Кіріспе
Батыс жағалаудағы Бейт-Эл (Израиль) – Беньямин аймағында орналасқан израильдік қоныс және жергілікті кеңес. Православ еврейлер қаласы 1977-1978 жылдары "Гуш Эмуним" ультраұлттық тобымен қоныстандырылды. Жеке палестиналық жерге салынғандығы анықталғаннан кейін Ульпана ауданы эвакуацияланды. Дүниежүзілік сионисттік ұйым (ДСҰ) Бейт-Элдің Алеф ауданында 250-ге жуық ғимараттың заңсыз салынғаны және алаяқтық күдігі болғаннан кейін жер мәмілелерін тоқтатты.
Beit El or Beth El is an Israeli settlement and local council located in the Binyamin Region of the West Bank. The Orthodox Jewish town was settled in 1977–78 by the ultranationalist group Gush Emunim. The Ulpana neighbourhood was evacuated when it emerged that it was built on private Palestinian land. The World Zionist Organization (WZO) halted land transactions in the Aleph neighbourhood of Beit El after it emerged that some 250 buildings there were constructed illegally, and fraud was suspected.
Әскери қызмет, жерді иемдену (1967-1977)
1967 жылы Алты күндік соғыстан кейін бұл аймақ Израиль оккупациясы астына өтті. ARIJ мәліметінше, Израиль Бейт-Элді салу үшін жақын орналасқан үш палестиналық қаладан/ауылдан жерді тартып алды: Дура әл-Қардан 680 дунам; Аль-Биреден 346 дунам; Эйн Ябрудтан 137 дунам. 1970 жылы Аль-Бире және Дура әл-Қардағы жеке палестиналық жер әскери бұйрық бойынша әскери бекет үшін алынды, кейіннен азаматтық елді мекендер құру мақсатында қоныс аударушыларға берілді.
Қоныстанудың басталуы (1977-1979)
1977 жылы осы жерде Бейт-Эл қаласы құрылды. Он жеті отбасы Израиль қорғаныс күштерінің базасының жанына қоныстанды. Елді мекен Бейт-Эль-Алефтен (Бейт-Эль-А) тұрады, ол Бейт-Элдің оңтүстік жартысындағы діни қауымдастық, оның тұрғындары ишувтан тыс еркін кәсіптермен айналысты, және Бейт-Эль-Бет (Бейт-Эль-Б), Я'аков Кац пен Залман Барух Меламед құрған ешиваның айналасындағы солтүстік төбеде орналасқан, бұл жердің бір бөлігі жеке меншікте болса, екінші бөлігі Химнута жерді дамыту компаниясы (JNF KKL-нің еншілес компаниясы) сатып алған жер еді. Жерге қоғамдық ғимараттар, тұрғын үйлер және тіршілік көшіп жүретін үйлер салынды. Елді мекенді ультраұлтшыл "Гуш-Эмуним" тобы құрған. Үкімет жерді уақытша иеленуге алуды жариялағанмен, 1978 жылғы Бейт-Эл ісі бойынша Израильдің Жоғарғы Соты "жалпы қауіпсіздік" негіздерімен осы елді мекенді мақұлдады. Мемлекет Бейт-Элдегі қоныс танушылардың құқығы әскери қажеттілік тоқтағаннан кейін аяқталады деп мәлімдеді. 1979 жылдың 10 сәуірінде Израиль үкіметі мен Дүниежүзілік Сионисттік Ұйымның Бірлескен Реттеу Комитеті Бейт-Эль А және Бейт-Эль Б-ға бөлінуді бекітті.
partly on private land and partly on land purchased by the Himnuta land development company (a subsidiary of JNF KKL). Public buildings and civilian homes and caravans were built on the land. The settlement has been founded by the ultranationalist group Gush Emunim. While the government declared that requisition of the land was temporary, in the Beit El case of 1978 the Israeli High Court approved the settlement for reasons of "general security". The state declared that the right of the settlers to remain in Beit El would expire upon the termination of its military necessity. On 10 April 1979, the Joint Settlement Committee of the Israeli Government and the World Zionist Organization endorsed the split into Beit El A and Beit El B.
