды.