Кіріспе
Айдағы кратер Зу Чонг Чжи – 1964 VO1 астероидінің де атауы; 1888 Зу Чонг Чжи туралы да қараңыз. Цу Чунг Чи – Айдың алыс жағындағы салыстырмалы түрде кішкентай айлық кратер. Ол Леонов кратерінің оңтүстік-батысында және үлкен қоршалған Менделеев жазығының солтүстік-шығысында орналасқан. Цу Чунг Чидің солтүстігінде Айдың алыс жағындағы сирек кездесетін мариялардың бірі – Маре Московиенсе жатыр. Бұл солтүстік-батысқа қарай сәл созылған, шұңқыр тәрізді кратерлік құрылым. Ол эрозияға ұшыраған, оңтүстік жиегіне кішкентай көсе тәрізді кратер еніп, ішінде бірнеше ұсақ кратерлер бар. Ішкі қабырғалары қарапайым еңіспен төменге қарай түседі. Бұл кратер өзгешеліктерімен ерекшеленбейді. Бұл нысан – 1959 жылы Luna 3 аппараты түсірген Айдың алыс жағының суреттеріндегі 500-ге жуық нысанның бірі. Луна-3 миссиясына тікелей қатысқан Борис Чертоктың естеліктерінде атауды таңдау кезіндегі саяси тартыстар туралы айтылады: Соңында Келдиш комиссиясы рұқсат алды және Академия Президиумының шешімімен кратерлерді көрнекті ғалымдар мен мәдениет қайраткерлерінің құрметіне атауға бекітілді: Джордано Бруно, Жюль Верн, Герц, Курчатов, Лобачевский, Максвелл, Менделеев, Пастер, Попов, Склодовская-Кюри, Зу Чонгжи және Эдисон. "Сенімді деректерге" сәйкес, ең көп дау тудырған тұлға Зу Чонгжи болды. V ғасырдағы бұл математик Қытайда белгілі болған, бірақ менің математик достарымның ешқайсысы оның не үшін танымал екенін түсіндіре алмады. Бірақ біз Қытайды, үлкен және достық елді ренжіте алмайтын едік. Орталық Комитет нұсқауларында тізімге америкалық және қытайлық ғалымның енуі талап етілді. Америкалықты таңдау оңай болды, барлығы Эдисонға келісті. Ал қытайлыққа қатысты маған елшілікпен кеңесу керектігі айтылды, ол өз кезегінде Пекинге сұрау жіберді.
Zu Chong Zhi is also the name of asteroid 1964 VO1; see also 1888 Zu Chong Zhi. Tsu Chung Chi is a relatively small lunar impact crater on the Moon's far side. It lies to the west southwest of the crater Leonov, and to the northeast of the large walled plain Mendeleev. To the north of Tsu Chung Chi is the Mare Moscoviense, one of the few maria on the Moon's far side. This is a bowl shaped crater formation that is slightly elongated to the northwest. It has undergone some erosion, with a small, cup shaped crater intruding slightly into the southern rim and several tiny craterlets within the interior. The inner walls are simple slopes down to the interior floor. This crater is otherwise undistinguished. This feature one of the about 500 features identified on the photographs of the far side of the Moon made by Luna 3 in 1959 was named after the Chinese mathematician and astronomer Zu Chongzhi. According to the memoirs of Boris Chertok, who was closely involved with the Luna 3 mission, some fairly complicated politics was involved in picking the name:
Finally, the Keldysh Commission received a go ahead, and obtained a decision of the Praesidium of the Academy to name the craters after prominent scientists and cultural figures: Giordano Bruno, Jules Verne, Hertz, Kurchatov, Lobachevsky, Maxwell, Mendeleev, Pasteur, Popov, Skłodowska Curie, Zu Chongzhi and Edison. As reported by "reliable sources", the most controversial figure was Zu Chongzhi. This 5th century mathematician was said to be famous in China, but none of my mathematician friends was able to explain what he was famous for. But we could not offend China, a great and friendly country. Central Committee's instructions demanded that the list included an American and a Chinese. It was easy to pick an American everyone was fine with Edison. But concerning the Chinese, I was told that we had to consult with the embassy, which, in its turn, sent a request to Beijing.
Спутник кратерлері
Дәстүр бойынша, бұл ерекшеліктер ай карталарында кратердің ортасының Цу Чунг Чиге ең жақын жағына әріп қойылып белгіленеді. Цу Чунг Чи ендігі, бойламы, диаметрі: W18.5° N143.3° E24 км.