Даму
1997 жылы Бейт-Элге жергілікті кеңес мәртебесі берілген кезде, Бейт-Эл А және Бейт-Эл Б қайтадан біртұтас елді мекен болып бірікті.
Жерге меншік құқығына қатысты сот ісі
2015 жылдың шілдесінде Израиль қорғаныс күштері палестиналық жерде заңсыз салынған екі ғимаратты бұзды. Бұл қирату Думадағы өртке салу оқиғасының себебі болуы мүмкін деп айтылды, оған «баға белгісі» ретінде қарастырылды. Маоз Цур 1998 жылы Израиль қорғаныс күштерінің базасында құрылған. 2009 жылы «Хаарец» басылымы жариялаған құпия деректер базасы Бейт-Элдің көбінесе палестиналықтардың жеке жерінде, рұқсатсыз салынғанын көрсетті. Peace Now ұйымының мәліметінше, Бейт-Эл және оның маңындағы елді мекендердің жерінің 96,85% палестиналықтардың жеке меншігі. 2012 жылдың сәуірінде мемлекет бұзуды кейінге жылдыруды жалғастырды. 2012 жылдың 7 мамырында Жоғарғы сот мемлекеттің іс жүргізуді қайта ашу туралы өтінішін қабылдамады және әрқайсысында 6 пәтер бар бес ғимаратты 1 шілдеге дейін бұзуға шешім қабылдады. 1997 жылдың 3 қаңтарында Бейт-Эл тұрғындары Яаков Кац басқарып, түнде бұл жерді басып алды. Израильдік бекініс 3 апта бұрын қаза тапқан Ита мен Эфраим Цурдың құрметіне Маоз Цур деп аталды. Кейін бұл атау Бейт-Элдің оңтүстік жағында салынған Маоз-Цур ауданына берілді, кейде оны қателікпен Ульпана деп атайды. Екі күннен кейін Бейт-Элді кеңейтуді күтіп, бұл жер ерікті түрде босатылды. 2001 жылы Ульпананың солтүстік-шығысында Писгат Яаков (Жабель Артис) құрылды. 2003 жылы әскери бұйрық бойынша жер тікұшақ алаңы ретінде пайдалану үшін тартылып алынды, бірақ тұрғындар бұл жерде тікұшақтарды көрмегендерін айтты. 2001 жылдың ақпанында онда трейлерлер орналастырылды және инфрақұрылым Тұрғын үй және құрылыс министрлігімен қаржыландырылды. Жабель Артис жартылай палестиналық Хусейн Фарахаттың жерінде салынған. Жердің жалған құжаттары бар екені анықталды, бұл жер 32 жыл бұрын қайтыс болған Фарахаттан сатып алынғанын көрсетеді. 2001 жылы Бейт-Элдің оңтүстігінде Гиват Асаф (Givat Assaf) бекінісі орнатылды. Гиват Асаф маңындағы Oz Zion бекінісі құрылды, ол 2012 жылдың желтоқсанында Израиль қорғаныс күштерімен алынып тасталды. Дүниежүзілік сионистік ұйымның қоныстану бөлімі Израильде де, оккупацияланған аумақтарда да «мемлекеттік жерлерді» пайдалануға жауапты. Бейт-Элдегі 250-ге жуық үйдің жалған түрде тіркелгені белгілі болғаннан кейін, WZO меншік құқығын беруді тоқтатуға шешім қабылдады. 1999 жылы Бейт-Элдің солтүстік-шығысында Ульпана ауданы (Гиват Ха'ульпана) құрылды. Ол онда орналасқан екі діни қыздар мектебінің (ульпана) атымен аталды. 2003 жылы Бейт-Элдің ешива кешенін дамыту компаниясы (директор Йоэль Цур) пәтер үйлерін салды. Ульпанадағы барлық құрылымдар, соның ішінде қоғамдық ғимараттар, тұрақты үйлер, трейлерлер және өнеркәсіптік аймақ жеке палестиналық жерде және бекітілген жоспарсыз салынған. 1999 жылдың қыркүйегінде Израиль соты жұмыс тоқтату туралы бұйрық шығарды, содан кейін бірнеше жұмыс тоқтату және бұзу туралы бұйрықтар шығарылды, бірақ құрылыс жалғасты. 2011 жылдың қыркүйегінде Амана және Бейт-Эль-Ешива орталығы сотқа жүгінді. 2012 жылдың 27 қарашасында сот қоныстанушылардың өтініші бойынша істі қабылдамады. Жер жалған құжаттармен сатып алынған. Мемлекет сатушының 7 жасар палестиналық бала екенін анықтады және Амана «сатушының» жердің заңды иесі емес екенін білген. Сатып алу келісімі бекітілмеді және жер тіркеліміне тіркелмеді. Полиция Амананың адвокаты Дэвид Ротем, Амана және Ульпананың негізін қалаушы Йоэль Цур қатысқан алаяқтық туралы тергеуді бастады. Полиция жердің дұрыс тіркелмегенін анықтады, бірақ «ешкім қылмыс жасаған жоқ» деген себеппен 2010 жылы істі жапты. Кейбір үй иелері бұл алаяқтық туралы білмейтіндерін айтты, өйткені құрылыс салушы оларға жердің WZO-ға тиесілі екенін айтты және жалған есептер ұсынды. Бұл компания оңтүстік Бейт-Элдегі Маоз-Цур ауданына қатысты WZO меншік құжатын қолданып, Ульпана төбесінің жеріне иелік етуді талап етті. Тек 30 отбасы ғана шығарылған, бірақ 90 тұрғын үй бұрын үкімет Ульпанадан зорлық-зомбылықсыз көшіру үшін келіскен 300 үйдің жобасының бір бөлігі болды. 2013 жылдың мамырында, АҚШ-тың бейбіт процесті жандандыру үшін жаңа дипломатиялық шаттл кезінде, Азаматтық әкімшілік 296 үйдің құрылысын мақұлдады, бұл Ульпанадан шығарылған израильдіктерге өтемақы ретінде де қарастырылды. Peace Now мәліметінше, 296 тұрғын үй жоспары ақпан айында мақұлдалған 90 үйге, 2012 жылдың желтоқсанында мақұлдалған 200 үйге және 30 уақытша үйге қосылады.
Duma arson killings, considered to be a "price tag" response to it. Maoz Tzur was established on the land of the IDF base in 1998. A secret database published by Haaretz in 2009 revealed that Beit El was largely built on private Palestinian lands, without approval. According to Peace Now, private Palestinian property makes up 96.85% of the land that Beit El, along with its outposts. April 2012, the State continued delaying the demolition. On 7 May 2012, the Supreme Court rejected the State's application to re open the proceeding and decided that the five buildings, each with 6 apartments, should be demolished before 1 July. End of June, 33 families left the apartments,
On 3 January 1997, residents of Beit El, led by Ya'akov Katz, occupied the site at night. The Israeli outpost was named Maoz Tzur, after Ita and Ephraim Tzur who had been murdered 3 weeks earlier. Later, this name was used for the neighborhood Maoz Tzur, built at the southern edge of Beit El, and sometimes erroneously used for Ulpana. Two days later, the site was voluntarily evacuated in anticipation of further enlargement of Beit El. In 2001, Pisgat Ya'akov (Jabel Artis) was established northeast of Ulpana. In 2003, the land was seized by military order, allegedly for use as a helipad, although residents said they never saw helicopters at the site. In February 2001, caravans were placed there and infrastructure was financed by the Ministry of Housing and Construction. Jabel Artis was partially built on land of the Palestinian Hussein Farahat. Apparently, the land was registered with forged documents, suggesting it was bought from the already 32 year dead Farahat. Also in 2001, some south of Beit El, the outpost Giv'at Asaf (Givat Assaf) was set up. Next to Givat Assaf the outpost Oz Zion was established, which was removed by the IDF forces in December 2012. The World Zionist Organization's Settlement Division is responsible for the exploitation of "state lands" in Israel as well as in the Occupied Territories. When it became clear that some 250 homes in Beit El were fraudulently registered, the WZO decided to suspend the transfer of property rights. In 1999, the Ulpana neighborhood (Giv'at Ha'ulpana) was established northeast of Beit El. It is named for the two religious high schools for girls (ulpana) located there. In 2003, apartment buildings were constructed by the Company for the Development of Beit El's Yeshiva Complex (CEO Yoel Tzur) All structures in Ulpana, including public buildings, permanent homes, caravans and an industrial area, were built on private Palestinian land and without an approved plan. A stop work order was issued by an Israeli court in September 1999, followed by a number of stop work and demolition orders, but construction continued. In a lawsuit submitted in September 2011, Amana and the Beit El Yeshiva Center claimed ownership to the lands. On 27 November 2012, the lawsuit was dismissed on request of the settlers. The land was purchased with forged documents. The State found that the seller of the land was a 7 year old Palestinian child, and that Amana knew that the "seller" was not the legal owner of the land. The purchase was not approved or registered in the land registry. The police started an investigation of suspected fraud involving Amana's lawyer MK David Rotem, Amana and Ulpana founder Yoel Tzur. The police found that land was not correctly registered, but closed the case in 2010, because "no one had committed any crime". Some house owners said they were not aware of the deceit, as the developer told them the land was owned by the WZO and supplied false accounts. It turned out that the developing company used the WZO ownership document relating to the Maoz Tzur neighborhood in southern Beit El, to claim ownership of the Ulpana Hill land. Although only some 30 families were evicted, The 90 housing units were part of a 300 homes plan, earlier approved by the government in return for non violent evacuation from Ulpana. In May 2013, just during new US shuttle diplomacy to revive the peace process, the Civil Administration approved 296 homes to build, allegedly also to be compensation for Israelis who were evicted from Ulpana. According to Peace Now, the 296 units plan comes in addition to the 90 homes approved in February, the 200 units approved in December 2012 and 30 temporary homes.
Экономика
Бейт-Эль иешивасы Аруц-Шеваның иесі, ол Бейт-Эль мен Петах-Тиквадағы студиялардан жұмыс істейді. Бейт-Эльдегі экономикалық кәсіпорындардың қатарында тефилин зауыты, шарап фабрикасы, металл өңдеу шеберханалары, ағаш өңдеу шеберханалары және нан пісіретін пеш кіреді.
Білім беру және мәдениет
2022 жылдың тамызында израильдік әнші Авив Геффен Бейт-Элде концерт өткізді. Жақыптың тасы – Жақыптың түсімен байланысты Киелі кітаптағы оқиғаға арналған жер, құм түсті тас жала, ежелгі емен ағашы, жерлену үңгірі және бұрын исламдық дұғахана және христиандық шіркеу болған қираған тас ғимаратты қамтиды.
Құқықтық мәртебе
Израильдік қоныстар халықаралық құқық бойынша Төртінші Женева конвенциясының (49-бабы) талаптарына сәйкес заңсыз деп есептеледі, ол оккупациялаған елдің өз аумағынан азаматтарды оккупацияланған аумаққа көшіруіне тыйым салады. Израиль Төртінші Женева конвенциясының Палестина аумақтарына қолданылуын жоққа шығарады, себебі Израиль оларды бақылауға алғанға дейін бұл аумақтардың заңды түрде егеменді иеленушісі болмаған. Бұл көзқарас Халықаралық сот және Халықаралық Қызыл Крест комитеті тарапынан қабылданбады. 2019 жылдың қараша айында Трамп әкімшілігі АҚШ-тың ұзақ жылдар бойы сақтап келген саясатын өзгертіп, Биет-Эл сияқты қоныстар халықаралық құқықты бұзбайды деген шешімге келді.